ဒူးနာကျင်ရတဲ့ အကြောင်းရင်းများစွာ ရှိပါတယ်။ အရိုးပွရောဂါ (Osteoporosis) ကြောင့် ဖြစ်နိုင်သလို၊ အပြေးသမားများတွင် အဖြစ်များသော ဒူးနာကျင်မှုမျိုး (Runner's knee) ကဲ့သို့ ဒူးကို အသုံးများလွန်းခြင်းကြောင့်လည်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ သို့မဟုတ် အားကစားလုပ်ရင်း ဒူးအရှေ့ဖုံးရိုး/ဂုန်ညင်းရိုး လွဲခြင်းနဲ့ ဒူးအရွတ်ပြား  စုတ်ပြဲခြင်းကဲ့သို့ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခြင်းများကြောင့်လည်း ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ခြေဖဝါးပုံစံ မမှန်ခြင်း နဲ့ မိမိခြေထောက်နဲ့ မကိုက်ညီတဲ့ ဖိနပ်များကို စီးခြင်း စတဲ့ ခန္ဓာကိုယ်အစိတ်အပိုင်း ပုံစံမမှန်တဲ့ ပြဿနာများကြောင့်လည်း ဒူးနာခြင်းမျိုး ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

ဒူးကျန်းမာရေး ကုသမှုစင်တာမှ အောက်ပါ ကုသရေးဝန်ဆောင်မှုများကို အပြည့်အဝ ပေးနေပါတယ် -

1. ထိခိုက်ဒဏ်ရာရတာကြောင့် ဖြစ်တဲ့ ဒူးဆစ်ပြဿနာများ 

Trauma treatment ဆိုတာ မတော်တဆမှုတခုခုကြောင့် ရုတ်တရက်ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဒဏ်ရာရသွားတဲ့ လူနာများကို ကုသပေးခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဤကဲ့သို့အခြေအနေမျိုးတွင် ဒူးခေါင်းရဲ့ နေရာတော်တော်များများမှာ တစ်ပြိုင်နက်တည်း ထိခိုက်မှုများ (ဥပမာ - အရိုးကျိုးခြင်း၊ ဒူးဆစ်ရိုးလွဲခြင်း၊ ဒူးဆစ်လိမ်သွားခြင်း၊ ဒူးအရွတ်ပြား ထိခိုက်ဒါဏ်ရာရခြင်းနဲ့ အရွတ်စုတ်ပြဲခြင်း) ဖြစ်ပေါ်စေလေ့ရှိပါတယ်။ ဒါ့ကြောင့် အရိုးနဲ့ အဆစ် ထိခိုက်ဒဏ်ရာများကို စနစ်တကျစစ်ဆေးပြီး အချိန်မီ ကုသမှုပေးဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။

ဆစ်မီတဝေ့ ဆူခွန်ဗစ် ဆေးရုံတွင် အရိုးနဲ့ အဆစ်ဆိုင်ရာ ဒဏ်ရာများအတွက် သီးသန့် လေ့ကျင့်ထားပြီး ဒဏ်ရာတွေကို ရောဂါရှာဖွေကုသခြင်းတွင် အတွေ့အကြုံ မြောက်များစွာ ရှိသော ကျွမ်းကျင်ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့ ရှိပါတယ်။ ဤကဲ့သို့ ကျွမ်းကျင်မှုနဲ့ အတွေ့အကြုံများဖြင့် လူနာများကို ဘေးကင်းကင်းနဲ့ မြန်မြန်ဆန်ဆန် ပြန်ကောင်းလာဖို့ အဓိကထား စနစ်တကျကုသပေးသောကြောင့် မသန်စွမ်းဖြစ်နိုင်ခြေကိုလည်း လျှော့ချပေးနိုင်ပါတယ်။

2. အားကစားကြောင့်ဖြစ်တဲ့ ဒူးဒဏ်ရာများနဲ့ အသုံးများလို့ဖြစ်တဲ့ ဒူးဒဏ်ရာများကို ကုသပေးခြင်း

အခုနောက်ပိုင်း ဒူးအရှေ့ပိုင်းအရွတ်စုတ်ပြဲခြင်း (Torn ACLs)၊ ဒူးအရွတ်ပြားစုတ်ပြဲခြင်း၊ အဆစ်အမြစ်ရောင်ရမ်းခြင်း (Arthritis)၊ အရွတ်ရောင်ခြင်း (Tendonitis)၊ ထိခိုက်မှုကြောင့် အဆစ်လွဲခြင်း (Impact dislocations) နဲ့ ဒူးအရှေ့ဖုံးရိုး/ဂုန်ညင်းရိုးအက်ခြင်း/ကျိုးခြင်း (Kneecap fractures) အပါအဝင် အားကစားကြောင့်ဖြစ်တဲ့ ဒူးဒဏ်ရာများကို ပိုပြီးအတွေ့များလာပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ သင်ဟာ ဝါသနာအရ ကစားသူပဲဖြစ်ဖြစ်၊ ကြေးစားအားကစားသမားပဲဖြစ်ဖြစ် ကစားရင်းရလာတဲ့ မတော်တဆရလာတဲ့ ဒဏ်ရာများကို စနစ်တကျ ကုသရန် လိုအပ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့်မို့လို့ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ အရိုးအကြောနဲ့ အားကစားဒဏ်ရာဆိုင်ရာ အထူးကုအဖွဲ့ကနေ သင့်အတွက် သီးသန့်ရေးဆွဲထားတဲ့ အစီအစဉ်အမျိုးမျိုးကတစ်ဆင့် ပြန်လည်သန်စွမ်းရေး ဝန်ဆောင်မှုတွေကို ကူညီလုပ်ဆောင်ပေးနေပါတယ်။

3. အသက်အရွယ်ကြီးရင့်လာမှုကြောင့် ဒူးဆစ်ယိုယွင်းပျက်စီးလာခြင်း (osteoarthritis) သို့မဟုတ် အခြားရောဂါများကြောင့်ဖြစ်တဲ့ ဒူးခေါင်းပြဿနာများကို ကုသခြင်း

အချို့သောလူနာများတွင် အသက်အရွယ်ကြီးရင့်လာမှုကြောင့် ဒူးဆစ်ယိုယွင်းပျက်စီးလာခြင်း (Primary knee osteoarthritis) သို့မဟုတ် အခြားရောဂါများ၊ အဆစ်ပုံစံမမှန်ခြင်းများ (ဥပမာ - အရိုးနဲ့အရိုးနု သွေးကြောပိတ်ပြီးပျက်စီးသွားခြင်း (OCD)၊ ပေါင်ရှေ့ကြွက်သား အားနည်းပြီး သေးငယ်သွားခြင်း၊ သွေးထောက်ပံ့မှုမရရှိသောကြောင့် ဒူးအရိုးဆဲလ်များသေဆုံးခြင်း) ကြောင့် ဒူးဆစ်ယိုယွင်းလာခြင်း (Secondary knee osteoarthritis) များဖြစ်တတ်ပါတယ်။ ထိုကဲ့သို့သော အခြေအနေများတွင် လူနာတယောက်ချင်းစီနဲ့ ကိုက်ညီသော ကုသမှုများပေးရန်လိုအပ်ပါတယ်။ ကုသတဲ့အခါ ပုံမှန်အားဖြင့် နေထိုင်မှုပုံစံ ပြောင်းလဲခြင်း၊ ကာယလေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ခြင်းများနဲ့ စတင်လေ့ရှိပြီး လိုအပ်ပါက ဒူးအစားထိုးခွဲစိတ်မှု  အထိ လုပ်ဆောင်ရတတ်ပါတယ်။ ဆစ်မီတဝေ့ ဆူခွန်ဗစ် ဆေးရုံရဲ့ ဒူးကျန်းမာရေးကုသမှုစင်တာတွင် ဒူးအစားထိုးခွဲစိတ်မှု အထူးပြု အရိုးအကြောခွဲစိတ်ဆရာဝန်ကြီးများ ရှိပါတယ်။ ဤအထူးကုဆရာဝန်ကြီးများဟာ အတွေ့အကြုံရင့်ကျက်ရုံတင်မကဘဲ ဂျာမနီ၊ ဆွစ်ဇာလန်နဲ့ အမေရိကန်နိုင်ငံတွေမှာပါ ပညာတော်သင်ယူခဲ့ကြသူများ ဖြစ်ပါတယ်။ ဆရာဝန်ကြီးတွေရဲ့ ဝါရင့်အတွေ့အကြုံနဲ့ အရည်အချင်းများကြောင့် သင့်ဒူးဆစ်ကျန်းမာရေးအတွက် စိတ်ချလက်ချ ယုံကြည်အားကိုးနိုင်ပါတယ်။

4. ဒူးခေါင်းအတွင်း ဖြစ်ပွားတတ်သော ကင်ဆာနဲ့ အကျိတ်များကို ကုသခြင်း

ဒူးကျန်းမာရေးကုသမှုစင်တာရှိ အရိုးကင်ဆာအထူးကုဆရာဝန်ကြီးများဟာ ဒူးဆစ်နဲ့ ၎င်းပတ်ဝန်းကျင်ရှိ တစ်သျှူးများ (ဥပမာ - အရိုး၊ အရိုးနု၊ အဆီတစ်သျှုး၊ သွေးကြောနဲ့ ကြွက်သားများ) တွင် ဖြစ်ပွားတတ်သော ရိုးရိုးအကျိတ် သို့မဟုတ် ကင်ဆာအကျိတ်များကို တိကျမှန်ကန်စွာ ရောဂါရှာဖွေကုသပေးနိုင်ရန် အပြည့်အဝ တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ပေးနေပါတယ်။ အရိုးနဲ့ ကြွက်သားများတွင်ဖြစ်တဲ့ အကျိတ်တွေဟာ ဘယ်အသက်အရွယ်မှာမဆို ဖြစ်ပွားနိုင်တာမို့ နယ်ပယ်စုံက အထူးကုဆရာဝန်ကြီးများ၊ အသိပညာရှင်အတတ်ပညာရှင်များအဖွဲ့နဲ့ စနစ်တကျ ထိရောက်စွာ ကုသဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ဒါကြောင့် မိမိရဲ့ ဒူးတွင် အကျိတ်တစ်ခုခု ဖြစ်နေတယ်လို့ သံသယရှိပါက ကျွမ်းကျင်တဲ့ အထူးကုဆရာဝန်နဲ့ စနစ်တကျပြသရန် လိုအပ်ပါတယ်။ ရောဂါကို စောစောစီးစီးနဲ့ တိတိကျကျ သိရမှသာ အခြေအနေကို အမြန်ဆုံး သုံးသပ်ပြီး ကုသမှု ပေးနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒူးကျန်းမာရေးကုသမှုစင်တာရှိ အရိုးအကြောအကျိတ်ဆိုင်ရာ အထူးကုဆရာဝန်ကြီးများအဖွဲ့ဟာ အရိုးနဲ့ ကြွက်သားတစ်ရှူးများတွက် အကျိတ်ဖြစ်တဲ့ လူနာတွေကို ကုသပေးရာမှာ အတွေ့အကြုံရင့်သော ဆရာဝန်ကြီးများဖြစ်ပါတယ်။ ဤဆေးရုံတွင် နိုင်ငံတကာအဆင့်မီ ကုသစောင့်ရှောက်မှုတွေအပြင် ဆရာဝန်ကြီးများရဲ့ နွေးထွေးပျူငှာတဲ့ ဂရုစိုက်မှုကိုပါ အပြည့်အဝ ရရှိနိုင်ပါတယ်။

5. ဒူးဆစ်ကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်စေတဲ့ ပုံမှန်မဟုတ်တဲ့ ဝေဒနာတွေအတွက် ကုသမှုများ

• ဒူးကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်စေတဲ့ ကျောရိုးအဆစ် ပုံမှန်မဟုတ်ခြင်းများအတွက် ကုသမှု
  ကျောရိုးအဆစ် ယိုယွင်းပျက်စီးခြင်း၊ တစ်ရှူး/အရိုးပုံစံပျက်ခြင်းနဲ့ ကျောရိုးအဆစ်များကြားရှိ အရိုးနုပြား (Spinal disc) ပုံမှန်မဟုတ်ခြင်းများကြောင့် ဒူးနဲ့ ခြေထောက်များတွင် ဒဏ်ရာရခြင်း သို့မဟုတ် ထိခိုက်ပျက်စီးခြင်းများ ခဏခဏ ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ ဥပမာ ကျောရိုးဆစ် ပုံစံပျက်ခြင်းကြောင့် ခြေထောက်နဲ့ ခြေဖဝါးအထိ ထုံကျင်ကိုက်ခဲခြင်းများ ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ ဆမီတစ်ဝေ ဆူခွန်ဗစ် ဆေးရုံရဲ့ ဒူးဆစ်ကျန်းမာရေးနဲ့ကုသရေးစင်တာတွင် ကျောရိုးအဆစ် ဒဏ်ရာများနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အတွေ့အကြုံရင့်သော အထူးကု ဆရာဝန်အဖွဲ့ ရှိပြီး၊ ဆရာဝန်တစ်ယောက်ချင်းစီဟာ နှစ်စဉ် လူနာရာပေါင်းများစွာကို တာဝန်ယူ ကုသပေးနေပါတယ်။ ဒါ့အပြင် အင်္ဂလန်၊ အမေရိကန်နဲ့ ဂျာမနီနိုင်ငံတွေမှာ အဆစ်ကြည့်မှန်ပြောင်းဖြင့် ခွဲစိတ်ကုသခြင်း (Arthroscopic surgery) နဲ့ ခွဲကြောင်းရာသေးပြီး နာကျင်မှုအနည်းဆုံး ခွဲစိတ်နည်းပညာ (Minimally invasive surgery) တွေကို လေ့လာဆည်းပူးခဲ့ကြလို့ သူတို့ရဲ့ မှန်ပြောင်းကြည့်ခွဲစိတ်မှုတွေဟာ စိတ်ချရပြီး စံချိန်စံညွှန်း မြင့်မားပါတယ်။
• ဒူးကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်စေသော တင်ပါးဆုံရိုး ပြဿနာများကို ကုသခြင်း
  တင်ပါးဆုံရိုးပြဿနာများ (ဥပမာ - တင်ပါးဆုံအဆစ်ရောင်ရမ်းခြင်း၊ ပေါင်ရိုးထိပ်ခေါင်းဆီသို့ သွေးထောက်ပံ့မှုမရရှိသောကြောင့် အရိုးများယိုယွင်းပျက်စီးလာခြင်းနဲ့ တင်ပါးဆုံအဆစ်အိတ်ရောင်ခြင်း (Trochanteric bursitis)) ကြောင့် ဒူးဆစ်ပုံစံပျက်ခြင်းနဲ့ ဒူးနာခြင်းများ မကြာခဏ ဖြစ်ပွားလေ့ရှိပါတယ်။ ဆစ်မီတဝေ့ ဆူခွန်ဗစ်ဆေးရုံရဲ့ ဒူးကျန်းမာရေးကုသမှုစင်တာတွင် ဤပညာရပ်ကို အထူးလေ့လာဆည်းပူးထားတဲ့ အရိုးအကြောအထူးကု ဆရာဝန်ကြီးတွေ ရှိနေပြီး လူနာအမြောက်အမြားကို ကုသပေးခဲ့တဲ့ အတွေ့အကြုံတွေကြောင့် ကျွမ်းကျင်မှုအပြည့်ရှိတဲ့ ကုသစောင့်ရှောက်မှုကို ယုံကြည်စိတ်ချစွာ ခံယူနိုင်ပါတယ်။
• ခြေဖဝါးနဲ့ ခြေကျင်းဝတ်ဆိုင်ရာ ပြဿနာများကို ကုသခြင်း
  ဒူးနဲ့ ခြေကျင်းဝတ်ဟာ အပြန်အလှန် ဆက်စပ်နေတာကြောင့် မွေးရာပါ ခြေဖဝါးပြားခြင်းစတဲ့ ခြေဖဝါး၊ ခြေကျင်းဝတ်ပြဿနာများမှတစ်ဆင့် ဒူးနာခြင်း ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် အားကစားလုပ်ရင်း သို့မဟုတ် မတော်တဆမှုကြောင့် ခြေကျင်းဝတ်ရိုးကျိုးခြင်း၊ အရွတ်ဒဏ်ရာရခြင်း၊ ခြေကျင်းဝတ်လည်ခြင်း၊ ဒူးအသုံးများခြင်းနဲ့ အဆစ်မခိုင်ခြင်းများကြောင့်လည်း အနည်းငယ်မှစ၍ ပြင်းထန်တဲ့ နာကျင်မှုများအထိ ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ အချို့ခြေဖဝါးနာကျင်မှုများဟာ မသင့်တော်တဲ့ ဖိနပ်စီးခြင်း၊ ခြေဖဝါးတည်ဆောက်ပုံမမှန်ခြင်း၊ အရိုးအက်ခြင်းနဲ့ ခြေဖဝါးအဆစ်ရောင်ခြင်းများကြောင့် ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ ဖြစ်နိုင်ခြေအကြောင်းရင်းတွေ မြောက်များစွာရှိသောကြောင့် တိကျမှန်ကန်တဲ့ ရောဂါရှာဖွေကုသမှု ရရှိဖို့ ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့ အထူးကုဆရာဝန်ကြီးများနဲ့ သေချာဆွေးနွေးပြသဖို့ အရေးကြီးပါတယ်။