အသက်အရွယ်ကြောင့် အကြားအာရုံချွတ်ယွင်းခြင်း - လက္ခဏာများ၊ အကြောင်းရင်းများနှင့် နားကြားကိရိယာ ရွေးချယ်စရာများ

• သက်ကြီးရွယ်အိုတစ်ဦးအနေနဲ့ မိမိအား ပြောဆိုသမျှကို အကုန်အစင် မကြားရတော့ခြင်း၊ နားအူခြင်း၊ စကားကို အကြိမ်ကြိမ် ပြန်ပြောခိုင်းရခြင်း၊ တယ်လီဗေးရှင်း (TV) ကို ပုံမှန်ထက် အသံကျယ်ကျယ်ဖွင့်၍ နားထောင်ခြင်း၊ စကားပြောရာတွင် ပုံမှန်ထက် အသံကျယ်လောင်လာခြင်း နဲ့ သဲသဲကွဲကွဲ မကြားရခြင်း စတဲ့ အကြားအာရုံ အခက်အခဲတွေ စတင်ခံစားလာရပြီဆိုရင် အကြားအာရုံ စစ်ဆေးမှုခံယူဖို့ ဆရာဝန်နဲ့ ရက်ချိန်းယူပြီး ပြသသင့်ပါတယ်။
• ဆီးချိုရောဂါ၊ သွေးတိုးရောဂါနဲ့ သွေးတွင်းအဆီဓာတ်များခြင်း စတဲ့ နာတာရှည်ရောဂါများအပြင် အချို့သော ဆေးဝါးများ သုံးစွဲခြင်းဟာလည်း နားအတွင်းပိုင်းရှိ ခရုပတ်ပုံ နားအကြားအာရုံအင်္ဂါ / အတွင်းနား (Cochlea) ကို လျင်မြန်စွာ ပျက်စီးစေနိုင်တဲ့ အကြောင်းရင်းများ ဖြစ်ကြပါတယ်။
• လက်ရှိအချိန်မှာတော့ အသက်အရွယ်ကြောင့်ဖြစ်တဲ့ အကြားအာရုံ ချွတ်ယွင်းခြင်းကို လုံးဝပျောက်ကင်းအောင် ကုသနိုင်တဲ့ ကုထုံးမရှိသေးပါ။ ဒါကြောင့် အကြားအာရုံ အခက်အခဲတွေဟာ နေ့စဉ်ဘဝအပေါ် သိသိသာသာ ထိခိုက်လာပြီဆိုရင်တော့ နားကြားကိရိယာ (Hearing Aid) တပ်ဆင်ခြင်းက အထောက်အကူ ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။ သို့သော်လည်း အကြားအာရုံ လုံးဝနီးပါး ဆုံးရှုံးသွားတဲ့ ပိုမိုပြင်းထန်တဲ့ အခြေအနေမျိုးမှာတော့ ဆရာဝန်တွေက နားအတွင်းပိုင်း ခရုပတ်တု တပ်ဆင်ခြင်း (နားအတွင်းအကြားအာရုံနှိုးဆွစက် / အတွင်းနားအစားထိုးကိရိယာ) (Cochlear Implant) ခွဲစိတ်မှုကို လုပ်ဆောင်ပေးဖို့ စဉ်းစားလာနိုင်ပါတယ်။

“အကြားအာရုံ ဆုံးရှုံးခြင်း” ဆိုတာ အသက်အရွယ်ကြီးရင့်လာမှု ဖြစ်စဉ်ရဲ့ ရလဒ်တစ်ခုအနေနဲ့ ဖြစ်ပေါ်လာတတ်ပါတယ်။ အသက်ကြီးလာတာနဲ့ အမျှ နားအတွင်းပိုင်း အစိတ်အပိုင်းများ တဖြည်းဖြည်း ယိုယွင်းလာခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပွားရခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ အသက်အရွယ်ကြောင့်ဖြစ်တဲ့ အကြားအာရုံ အခက်အခဲတွေဟာ အခြားသော ရောဂါဝေဒနာတချို့လို အသက်အန္တရာယ် မစိုးရိမ်ရပေမယ့်၊ ဝေဒနာခံစားရသူရဲ့ နေ့စဉ်လူမှုဘဝအပေါ်မှာတော့ သိသာထင်ရှားတဲ့ သက်ရောက်မှုတွေ ရှိလာမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အကြားအာရုံချွတ်ယွင်းခြင်းဟာ သက်ကြီးရွယ်အို နဲ့ သူ့ကို ပြုစုစောင့်ရှောက်သူကြား ဆက်သွယ်ပြောဆိုရေးမှာ အခက်အခဲတွေ ဖြစ်စေနိုင်ပြီး၊ ဆေးသောက်ရမယ့်အချိန် ဒါမှမဟုတ် လက်ရှိခံစားနေရတဲ့ ကျန်းမာရေးပြဿနာတွေကို ဘယ်လိုစီမံခန့်ခွဲရမယ် ဆိုတဲ့ အချက်တွေအပေါ် အထင်အမြင်လွဲမှားမှုတွေ ဖြစ်ပေါ်လာစေနိုင်ပါတယ်။  အချို့သော အခြေအနေတွေမှာဆိုရင် အကြားအာရုံ အခက်အခဲတွေကြောင့် လူနာဟာ မိမိကိုယ်ကိုယ် ယုံကြည်မှု လျော့နည်းလာပြီး လူမှုပတ်ဝန်းကျင်မှ ဖယ်ကြဉ်နေထိုင်ခြင်း၊ သို့မဟုတ် စိတ်ဖိစီးမှု နဲ့ စိတ်ဓာတ်ကျခြင်းတို့အထိတောင် ဖြစ်သွားစေနိုင်ပါတယ်။

အသက်ကြီးလာတာနဲ့ အမျှ နားအတွင်းပိုင်းရှိ ခရုပတ်ပုံအင်္ဂါမှ အမွှေးအမျှင်ဆဲလ်များ (နားခိုဆံဆဲလ်များ) (Cochlear hair cells) ယိုယွင်းပျက်စီးလာခြင်းကြောင့် အကြားအာရုံချွတ်ယွင်းမှု ဖြစ်ပေါ်လာရခြင်းဖြစ်ပြီး၊ အဆိုပါဆဲလ်တွေဟာ ပထမဆုံး ထိခိုက်ပျက်စီးလေ့ရှိတဲ့ အစိတ်အပိုင်းတွေပဲ ဖြစ်ကြပါတယ်။ အသက်ကြီးလာလေလေ၊ ကြိမ်နှုန်းမြင့်အသံများ (High frequency sounds) ကို ကြားနိုင်စွမ်း နည်းပါးလာလေလေပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ အချိန်ကြာလာတာနဲ့ အမျှ ဒီအခက်အခဲတွေဟာ ပိုမိုသိသာလာပြီး နောက်ဆုံးမှာ စကားပြောသံလိုမျိုး အလယ်အလတ်ကြိမ်နှုန်းအသံများ (Mid-range frequencies) ကိုတောင် ကြားရဖို့ ခက်ခဲလာပါတယ်။ ဒီအချက်များအားလုံးကြောင့် သက်ကြီးရွယ်အိုတွေဟာ အသံကို သဲသဲကွဲကွဲ မကြားရတော့ဘဲ အသက်ကြီးလာတာနဲ့အမျှ ရောဂါလက္ခဏာတွေဟာ တဖြည်းဖြည်း ပိုမိုဆိုးရွားလာတတ်ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ခရုပတ်ပုံအင်္ဂါ ယိုယွင်းမှုကို မြန်ဆန်စေတဲ့ တခြားအကြောင်းရင်းနှစ်ခုကတော့ အချို့သော ဆေးဝါးများ သုံးစွဲခြင်းနဲ့ ဆီးချို၊  သွေးတိုး နဲ့ သွေးတွင်းအဆီများခြင်း  ၊ စတဲ့ နာတာရှည် ကျန်းမာရေးပြဿနာများပဲ ဖြစ်ကြပါတယ်။ တကယ်လို့ ဒီအခြေအနေကို လျစ်လျူရှုထားမယ်ဆိုရင် နောက်ဆုံးမှာ အကြားအာရုံ လုံးဝ ဆုံးရှုံးသွားတဲ့အထိ ဖြစ်သွားနိုင်ပါတယ်။  

အကြားအာရုံ ချွတ်ယွင်းခြင်းဆိုတာ အကြားအာရုံ စွမ်းဆောင်ရည် လျော့နည်းသွားတာကို ဆိုလိုပြီး ချွတ်ယွင်းမှု အခြေအနေအလိုက် အောက်ပါအတိုင်း အဆင့်ဆင့် ခွဲခြားသတ်မှတ်ထားပါတယ် -

• လူနာရဲ့ ရောဂါရာဇဝင်ကို ပြန်လည်သုံးသပ်ဖို့နဲ့ တစ်ကိုယ်လုံးဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေးစစ်ဆေးမှု (Full body checkup) ပြုလုပ်ဖို့ ဆရာဝန်နဲ့ တိုင်ပင်ဆွေးနွေးခြင်း၊ ခံစားနေရတဲ့ လက္ခဏာတွေကို ဆန်းစစ်ခြင်းနဲ့ အခြေခံ အကြားအာရုံ စစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ခြင်း။
• နားအပြင်ပိုင်း၊ နားအလယ်ပိုင်းနဲ့ နားအတွင်းပိုင်း (နားအကြားအာရုံ အာရုံကြောစနစ်) တို့အပါအဝင် နားရဲ့ အစိတ်အပိုင်းအားလုံးကို အသေးစိတ် စစ်ဆေးခြင်း။
• တချို့သောအခြေအနေတွေမှာ အသံစင်စစ်စစ်ဖြင့် စမ်းသပ်ခြင်း (မတူညီသော အသံလှိုင်းများ၊ အသံများ၊ ကြိမ်နှုန်းများဖြင့် ကြားနိုင်စွမ်းရည်ကို အကဲဖြတ်စစ်ဆေးခြင်း Pure-tone audiometry) နဲ့ စကားသံကို နားလည်နိုင်စွမ်း စမ်းသပ်ခြင်း (Speech audiometry) များ လိုအပ်နိုင်ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် အကြားအာရုံ စီးဆင်းရာလမ်းကြောင်းကို ဆန်းစစ်ဖို့အတွက် ဦးနှောက်ပင်စည် အကြားအာရုံ တုံ့ပြန်မှု စစ်ဆေးခြင်း (ဦးနှောက်ရှိ အသံလှိုင်းများ၏ တုန့်ပြန်မှုကို တိုင်းတာ၍ အကြားအာရုံလမ်းကြောင်း လုပ်ဆောင်ချက်ကို စစ်ဆေးခြင်း) Auditory Brainstem Response - ABR) ကဲ့သို့သော ထပ်ဆောင်းစစ်ဆေးမှုများကိုလည်း ပြုလုပ်နိုင်ပါတယ်။
   

• စကားပြောဆိုရာမှာ တစ်ဖက်လူကို ပြောခဲ့တာတွေကို ထပ်ခါတလဲလဲ ပြန်ပြောခိုင်းဖို့ လိုအပ်လာတဲ့အခါ။
• တီဗွီအသံကို ပုံမှန်ထက် ပိုမိုကျယ်လောင်စွာ ဖွင့်ဖို့ လိုအပ်လာတဲ့အခါ။
•  စကားသံများကို သဲသဲကွဲကွဲ မကြားရတော့ဘဲ ကြားရတဲ့ စကားစုများထဲက တချို့စကားလုံးတွေ လွတ်သွားတဲ့အခါ။
• နားထဲမှာ အသံတစီစီမြည်ခြင်း သို့မဟုတ် နားအူခြင်း (Ringing in the ears) ကိုခံစားရတဲ့အခါ။
• ကိုယ်တိုင် စကားပြောတဲ့အခါ ပုံမှန်ထက် ပိုမိုကျယ်လောင်စွာ အော်ပြောမိလာတဲ့အခါ။

• ကျယ်လောင်တဲ့ ဆူညံသံများကို ရှောင်ကြဉ်ပါ။ 
• ဆရာဝန် ညွှန်ကြားထားတဲ့ ဆေးဝါးကလွဲလို့ တခြား ဘာကိုမှ နားထဲသို့ ထည့်သွင်းခြင်း မပြုပါနဲ့။
• နားကိုက်ခြင်း၊ နားနာခြင်း သို့မဟုတ် နားထဲမှ အရည်များ စီးထွက်လာခြင်းများ ခံစားရပါက ဆရာဝန်နဲ့ ချက်ချင်း တိုင်ပင်ဆွေးနွေးပါ။
• ကျန်းမာပြီး မျှတတဲ့ အစားအစာများကို စားသုံးခြင်းနဲ့ ပုံမှန် လေ့ကျင့်ခန်း ပြုလုပ်ခြင်းတို့ဟာ သွေးတိုးရောဂါကဲ့သို့သော အကြားအာရုံ ချွတ်ယွင်းမှုကို ဖြစ်စေနိုင်တဲ့ ရောဂါဝေဒနာများမှ ကာကွယ်ပေးနိုင်ပါတယ်။

• အကြားအာရုံ ချွတ်ယွင်းနေသူကို မျက်နှာချင်းဆိုင် ကြည့်ပြီးမှ စကားပြောပါ။
• နှာခေါင်းစည်းတပ်ထားခြင်း သို့မဟုတ် နှုတ်ခမ်းကို တစ်ခုခုဖြင့် ဖုံးကွယ်ထားခြင်းမျိုး မရှိစေရပါ။ သူတို့က ကိုယ့်ရဲ့ နှုတ်ခမ်းလှုပ်ရှားမှုကို ကြည့်ပြီး စကားလုံးများကို မှန်းဆနားလည်နိုင်ဖို့ လိုအပ်တာကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။
• ရှည်လျားထွေပြားသော စကားများထက် တိုတိုနဲ့ ရှင်းလင်းတဲ့ စကားတွေကိုသာ အသုံးပြု ပြောဆိုပါ။
• အသံကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်းနဲ့ ပုံမှန်အတိုင်း ပြောဆိုပါ။ အော်ပြောခြင်းဟာ အသံကို ပိုမိုဝါးသွားစေပြီး နားထောင်သူအတွက် နားမခံသာ ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။
• စကားပြောနေစဉ် တီဗွီ သို့မဟုတ် အနီးနားရှိ အခြားသော အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေတဲ့ အသံတွေ မရှိစေဖို့ သတိပြုပါ။

လက်ရှိအချိန်မှာ အသက်အရွယ်ကြောင့် အကြားအာရုံချွတ်ယွင်းမှုကို ပျောက်ကင်းအောင် ကုသနိုင်တဲ့ ဆေးဝါးမရှိသေးပါ။ ဒါကြောင့် အကြားအာရုံချွတ်ယွင်းမှုဟာ လူနာရဲ့ ဘဝနေထိုင်မှုအပေါ် ဆိုးကျိုးတွေ စတင်သက်ရောက်လာပြီဆိုရင် ဆရာဝန်က ပတ်ဝန်းကျင်က အသံတွေကို ချဲ့ပေးနိုင်တဲ့ နားကြားကိရိယာ (နားကြပ်) (Hearing Aid) တပ်ဆင်ပေးဖို့ အကြံပြုပါလိမ့်မယ်။ နားကြားကိရိယာကို နားထဲမှာ တပ်ဆင်ရပေမယ့် လိုအပ်တဲ့အခါ ပြန်ဖြုတ်ထားနိုင်ပါတယ်။ သို့သော် အကြားအာရုံချွတ်ယွင်းမှု ပိုမိုပြင်းထန်လာရင် သို့မဟုတ် လူနာက လုံးဝနားမကြားတော့ဘူးဆိုရင်တော့ နားအတွင်းပိုင်းသို့ ခရုပတ်တု (Cochlear Implant) ခွဲစိတ်တပ်ဆင်ဖို့ ဆရာဝန်က စဉ်းစားလာနိုင်ပါတယ်။

အသက်အရွယ်ကြောင့် အကြားအာရုံချွတ်ယွင်းတဲ့ လက္ခဏာတွေ စတင်ပေါ်ပေါက်လာပြီဆိုရင် သက်ကြီးရွယ်အိုတွေဟာ မိမိရဲ့ နားကို ထိခိုက်မှုမရှိစေဖို့ အထူးဂရုစိုက်သင့်ပြီး အကြားအာရုံအဆင့်ကို စစ်ဆေးဖို့ ဆရာဝန်နဲ့ ပုံမှန်ပြသသင့်ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ဆူညံတဲ့ နေရာတွေကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်း၊ အကြားအာရုံယိုယွင်းမှုကို မြန်ဆန်စေနိုင်တဲ့ နာတာရှည်ရောဂါအခံတွေကို သေသေချာချာ ကုသထိန်းသိမ်းခြင်းနဲ့ ဆရာဝန်ညွှန်ကြားချက်မပါဘဲ မည်သည့်နားခတ်ဆေးကိုမျှ လုံးဝအသုံးမပြုခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်ရပါမယ်။ ပုံမှန်လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ခြင်း၊ အဓိက အာဟာရအုပ်စု (၅) စုလုံး ပါဝင်ပြီး မျှတတဲ့ အစားအစာများကို စားသုံးခြင်း၊ လုံလောက်စွာ အနားယူခြင်းနဲ့ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကျန်းမာအောင် နေထိုင်ခြင်းတို့ဟာလည်း အသက်အရွယ်ကြောင့် အကြားအာရုံချွတ်ယွင်းခြင်းကနေ ကာကွယ်ဖို့ များစွာအထောက်အကူပြုပါတယ်။

ဆစ်မီတဝေ့ဆေးရုံရှိ နား၊ နှာခေါင်း၊ လည်ချောင်း (ENT)  ဆေးခန်းဟာ နား၊ နှာခေါင်းနဲ့ လည်ချောင်းဆိုင်ရာ ဝေဒနာများအတွက် ပြည့်စုံတဲ့ ရောဂါရှာဖွေရေး နဲ့ ကုသမှုဝန်ဆောင်မှုများကို ပေးအပ်လျက်ရှိပါတယ်။ နိုင်ငံတကာအဆင့်မီ လေ့ကျင့်သင်ကြားထားတဲ့ အထူးကုဆရာဝန်ကြီးများ နဲ့ ခေတ်မီဆန်းသစ်တဲ့ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာနည်းပညာတွေ ရှိတာကြောင့် ENT ဆိုင်ရာ ပြဿနာအမျိုးမျိုးအတွက် တိကျတဲ့ ရောဂါရှာဖွေမှုနဲ့ လူနာတစ်ဦးချင်းစီအလိုက် အကြားအာရုံချွတ်ယွင်းခြင်း၊ စကားပြောဆိုမှုဆိုင်ရာ အခက်အခဲများ၊ ဟောက်ခြင်း၊ အဖုအကျိတ်များ၊ ကင်ဆာရောဂါများ နဲ့ မွေးရာပါရောဂါများ စတဲ့ဝေဒနာတွေအတွက် လိုအပ်တဲ့ စောင့်ရှောက်မှုတွေကို ပေးစွမ်းနိုင်တဲ့အကြောင်း သတင်းစကား ပါးလိုက်ရပါတယ်။