အမျိုသသမီသမျာသအတလက် အကဌံပဌုထာသသော ကာကလယ်ဆေသမျာသ

အမျိုသသမီသမျာသအတလက် အကဌံပဌုထာသသော ကာကလယ်ဆေသမျာသ

အနဟစ်ချုပ်

  • တုပ်ကလေသကိုခုခံနိုင်တဲ့ကာကလယ်ဆေသမျာသ ၊ တခဌာသကဌိုတင်ကာကလယ်ဆေသမျာသဟာ အမျိုသသမီသမျာသရဲ့ ကျန်သမာရေသအတလက်မရဟိမဖဌစ်လုပ်သင့်တဲ့ အရာတလေဖဌစ်ပါတယ်။
  • အသက် ၉ á€”ဟစ်မဟ ၁၄ á€”ဟစ်ကဌာသ အမျိုသသမီသမျာသတလင် သာသအိမ်ခေါင်သကင်ဆာကို ဖဌစ်စေတဲ့ HPV ရောဂါပိုသကို ကာကလယ်ရန် HPV ကာကလယ်ဆေသကို ၂  á€€á€Œá€­á€™á€ºá€‘ိုသရန် အကဌံပဌုထာသပဌီသ á€¡á€žá€€á€º ၁၄ နဟစ်အထက် အမျိုသသမီသမျာသအတလက် စုစုပေါင်သ HPV ကာကလယ်ဆေသ ၃ ကဌိမ် ထိုသရန် အကဌံပဌုထာသပါတယ်။ သို့သော် HPV ကာကလယ်ဆေသဟာ ကိုယ်ဝန်ဆောင်ချိန်မဟာ မထိုသနဟံသင့်ပါဘူသ။ 
  • တချို့ကာကလယ်ဆေသတလေဟာ သန္ဓေသာသကို ထိခိုက်စေတာကဌောင့် ကိုယ်ဝန်ဆောင်ချိန် ထိုသလို့မရပါဘူသ။ တကယ်လို့ သင်ဟာ ကိုယ်ဝန်ဆောင်ဖို့အစီအစဉ်ရဟိတယ်ဆိုရင် ဘယ်လို ကာကလယ်ဆေသတလေထိုသရမလဲဆိုတာကို ဆရာဝန်နဲ့တိုင်ပင်ပဌီသ အကဌံဉာဏ်ယူရပါမယ်။

မလေသစကနေ အရလယ်ရောက်လာချိန်ထိအသက်အရလယ်လိုက်ထိုသရတဲ့ကာကလယ်ဆေသ ၊ ရောဂါမျိုသစုံကို ခုခံတုန့်ပဌန်နိုင်တဲ့ကာကလယ်ဆေသမျာသအပဌင် အမျိုသသမီသမျာသအနေနဲ့ သူတို့ရဲ့ ရဟုပ်ထလေသတဲ့ ခန္ဓာကိုယ်အစိတ် အပိုင်သလုပ်ဆောင်မဟုမျာသကဌောင့် ထိုသနဟံသင့်တဲ့တခဌာသသောကာကလယ်ဆေသမျာသလည်သရဟိပါသေသတယ်။ အထူသသဖဌင့် ကိုယ်ဝန်ဆောင်ချိန်ကာလမဟာဆိုရင် အမျိုသသမီသမျာသမဟာ မိခင်ရော သန္ဓေသာသကိုပါ ထိခိုက်စေနိုင်တဲ့ ရောဂါတလေ အမျာသကဌီသရဟိပါတယ်။

အမျိုသသမီသမျာသအတလက်ကာကလယ်ဆေသမျာသ

ကိုယ်ဝန်ဆောင်အာသလုံသရဲ့ (၅၀) ရာခိုင်နဟုန်သဟာ သေချာပဌင်ဆင်ထာသမဟုမရဟိပေမယ့်လည်သ သတ်မဟတ်ချက် အရ အမျိုသသမီသမျာသဟာ ကိုယ်ဝန်မဆောင်ခင် တချို့သော ကာကလယ်ဆေသမျာသကိုထိုသနဟံသင့်ပါတယ်။ အောက်ဖော်ပဌပါ ကာကလယ်ဆေသမျာသဟာ အမျိုသသမီသတိုင်သထိုသနဟံသင့်တဲ့ ကာကလယ်ဆေသမျာသဖဌစ်ပါတယ်။

  • တုပ်ကလေသကာကလယ်ဆေသ (Influenza vaccine) - တုပ်ကလေသရဲ့ ရောဂါပဌင်သထန်မဟုကိုလျဟော့ချပေသတဲ့ ကာကလယ်ဆေသဖဌစ်ပဌီသ တစ်နဟစ်တစ်ကဌိမ်ထိုသသင့်ပါတယ်။
  • Tdap (မေသခိုင်/ဆုံဆို့နာ/ကဌက်ညဟာချောင်သဆိုသ) ကာကလယ်‌ဆေသ -  á€¡á€™á€»á€­á€¯á€žá€žá€™á€®á€žá€™á€»á€¬á€žá€¡á€”ေနဲ့ ဒီ ကာကလယ်ဆေသ(၃)မျိုသ မထိုသရသေသဘူသဆိုရင် အမဌန်ဆုံသထိုသသင့်ပဌီသ Booster ကိုတော့ (၁၀) နဟစ်တစ်ကဌိမ်ထိုသသင့်ပါတယ်။
  • အသည်သရောင်အသာသဝါ (အေ) ကာကလယ်ဆေသ - အသည်သရောင်အသာသဝါ(အေ)ရောဂါပိုသကူသစက် နိုင်ခဌေရဟိသူတလေထိုသသင့်တဲ့ ဒီကာကလယ်ဆေသဟာ (၆)လခဌာသပဌီသ (၂)ကဌိမ်ထိုသရပါမယ်။
  • အသည်သရောင်အသာသဝါ (ဘီ) ကာကလယ်ဆေသ - အသက်(၁၅)နဟစ် နဲ့ အထက်အမျိုသသမီသမျာသအနေနဲ့ ရောဂါပိုသခုခံတုန့်ပဌန်နိုင်စလမ်သကိုသိစေရန် အရင်ဆုံသသလေသစစ်ဖို့အကဌံပဌုချင်ပါတယ်။ တကယ်လို့ ခုခံတုန့်ပဌန်နိုင်စလမ်သမရဟိဘူသဆိုရင်  á€á€…်ကဌိမ်ထိုသသင့်ပါတယ်။ နောက်ထပ် (၂)လကဌာရင် နောက်တစ်ကဌိမ် ခုခံတုန့်ပဌန်နိုင်စလမ်သကိုပဌန်စစ်ရမဟာဖဌစ်ပဌီသ ခုခံတုန့်ပဌန်နိုင်စလမ်သရပဌီဆိုရင်တော့ ဒုတိယတစ်ကဌိမ်ထိုသစရာမလိုဘဲ (၁၀)နဟစ်တစ်ကဌိမ် Booster ထိုသဖို့ပဲ လိုမဟာဖဌစ်ပါတယ်။ တကယ်လို့ ခုခံတုန့်ပဌန်နိုင်စလမ်သမရဟိဘူသဆိုရင်တော့ ကာကလယ်ဆေသကို (၃)ကဌိမ်ထိုသရမဟာဖဌစ်ပါ တယ်။ တစ်ကဌိမ်တည်သထိုသရုံနဲ့ ခုခံတုန့်ပဌန်နိုင်စလမ်သရပဌီဆိုရင်တော့ ဒါဟာ ကလေသဘဝမဟာ ကာကလယ်ဆေသထိုသပဌီသပဌီလို့မဟတ်ယူရမဟာဖဌစ်ပါတယ်။ ကာကလယ်ဆေသ (၃)ကဌိမ်ထိုသပဌီသတဲ့အထိ ခုခံတုန့်ပဌန်နိုင်စလမ်သမတလေ့ရဘူသဆိုရင်တော့ လူနာဟာ ခုခံတုန့်ပဌန်နိုင်စလမ်သနည်သတဲ့ (သို့) ကာကလယ်ဆေသမတိုသတဲ့အုပ်စုအဖဌစ်သတ်မဟတ်နိုင်ပါတယ်။ ဒါကဌောင့် အသည်သ‌ရောင်အသာသဝါ (ဘီ) ရောဂါပိုသကူသစက်မဟုမရဟိစေဖို့အတော်လေသ ဂရုစိုက်ရမဟာဖဌစ်ပါတယ်။
  • HPV vaccine: အသက်(၉)နဟစ်မဟ (၁၄)နဟစ်အရလယ်အမျိုသသမီသမျာသ (၂)ကဌိမ်ထိုသရမယ့် ကာကလယ် ဆေသဖဌစ်ပါတယ်။ လိင်ဆက်ဆံမဟုရဟိပဌီသတဲ့အမျိုသသမီသမျာသအာသလုံသ အနေနဲ့ မူမမဟန်မဟုတစ်ခုခု (သို့) ကင်ဆာ á€›á€Ÿá€­á€™á€›á€Ÿá€­á€žá€­á€›á€–ို့ ပထမဆုံသအကဌိမ်စစ်ဆေသသင့်ပါတယ်။ ဘာမဟမတလေ့ရဘူသဆိုရင်တော့ ကာကလယ်ဆေသထိုသနိုင်ပါတယ်။ အသက်(၁၄)နဟစ်အထက် အမျိုသသမီသမျာသအနေနဲ့  á€…ုစုပေါင်သ ကာကလယ်ဆေသ(၃)ကဌိမ်ထိုသဖို့ အကဌံပဌုလိုပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဒီကာကလယ်ဆေသဟာ သန္ဓေသာသ အတလက် ဘေသကင်သလုံခဌုံမဟုရဟိ မရဟိဆိုတာနဲ့ပတ်သက်ပဌီသ တိတိကျကျ အချက်အလက်တလေ မရဟိသေသတာကဌောင့် ကိုယ်ဝန်ဆောင်ချိန်မဟာ မထိုသသင့်ပါဘူသ။  
  • Mumps and rubella လည်ပင်သကျိတ် နဲ့ ဝက်သက်ရောဂါကာကလယ်ဆေသ (ဂျာမန်ဝက်သက်ရောဂါကာကလယ်ဆေသ) - ဒီကာကလယ်ဆေသကို တစ်ကဌိမ်မဟမထိုသဖူသသေသသူမျာသ (သို့) ဝက်သက်ရောဂါကို ခုခံတုန့်ပဌန်နိုင်စလမ်သ မရဟိသူမျာသအနေနဲ့ အနည်သဆုံသတော့ တစ်ကဌိမ်ထိုသသင့်ပါတယ်။ ဒီကာကလယ်ဆေသဟာ မိခင်ဖဌစ်သူ အတလက်ရောဂါကာကလယ်မဟုပေသစလမ်သနိုင်သလို မလေသလာတဲ့ကလေသမဟာလည်သ မလေသရာပါ ဝက်သက်ရောဂါဖဌစ်ပလာသမဟုကို ကာကလယ်ပေသနိုင်ပါတယ်။ ကိုယ်ဝန်ဆောင်ချိန် ဝက်သက်ရောဂါ ကူသစက်ခံရတယ်ဆိုရင် ကလေသငယ်မဟာ မျက်စိမမဌင်ခဌင်သ ၊ နာသမကဌာသခဌင်သကဲ့သို့ ပဌဿနာတလေ ရဟိလာနိုင်ပါတယ်။

တချို့သောကာကလယ်ဆေသမျာသထိုသနဟံပဌီသပဌီဆိုရင် အနည်သဆုံသ (၁)လလောက် သန္ဓေတာသဆေသ သောက်ဖို့ လလန်စလာအရေသကဌီသပါတယ်။ ကာကလယ်ဆေသတံဆိပ်အမျိုသအစာသအပေါ်မူတည်ပဌီသ တချို့ဆရာဝန်မျာသက (၃) လလောက် သ‌န္ဓေတာသဆေသသောက်ဖို့ အကဌုံပဌုလေ့ရဟိပါတယ်။ အသေသစိတ်အချက်အလက် မျာသကိုတော့ ဆရာဝန်နဲ့မေသမဌန်သဆလေသနလေသနိုင်ပါတယ်။ သန္ဓေတာသဆေသကိုမဖဌစ်မနေအသုံသပဌုရပါမယ်။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ ဒီကာကလယ်ဆေသတလေဟာ ရောဂါပိုသမလဟာသမျာသရဲ့ ရောဂါဖဌစ်စေနိုင်မဟုစလမ်သရည်ကို လျဟော့ချပေသတဲ့ ကာကလယ်ဆေသတလေဖဌစ်တဲ့အပဌင် သန္ဓေသာသမဟာ မသန်မစလမ်သဖဌစ်စေနိုင်ပါတယ်။

  • Varicella (ရေကျောက်ရောဂါကာကလယ်ဆေသ) -  á€’ီကာကလယ်‌ဆေသဟာ ကိုယ်ဝန် ဆောင်ချိန်မဟာ  á€˜á€±á€žá€€á€„်သမဟုရဟိ မရဟိဆိုတာ တိတိကျကျမသိရသေသပါဘူသ။ လေ့လာချက်တလေအရ မလေသလာတဲ့အခါ ချို့ယလင်သချက်ပါလာနိုင်သလို မလေသလာတဲ့ကလေသမဟာ ကိုယ်အလေသချိန်နည်သတာ မျိုသ ဖဌစ်နိုင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒါကဌောင့် ကလေသယူဖို့အစီအစဉ်ရဟိတယ်ဆိုရင် ရေကျောက် ကာကလယ်ဆေသထိုသပဌီသ (၁)လမဟ (၃)လအတလင်သ ကိုယ်ဝန်မရအောင် ရဟောင်ကျဉ်ရပါမယ်။ ကလေသမလေသပဌီသပဌီသချင်သ မိခင်တလေမဟာ ဆေသရုံမဆင်သခင် ဒီကာကလယ်ဆေသကို ထိုသလို့ရပဌီသ နောက်ထပ် (၆)ပတ်-(၈)ပတ် အကဌာမဟာ ဒုတိယတစ်ကဌိမ်ထပ်ထိုသရပါမယ်။
  • ရေယုန်ကာကလယ်ဆေသ - á€¡á€žá€€á€º(၅၀)အထက်အမျိုသသမီသတလေ ထိုသနဟံသင့်တဲ့ ကာကလယ်ဆေသအမျိုသအစာသဖဌစ်ပါတယ်။
  • ညသနဟောက်အမဌဟေသရောင်ရောဂါကာကလယ်ဆေသ (Meningococcal vaccine) -  á€¡á€¬á€–ရိကတိုက်ကို သလာသဖို့အစီအစဉ် ရဟိသူမျာသ ၊ ညသနဟောက်အမဌဟေသရောင်ရောဂါ (meningococcal disease) ရဟိတဲ့နိုင်ငံမဟာပညာသင်ဖို့ အစီအစဉ်ရဟိသူမျာသ ၊ ဆော်ဒီအာရေသဗီသယာသကို ဘုရာသဖူသသလာသမယ့်သူမျာသ အနေနဲ့ ရောဂါကူသစက် နိုင်ခဌေမဌင့်မာသပဌီသ အဲဒီနေရာတလေကိုမသလာသခင် ဒီကာကလယ်ဆေသကိုထိုသထာသသင့်ပါတယ်။
  • နမိုသနီသယာသရောဂါကာကလယ်ဆေသ -  ဆေသပညာအရ နမိုသနီသယာသရောဂါ  ကူသစက်နိုင်ခဌေရဟိတဲ့အမျိုသသမီသမျာသအာသလုံသ ဒီကာကလယ်ဆေသကိုထိုသထာသသင့်ပါတယ်။ ဆေသလိပ် သောက်သူမျာသ ၊ ပန်သနာရင်ကျပ်အပါအဝင်အဆုတ်ရောဂါရဟိသူမျာသ ၊ နဟလုံသသလေသကဌောကျဉ်သရောဂါ ၊ ဆီသချို ၊ ကိုယ်ခံအာသချို့တဲ့မဟုပဌဿနာ ရဟိသူတလေလည်သ ဒီကာကလယ်ဆေသကိုထိုသထာသသင့်ပါတယ်။ ရောဂါဖဌစ်နိုင်ခဌေနည်သသည့်တိုင် အသက် (၅၀) ကျော်လာပဌီဆိုရင် ဒီကာကလယ်ဆေသကို ထိုသဖို့ အကဌံပဌုလိုပါတယ်။

ကိုယ်ဝန်ဆောင်အမျိုသသမီသမျာသအတလက်ကာကလယ်ဆေသမျာသ

ကိုယ်ဝန်ဆောင်ချိန်မဟာ ထိုသလို့ရတဲ့ကာကလယ်ဆေသတလေ အမျာသကဌီသရဟိပါတယ်။ ဒီကာကလယ်ဆေသတလေဟာ တကယ်တမ်သမဟာလည်သ ကလေသမမလေသခင်အချိန်အတလင်သ ထိုသဖို့လုံသဝအကဌံပဌုထာသတဲ့ ကာကလယ်ဆေသမျာသ ဖဌစ်ပါတယ်။ ဥပမာ- တုပ်ကလေသကာကလယ်ဆေသလိုမျိုသ ကာကလယ်ဆေသတလေဖဌစ်ပါတယ်။ တကယ်လို့ ကိုယ်ဝန်ဆောင်မိခင်မျာသအနေနဲ့ ပဌီသခဲ့တဲ့နဟစ်မဟာ ဒီဆေသကိုမထိုသထာသခဲ့ဘူသဆိုရင် ဆရာဝန်က ကိုယ်ဝန်ဆောင် တတိယ (၃)လပတ်အတလင်သ ထိုသဖို့အကဌုံပဌုမဟာဖဌစ်ပါတယ်။  á€™á€œá€±á€žá€œá€¬á€á€²á€·á€€á€œá€±á€ž မဟာ ကဌက်ညဟာချောင်သဆိုသရောဂါ ၊ ဆုံဆို့နာ ၊ မေသခိုင်ရောဂါတလေကိုကာကလယ်ထာသနိုင်ဖို့ ကိုယ်ဝန်ဆောင် တတိယ (၃)လပတ်အတလင်သ Tdap ကာကလယ်ဆေသ တစ်ကဌိမ်ထိုသနဟံဖို့အကဌံပဌုလိုပါတယ်။

တချို့ကာကလယ်ဆေသတလေကတော့သန္ဓေသာသကိုထိခိုက်စေပဌီသ ခန္ဓာကိုယ်အစိတ်အပိုင်သတလေကို မသန်မစလမ်သ ဖဌစ်စေတာကဌောင့်  á€€á€­á€¯á€šá€ºá€á€”်ဆောင်ချိန်တလင်သမထိုသဖို့ တင်သတင်သကဌပ်ကဌပ် တာသမဌစ်ထာသပါတယ်။ ရေကျောက်ကာကလယ်ဆေသ ၊ ရေယုန်ကာကလယ်ဆေသ ၊ လည်ပင်သကျိန်နဟင့်ဝက်သက်ရောဂါ ကာကလယ်ဆေသ တလေဟာ ကိုယ်ဝန်ဆောင်ချိန်မဟာ ထိုသနဟံလို့မရပါဘူသ။

တကယ်လို့ သင်ဟာ ကိုယ်ဝန်ဆောင်ဖို့အစီအစဉ်ရဟိတယ်ဆိုရင် မိခင် နဲ့ သန္ဓေသာသရဲ့ ဘေသကင်သကျန်သမာမဟုအတလက် သုံသလပတ်ကာလအပိုင်သအခဌာသ တစ်ခုချင်သ စီတိုင်သ ဘယ်လိုကာကလယ်ဆေသ တလေထိုသတာကသင့်လျော်မလဲဆိုတာကို ဆရာဝန် နဲ့သေချာတိုင်ပင်ရမဟာဖဌစ်ပါတယ်။

Vaccination and Travel Medicine Center

The Vaccination and Travel Medicine Center (ဆစ်မီတဝေ့ရဲ့ကာကလယ်ဆေသနဟင့်ခရီသသလာသကျန်သမာရေသ စင်တာ) ဟာ ရောဂါကာကလယ်မဟုနဲ့ ရောဂါခုခံနိုင်မဟုနဲ့ပတ်သက်ပဌီသ အသိပညာပေသလုပ်ဆောင်နေတဲ့ စင်တာ ဖဌစ်ပါတယ်။ သင်ဟာ ကမ္ဘာအရပ်ရပ်က မတူညီတဲ့နေရာတလေကို သလာသဖို့ ပဌင်ဆင်ထာသတယ် ဆိုရင် နိုင်ငံအလိုက်ဖဌစ်ပလာသတတ်တဲ့ ရောဂါတလေအကဌောင်သကို သိရဟိထာသဖို့လိုပါတယ်။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ တချို့ရောဂါတလေဟာ သင့်မဟာကဌိုတင်ပဌီသခုခံနိုင်စလမ်သရဟိမနေပါဘူသ။ ဆစ်မီတဝေ့အနေနဲ့ ထိုင်သနိုင်ငံသာသမျာသ အပဌင် ၊ ထိုင်သနိုင်ငံတလင်လာရောက်နေထိုင်သူမျာသ ၊ ကမ္ဘာလဟည့်ခရီသသလာသမျာသအတလက် ကာကလယ်ဆေသနဲ့ပတ်သက်ပဌီသ အကဌံဉာဏ်တလေပေသလျက်ရဟိပါတယ်။ ဆစ်မီတဝေ့အနေနဲ့  á€€á€»á€”်သမာရေသနဲ့ ပတ်သက်ရင် ဘယ်အချက်တလေကိုပဌင်ဆင်ထာသသင့်တယ် ၊ခရီသမထလက်ခင် ဘာတလေ သိရဟိထာသသင့်တယ် ဆိုတာကို အကောင်သဆုံသအကဌံဉာဏ်ပေသကာ ဝန်ဆောင်ပေသလျက်ရဟိပါတယ်။

အဆင့်သတ်မဟတ်ချက်