အမျိုးသမီးများအတွက် အကြံပြုထားသော ကာကွယ်ဆေးများ

• တုပ်ကွေးကိုခုခံနိုင်တဲ့ကာကွယ်ဆေးများ ၊ တခြားကြိုတင်ကာကွယ်ဆေးများဟာ အမျိုးသမီးများရဲ့ ကျန်းမာရေးအတွက်မရှိမဖြစ်လုပ်သင့်တဲ့ အရာတွေဖြစ်ပါတယ်။
• အသက် ၉ နှစ်မှ ၁၄ နှစ်ကြား အမျိုးသမီးများတွင် သားအိမ်ခေါင်းကင်ဆာကို ဖြစ်စေတဲ့ HPV ရောဂါပိုးကို ကာကွယ်ရန် HPV ကာကွယ်ဆေးကို ၂  ကြိမ်ထိုးရန် အကြံပြုထားပြီး အသက် ၁၄ နှစ်အထက် အမျိုးသမီးများအတွက် စုစုပေါင်း HPV ကာကွယ်ဆေး ၃ ကြိမ် ထိုးရန် အကြံပြုထားပါတယ်။ သို့သော် HPV ကာကွယ်ဆေးဟာ ကိုယ်ဝန်ဆောင်ချိန်မှာ မထိုးနှံသင့်ပါဘူး။ 
• တချို့ကာကွယ်ဆေးတွေဟာ သန္ဓေသားကို ထိခိုက်စေတာကြောင့် ကိုယ်ဝန်ဆောင်ချိန် ထိုးလို့မရပါဘူး။ တကယ်လို့ သင်ဟာ ကိုယ်ဝန်ဆောင်ဖို့အစီအစဉ်ရှိတယ်ဆိုရင် ဘယ်လို ကာကွယ်ဆေးတွေထိုးရမလဲဆိုတာကို ဆရာဝန်နဲ့တိုင်ပင်ပြီး အကြံဉာဏ်ယူရပါမယ်။

မွေးစကနေ အရွယ်ရောက်လာချိန်ထိအသက်အရွယ်လိုက်ထိုးရတဲ့ကာကွယ်ဆေး ၊ ရောဂါမျိုးစုံကို ခုခံတုန့်ပြန်နိုင်တဲ့ကာကွယ်ဆေးများအပြင် အမျိုးသမီးများအနေနဲ့ သူတို့ရဲ့ ရှုပ်ထွေးတဲ့ ခန္ဓာကိုယ်အစိတ် အပိုင်းလုပ်ဆောင်မှုများကြောင့် ထိုးနှံသင့်တဲ့တခြားသောကာကွယ်ဆေးများလည်းရှိပါသေးတယ်။ အထူးသဖြင့် ကိုယ်ဝန်ဆောင်ချိန်ကာလမှာဆိုရင် အမျိုးသမီးများမှာ မိခင်ရော သန္ဓေသားကိုပါ ထိခိုက်စေနိုင်တဲ့ ရောဂါတွေ အများကြီးရှိပါတယ်။

ကိုယ်ဝန်ဆောင်အားလုံးရဲ့ (၅၀) ရာခိုင်နှုန်းဟာ သေချာပြင်ဆင်ထားမှုမရှိပေမယ့်လည်း သတ်မှတ်ချက် အရ အမျိုးသမီးများဟာ ကိုယ်ဝန်မဆောင်ခင် တချို့သော ကာကွယ်ဆေးများကိုထိုးနှံသင့်ပါတယ်။ အောက်ဖော်ပြပါ ကာကွယ်ဆေးများဟာ အမျိုးသမီးတိုင်းထိုးနှံသင့်တဲ့ ကာကွယ်ဆေးများဖြစ်ပါတယ်။

• တုပ်ကွေးကာကွယ်ဆေး (Influenza vaccine) - တုပ်ကွေးရဲ့ ရောဂါပြင်းထန်မှုကိုလျှော့ချပေးတဲ့ ကာကွယ်ဆေးဖြစ်ပြီး တစ်နှစ်တစ်ကြိမ်ထိုးသင့်ပါတယ်။
• Tdap (မေးခိုင်/ဆုံဆို့နာ/ကြက်ညှာချောင်းဆိုး) ကာကွယ်‌ဆေး -  အမျိုးသမီးများအနေနဲ့ ဒီ ကာကွယ်ဆေး(၃)မျိုး မထိုးရသေးဘူးဆိုရင် အမြန်ဆုံးထိုးသင့်ပြီး Booster ကိုတော့ (၁၀) နှစ်တစ်ကြိမ်ထိုးသင့်ပါတယ်။
• အသည်းရောင်အသားဝါ (အေ) ကာကွယ်ဆေး - အသည်းရောင်အသားဝါ(အေ)ရောဂါပိုးကူးစက် နိုင်ခြေရှိသူတွေထိုးသင့်တဲ့ ဒီကာကွယ်ဆေးဟာ (၆)လခြားပြီး (၂)ကြိမ်ထိုးရပါမယ်။
• အသည်းရောင်အသားဝါ (ဘီ) ကာကွယ်ဆေး - အသက်(၁၅)နှစ် နဲ့ အထက်အမျိုးသမီးများအနေနဲ့ ရောဂါပိုးခုခံတုန့်ပြန်နိုင်စွမ်းကိုသိစေရန် အရင်ဆုံးသွေးစစ်ဖို့အကြံပြုချင်ပါတယ်။ တကယ်လို့ ခုခံတုန့်ပြန်နိုင်စွမ်းမရှိဘူးဆိုရင်  တစ်ကြိမ်ထိုးသင့်ပါတယ်။ နောက်ထပ် (၂)လကြာရင် နောက်တစ်ကြိမ် ခုခံတုန့်ပြန်နိုင်စွမ်းကိုပြန်စစ်ရမှာဖြစ်ပြီး ခုခံတုန့်ပြန်နိုင်စွမ်းရပြီဆိုရင်တော့ ဒုတိယတစ်ကြိမ်ထိုးစရာမလိုဘဲ (၁၀)နှစ်တစ်ကြိမ် Booster ထိုးဖို့ပဲ လိုမှာဖြစ်ပါတယ်။ တကယ်လို့ ခုခံတုန့်ပြန်နိုင်စွမ်းမရှိဘူးဆိုရင်တော့ ကာကွယ်ဆေးကို (၃)ကြိမ်ထိုးရမှာဖြစ်ပါ တယ်။ တစ်ကြိမ်တည်းထိုးရုံနဲ့ ခုခံတုန့်ပြန်နိုင်စွမ်းရပြီဆိုရင်တော့ ဒါဟာ ကလေးဘဝမှာ ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးပြီလို့မှတ်ယူရမှာဖြစ်ပါတယ်။ ကာကွယ်ဆေး (၃)ကြိမ်ထိုးပြီးတဲ့အထိ ခုခံတုန့်ပြန်နိုင်စွမ်းမတွေ့ရဘူးဆိုရင်တော့ လူနာဟာ ခုခံတုန့်ပြန်နိုင်စွမ်းနည်းတဲ့ (သို့) ကာကွယ်ဆေးမတိုးတဲ့အုပ်စုအဖြစ်သတ်မှတ်နိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် အသည်း‌ရောင်အသားဝါ (ဘီ) ရောဂါပိုးကူးစက်မှုမရှိစေဖို့အတော်လေး ဂရုစိုက်ရမှာဖြစ်ပါတယ်။
• HPV vaccine: အသက်(၉)နှစ်မှ (၁၄)နှစ်အရွယ်အမျိုးသမီးများ (၂)ကြိမ်ထိုးရမယ့် ကာကွယ် ဆေးဖြစ်ပါတယ်။ လိင်ဆက်ဆံမှုရှိပြီးတဲ့အမျိုးသမီးများအားလုံး အနေနဲ့ မူမမှန်မှုတစ်ခုခု (သို့) ကင်ဆာ ရှိမရှိသိရဖို့ ပထမဆုံးအကြိမ်စစ်ဆေးသင့်ပါတယ်။ ဘာမှမတွေ့ရဘူးဆိုရင်တော့ ကာကွယ်ဆေးထိုးနိုင်ပါတယ်။ အသက်(၁၄)နှစ်အထက် အမျိုးသမီးများအနေနဲ့  စုစုပေါင်း ကာကွယ်ဆေး(၃)ကြိမ်ထိုးဖို့ အကြံပြုလိုပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဒီကာကွယ်ဆေးဟာ သန္ဓေသား အတွက် ဘေးကင်းလုံခြုံမှုရှိ မရှိဆိုတာနဲ့ပတ်သက်ပြီး တိတိကျကျ အချက်အလက်တွေ မရှိသေးတာကြောင့် ကိုယ်ဝန်ဆောင်ချိန်မှာ မထိုးသင့်ပါဘူး။  
• Mumps and rubella လည်ပင်းကျိတ် နဲ့ ဝက်သက်ရောဂါကာကွယ်ဆေး (ဂျာမန်ဝက်သက်ရောဂါကာကွယ်ဆေး) - ဒီကာကွယ်ဆေးကို တစ်ကြိမ်မှမထိုးဖူးသေးသူများ (သို့) ဝက်သက်ရောဂါကို ခုခံတုန့်ပြန်နိုင်စွမ်း မရှိသူများအနေနဲ့ အနည်းဆုံးတော့ တစ်ကြိမ်ထိုးသင့်ပါတယ်။ ဒီကာကွယ်ဆေးဟာ မိခင်ဖြစ်သူ အတွက်ရောဂါကာကွယ်မှုပေးစွမ်းနိုင်သလို မွေးလာတဲ့ကလေးမှာလည်း မွေးရာပါ ဝက်သက်ရောဂါဖြစ်ပွားမှုကို ကာကွယ်ပေးနိုင်ပါတယ်။ ကိုယ်ဝန်ဆောင်ချိန် ဝက်သက်ရောဂါ ကူးစက်ခံရတယ်ဆိုရင် ကလေးငယ်မှာ မျက်စိမမြင်ခြင်း ၊ နားမကြားခြင်းကဲ့သို့ ပြဿနာတွေ ရှိလာနိုင်ပါတယ်။

တချို့သောကာကွယ်ဆေးများထိုးနှံပြီးပြီဆိုရင် အနည်းဆုံး (၁)လလောက် သန္ဓေတားဆေး သောက်ဖို့ လွန်စွာအရေးကြီးပါတယ်။ ကာကွယ်ဆေးတံဆိပ်အမျိုးအစားအပေါ်မူတည်ပြီး တချို့ဆရာဝန်များက (၃) လလောက် သ‌န္ဓေတားဆေးသောက်ဖို့ အကြုံပြုလေ့ရှိပါတယ်။ အသေးစိတ်အချက်အလက် များကိုတော့ ဆရာဝန်နဲ့မေးမြန်းဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ သန္ဓေတားဆေးကိုမဖြစ်မနေအသုံးပြုရပါမယ်။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ ဒီကာကွယ်ဆေးတွေဟာ ရောဂါပိုးမွှားများရဲ့ ရောဂါဖြစ်စေနိုင်မှုစွမ်းရည်ကို လျှော့ချပေးတဲ့ ကာကွယ်ဆေးတွေဖြစ်တဲ့အပြင် သန္ဓေသားမှာ မသန်မစွမ်းဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။

• Varicella (ရေကျောက်ရောဂါကာကွယ်ဆေး) -  ဒီကာကွယ်‌ဆေးဟာ ကိုယ်ဝန် ဆောင်ချိန်မှာ  ဘေးကင်းမှုရှိ မရှိဆိုတာ တိတိကျကျမသိရသေးပါဘူး။ လေ့လာချက်တွေအရ မွေးလာတဲ့အခါ ချို့ယွင်းချက်ပါလာနိုင်သလို မွေးလာတဲ့ကလေးမှာ ကိုယ်အလေးချိန်နည်းတာ မျိုး ဖြစ်နိုင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒါကြောင့် ကလေးယူဖို့အစီအစဉ်ရှိတယ်ဆိုရင် ရေကျောက် ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီး (၁)လမှ (၃)လအတွင်း ကိုယ်ဝန်မရအောင် ရှောင်ကျဉ်ရပါမယ်။ ကလေးမွေးပြီးပြီးချင်း မိခင်တွေမှာ ဆေးရုံမဆင်းခင် ဒီကာကွယ်ဆေးကို ထိုးလို့ရပြီး နောက်ထပ် (၆)ပတ်-(၈)ပတ် အကြာမှာ ဒုတိယတစ်ကြိမ်ထပ်ထိုးရပါမယ်။
• ရေယုန်ကာကွယ်ဆေး - အသက်(၅၀)အထက်အမျိုးသမီးတွေ ထိုးနှံသင့်တဲ့ ကာကွယ်ဆေးအမျိုးအစားဖြစ်ပါတယ်။
• ဦးနှောက်အမြှေးရောင်ရောဂါကာကွယ်ဆေး (Meningococcal vaccine) -  အာဖရိကတိုက်ကို သွားဖို့အစီအစဉ် ရှိသူများ ၊ ဦးနှောက်အမြှေးရောင်ရောဂါ (meningococcal disease) ရှိတဲ့နိုင်ငံမှာပညာသင်ဖို့ အစီအစဉ်ရှိသူများ ၊ ဆော်ဒီအာရေးဗီးယားကို ဘုရားဖူးသွားမယ့်သူများ အနေနဲ့ ရောဂါကူးစက် နိုင်ခြေမြင့်မားပြီး အဲဒီနေရာတွေကိုမသွားခင် ဒီကာကွယ်ဆေးကိုထိုးထားသင့်ပါတယ်။
• နမိုးနီးယားရောဂါကာကွယ်ဆေး -  ဆေးပညာအရ နမိုးနီးယားရောဂါ  ကူးစက်နိုင်ခြေရှိတဲ့အမျိုးသမီးများအားလုံး ဒီကာကွယ်ဆေးကိုထိုးထားသင့်ပါတယ်။ ဆေးလိပ် သောက်သူများ ၊ ပန်းနာရင်ကျပ်အပါအဝင်အဆုတ်ရောဂါရှိသူများ ၊ နှလုံးသွေးကြောကျဉ်းရောဂါ ၊ ဆီးချို ၊ ကိုယ်ခံအားချို့တဲ့မှုပြဿနာ ရှိသူတွေလည်း ဒီကာကွယ်ဆေးကိုထိုးထားသင့်ပါတယ်။ ရောဂါဖြစ်နိုင်ခြေနည်းသည့်တိုင် အသက် (၅၀) ကျော်လာပြီဆိုရင် ဒီကာကွယ်ဆေးကို ထိုးဖို့ အကြံပြုလိုပါတယ်။

ကိုယ်ဝန်ဆောင်ချိန်မှာ ထိုးလို့ရတဲ့ကာကွယ်ဆေးတွေ အများကြီးရှိပါတယ်။ ဒီကာကွယ်ဆေးတွေဟာ တကယ်တမ်းမှာလည်း ကလေးမမွေးခင်အချိန်အတွင်း ထိုးဖို့လုံးဝအကြံပြုထားတဲ့ ကာကွယ်ဆေးများ ဖြစ်ပါတယ်။ ဥပမာ- တုပ်ကွေးကာကွယ်ဆေးလိုမျိုး ကာကွယ်ဆေးတွေဖြစ်ပါတယ်။ တကယ်လို့ ကိုယ်ဝန်ဆောင်မိခင်များအနေနဲ့ ပြီးခဲ့တဲ့နှစ်မှာ ဒီဆေးကိုမထိုးထားခဲ့ဘူးဆိုရင် ဆရာဝန်က ကိုယ်ဝန်ဆောင် တတိယ (၃)လပတ်အတွင်း ထိုးဖို့အကြုံပြုမှာဖြစ်ပါတယ်။  မွေးလာတဲ့ကလေး မှာ ကြက်ညှာချောင်းဆိုးရောဂါ ၊ ဆုံဆို့နာ ၊ မေးခိုင်ရောဂါတွေကိုကာကွယ်ထားနိုင်ဖို့ ကိုယ်ဝန်ဆောင် တတိယ (၃)လပတ်အတွင်း Tdap ကာကွယ်ဆေး တစ်ကြိမ်ထိုးနှံဖို့အကြံပြုလိုပါတယ်။

တချို့ကာကွယ်ဆေးတွေကတော့သန္ဓေသားကိုထိခိုက်စေပြီး ခန္ဓာကိုယ်အစိတ်အပိုင်းတွေကို မသန်မစွမ်း ဖြစ်စေတာကြောင့်  ကိုယ်ဝန်ဆောင်ချိန်တွင်းမထိုးဖို့ တင်းတင်းကြပ်ကြပ် တားမြစ်ထားပါတယ်။ ရေကျောက်ကာကွယ်ဆေး ၊ ရေယုန်ကာကွယ်ဆေး ၊ လည်ပင်းကျိန်နှင့်ဝက်သက်ရောဂါ ကာကွယ်ဆေး တွေဟာ ကိုယ်ဝန်ဆောင်ချိန်မှာ ထိုးနှံလို့မရပါဘူး။

တကယ်လို့ သင်ဟာ ကိုယ်ဝန်ဆောင်ဖို့အစီအစဉ်ရှိတယ်ဆိုရင် မိခင် နဲ့ သန္ဓေသားရဲ့ ဘေးကင်းကျန်းမာမှုအတွက် သုံးလပတ်ကာလအပိုင်းအခြား တစ်ခုချင်း စီတိုင်း ဘယ်လိုကာကွယ်ဆေး တွေထိုးတာကသင့်လျော်မလဲဆိုတာကို ဆရာဝန် နဲ့သေချာတိုင်ပင်ရမှာဖြစ်ပါတယ်။

Vaccination and Travel Medicine Center

The Vaccination and Travel Medicine Center (ဆစ်မီတဝေ့ရဲ့ကာကွယ်ဆေးနှင့်ခရီးသွားကျန်းမာရေး စင်တာ) ဟာ ရောဂါကာကွယ်မှုနဲ့ ရောဂါခုခံနိုင်မှုနဲ့ပတ်သက်ပြီး အသိပညာပေးလုပ်ဆောင်နေတဲ့ စင်တာ ဖြစ်ပါတယ်။ သင်ဟာ ကမ္ဘာအရပ်ရပ်က မတူညီတဲ့နေရာတွေကို သွားဖို့ ပြင်ဆင်ထားတယ် ဆိုရင် နိုင်ငံအလိုက်ဖြစ်ပွားတတ်တဲ့ ရောဂါတွေအကြောင်းကို သိရှိထားဖို့လိုပါတယ်။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ တချို့ရောဂါတွေဟာ သင့်မှာကြိုတင်ပြီးခုခံနိုင်စွမ်းရှိမနေပါဘူး။ ဆစ်မီတဝေ့အနေနဲ့ ထိုင်းနိုင်ငံသားများ အပြင် ၊ ထိုင်းနိုင်ငံတွင်လာရောက်နေထိုင်သူများ ၊ ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားများအတွက် ကာကွယ်ဆေးနဲ့ပတ်သက်ပြီး အကြံဉာဏ်တွေပေးလျက်ရှိပါတယ်။ ဆစ်မီတဝေ့အနေနဲ့  ကျန်းမာရေးနဲ့ ပတ်သက်ရင် ဘယ်အချက်တွေကိုပြင်ဆင်ထားသင့်တယ် ၊ခရီးမထွက်ခင် ဘာတွေ သိရှိထားသင့်တယ် ဆိုတာကို အကောင်းဆုံးအကြံဉာဏ်ပေးကာ ဝန်ဆောင်ပေးလျက်ရှိပါတယ်။