ကလေးငယ်များနဲ့ Covid-19 အန္တရာယ်

• COVID-19 ရောဂါပိုးကူးစက်ခံရတဲ့ ကလေးငယ်များရဲ့ (၁၃)ရာခိုင်နှုန်းဟာ SARS-CoV-2 ဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့်ဖြစ်ရတာပါ။ ဒါပေမယ့် သူတို့ဟာ ရောဂါ လက္ခဏာအနည်းငယ်သာပြခြင်း၊ ရောဂါလက္ခဏာလုံးဝမပြခြင်း မျိုးကို ကြုံရပါတယ်။
• အဝလွန်ခြင်း၊ ဆီးချို၊ ပန်းနာရင်ကျပ်၊ မွေးရာပါနှလုံးအားနည်းခြင်း၊ မျိုးရိုးလိုက်သည့်ကျန်းမာရေးပြဿနာများ(သို့) ဦးနှောက်နှင့်အာရုံကြောရောဂါ ရှိသူများဟာ COVID-19 ရောဂါပိုးကူးစက်နိုင်ခြေပိုများပါတယ်။
• လက်ရှိအချိန်မှာ COVID-19 ရောဂါကူးစက်မှုများမြင့်တက်နေပေမယ့် ကလေးငယ်များ အထူးသဖြင့် (၂)နှစ်အောက် ကလေးငယ်များဟာ ပုံမှန် ကာကွယ်ဆေးထိုးနှံခြင်းများနဲ့ ရောဂါစစ်ဆေးမှုများကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ဖို့ အရေးကြီးပါတယ်။ လူနာကလေးငယ်များကို Social Distancing အတိုင်း အတိအကျ လိုက်နာပြီးဝန်ဆောင်မှုပေးတဲ့ ဆေးရုံများကိုရွေးချယ်နိုင်မှသာ ကလေးငယ်များအတွက် ဘေးကင်းလုံခြုံမှုကိုဖြစ်စေမှာပါ။

SARS-CoV-2 ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး ကူးစက်ခံရတဲ့ ကလေးငယ်အရေအတွက် တဖြည်းဖြည်းနဲ့ မြင့်တက်လာတာကို သင်တို့တွေ မြင်နေကြားနေရမှာပါ။ ဒီလိုအခြေအနေမှာ မိဘများအနေနဲ့ ကလေးငယ်များကို COVID-19 ရောဂါဘေးမှကင်းဝေးအောင် ဘယ်လိုမျိုး ထိန်းသိမ်း စောင့်ရှောက်မလဲဆိုတာကို စိုးရိမ်ပူပန်နေကြမှာ အသေအချာပါပဲ။ တချို့မိဘတွေဆိုရင်လည်း မိမိကလေး ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကူးစက်ခံရပြီ ဆိုတာနဲ့ ဘယ်လောက်အတိုင်းအတာအထိ စိုးရိမ်ရလဲ၊ ဒီလိုအခြေအနေကြုံရင် ဘာလုပ်ရမလဲ စသဖြင့် တွေးတောပူပန်နေနိုင်ပါတယ်။ ကံကောင်းထောက်မစွာပါပဲ .. ကျွန်တော်တို့ဆစ်မီတဝေ့ဆေးရုံမှ ကူးစက်ရောဂါနဲ့ပတ်သက်ရင် ကျွမ်းကျင်တဲ့ ဆရာဝန်များမှ ဒီလိုအချိန်မှာ စိုရိမ်နေကြတဲ့မိဘများရဲ့ သောကတွေကိုပြေပျောက်စေဖို့ ကလေးငယ်များနဲ့COVID-19 အန္တရာယ်ဆိုတဲ့ခေါင်းစဉ်အောက်ကနေ အကြံပြု တင်ပြပေးချင်ပါတယ်။

ပြီးခဲ့တဲ့နှစ် COVID-19 ဖြစ်ပွားမှုအရ COVID-19 ရောဂါပိုးကူးစက်ခံရတဲ့ ကလေးသူငယ်များအားလုံးရဲ့ (၁၃) ရာခိုင်နှုန်းဟာ SARS-CoV-2 ဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့် ဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့ရပါတယ်။ ဒါပေမယ့်လည်း ဒီလိုမျိုးကူးစက်ခံရတဲ့ကလေးငယ် အများစုဟာ ရောဂါလက္ခဏာအနည်းငယ်သာပြတာမျိုး (သို့) ရောဂါလက္ခဏာ လုံးဝ မပြခြင်းမျိုးကို ကြုံခဲ့ကြရပါတယ်။ တချို့ရောဂါဖြစ်ပွားသူအနည်းငယ်သာလျှင် လက္ခဏာ ကြီးကြီးမားမားပြတာကြောင့် ဆေးရုံမှာ ကြပ်ကြပ်မတ်မတ်ကုသမှု ခံယူဖို့လိုအပ်ပြီး Ventilator အသုံးပြုဖို့ လိုအပ်ခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့်လည်း ကလေးငယ်များအနေနဲ့ အဝလွန်ခြင်း၊ ဆီးချို၊ ပန်းနာရင်ကျပ်၊ မွေးရာပါနှလုံးအားနည်းခြင်း၊ မျိုးရိုးလိုက်သည့် ရောဂါများ၊ ဦးနှောက်နှင့် အာရုံကြော ရောဂါ စတဲ့ရောဂါတွေ ရှိခဲ့မယ်ဆိုရင်  ပိုမိုပြင်းထန်တဲ့လက္ခဏာ(သို့) ရောဂါကူးစက်ခံရခြင်းကြောင့် နောက်ဆက်တွဲ ရောဂါခံစားရခြင်းများ ရှိလာနိုင်ပါတယ်။ ,

အသက်(၁)နှစ်အောက်ကလေးများဟာ ရောဂါပိုးကူးစက်ခံရချိန်မှာ ၎င်းတို့ရဲ့ ကိုယ်ခံအားစနစ်ပိုမိုအားနည်းပြီး ဖွံ့ဖြိုးမှုအားနည်းတာကြောင့် အသက်(၁)နှစ်အထက် ကလေးငယ်များနဲ့ယှဉ်ရင် ပိုပြီးတော့ ရောဂါလက္ခဏာပြင်းထန်နိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် လည်း သေချာသုံးသပ်ရရင် ဒီလိုပြဿနာတွေဟာ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းစနစ် နဲ့ ဆက်စပ်နေတဲ့လက္ခဏာခံစားရတဲ့ မွေးကင်းစတုပ်ကွေးလူနာကလေးငယ်များ နဲ့ ဆင်တူနိုင်ပါတယ်။ ပြင်းထန်တဲ့ဘက်တီးရီးယားကူးစက်မှုများအတွက် ကာကွယ်ဆေး ထိုးထားတဲ့ ကလေးတွေဟာ အဆိုပါ ကာကွယ်ဆေးများက ရည်ရွယ်ထားတဲ့ ရောဂါပိုးကူးစက်မှုများကိုသာ ကာကွယ်နိုင်ကြောင်း ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သိထားဖို့လိုပါတယ်။

ကလေးငယ်များ SARS-VoV-2 ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး ကူးစက်ခံရပုံနည်းလမ်းဟာ လူကြီးများ ကူးစက်ခံရပုံနဲ့ ခြားနားခြင်းမရှိပါဘူး။ အတိအကျပြောရမယ်ဆိုရင် ရောဂါပိုးကူးစက် ခံရတဲ့ လူနာနဲ့အတူထိုင်မိခြင်း(သို့) ရောဂါပိုးကူးစက်ခံရတဲ့သူနဲ့ Mask မတပ်ဘဲ ထိတွေ့မိခြင်း၊ တစ်ကိုယ်ရည်သန့်ရှင်းမှုကိုဂရုမစိုက်ခြင်း၊ ခပ်ခွာခွာမနေခြင်း စတဲ့နည်းလမ်းများနဲ့ ကူးစက်ခံရတာဖြစ်ပါတယ်။ ရောဂါပိုးကူးစက်ခံထားရတဲ့သူဟာ ရောဂါလက္ခဏာပြသည်ဖြစ်စေ မပြသည်ဖြစ်စေ ကိုယ့်ဘက်ကနေ ကြိုတင်ကာကွယ်မှု တွေ မလုပ်ထားဘူးဆိုရင် သူ့ဆီကနေ ကူးစက်တာလည်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ COVID-19 လူနာကလေးငယ်များဆီမှလည်း သူတို့မိဘများဆီ ကူးစက်နိုင်ပါတယ်။

ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့(WHO) နဲ့ ရောဂါထိန်းချုပ်မှုဗဟိုဌာန(CDC) မှ မိသားစုအတွင်း ကလေးငယ်များကို COVID-19 မကူးစက်စေရေးအတွက် အောက်ပါ ညွှန်ကြား ချက်များ ကို အကြံပြုထားပါတယ်။

လက်ကိုအမြဲသန့်ရှင်းအောင်ထားပါ

• ကလေးငယ်များကို အဆင့်(၇)ဆင့်နဲ့ သေသေချာချာ လက်ဆေးတတ်ဖို့ သင်ပြပေးပါ။
• လက်ကို ဆပ်ပြာ နဲ့ ရေ အသုံးပြုပြီး အနည်းဆုံစက္ကန့်(၂၀)ကြာအောင် ပုံမှန် သေချာပွတ်တိုက်ဆေးကြောပါ (သို့) အနည်းဆုံး အယ်လ်ကိုဟော (၇၀) ရာခိုင်နှုန်းပါဝင်သည့် အယ်လ်ကိုဟောဂျယ်လ် ကို အသုံးပြုပါ။
• တစ်ကိုယ်ရည်သန့်ရှင်းမှုကိုအလေ့အကျင့်ပြုလုပ်ပါ။ နှာချေချောင်းဆိုးတိုင်းမှာ သင့်ရဲ့ပါးစပ်ကို တံတောင်ဆစ် (သို့) တစ်ရှူးစက္ကူအသုံးပြုကာကွယ်ပါ။ နောက်တစ်ကြိမ်လက်မဆေးခင်မှာ အသုံးပြုပြီးသားတစ်ရှူးစက္ကူကိုသေချာစွာ လွှင့်ပစ်ပါ။
• မျက်လုံး၊ နှာခေါင်းနဲ့ ပါးစပ်တို့အား ထိတွေ့ခြင်းကို ရှောင်ကျဉ်ပါ။
• ကလေးငယ်များအပြင်မှအိမ်သို့ပြန်လာတိုင်း၊ အိမ်သာအသုံးပြုပြီးတိုင်း၊ အစာမစားခင်တိုင်းမှာ လက်ကိုဆပ်ပြာနဲ့သေချာဆေးကြောပါ။ မိဘများအနေနဲ့ လည်း အစားအသောက်များပြင်ဆင်ချက်ပြုတ်သည့်အချိန်မှာ လက် သန့်ရှင်းမှု ကို အထူးဂရုစိုက်ပါ။

ခပ်ခွာခွာနေပါ

• ကလေးငယ်များ၊ လူငယ်များအပါအဝင် မိသားစုဝင်များနဲ့ နီးကပ်စွာနေခြင်းကို ရှောင်ကျဉ်ပါ။
• မိသားစုဝင်အချင်းချင်း အနည်းဆုံး (၆)ပေ (သို့) တစ်မီတာ အကွာမှာနေထိုင်ပါ။
• တခြားကလေးငယ်များ အိမ်သို့လာရောက်သည့်အခါ အိမ်ပြင်ပမှာ ဆော့ကစား စေပြီး တစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက် (၆)ပေအကွာမှာနေဖို့ ဂရုပြုပါ။
• အသုံးဆောင်နှင့် ကစားစရာများ (ဥပမာ - ဘောလုံး၊ ဘတ်စကတ်ဘော) စသည်တို့ကို အတူတူသုံးစွဲပြီးဆော့ကစားခြင်းများကိုရှောင်ကျဉ်ပါ။

အိမ်ကိုသန့်ရှင်းရေးလုပ်ပါ

• ဆပ်ပြာရည်၊ အနည်းဆုံး အယ်လ်ကိုဟော (၇၀)ရာခိုင်နှုန်းပါဝင်သည့်ဆေးရည် (သို့) ဆိုဒီယမ်ဟိုက်ပိုကလိုရိုဒ်ကဲ့သို့ပိုးသတ်ဆေး  ကို ရေဖြင့်ရောပြီး သတ်မှတ်ထားတဲ့အချိုးအစားအတိုင်းရောမွှေကာ အောက်ဖော်ပြပါ အိမ်နေရာအနှံ့ကို ပွတ်တိုက်ပါ။
  • နေ့စဉ်အသုံးများသည့်(သို့) မကြာခဏထိတွေ့ရသည့် အရာဝတ္ထုများ (ဥပမာ- စားပွဲခင်း၊ တံခါးလက်ကိုင်၊ လက်ရမ်း၊ ကုလားထိုင်၊ ခလုတ်၊ ရီမုဒ်၊ အီလက်ထရောနစ်ပစ္စည်းများ၊ ပြတင်းပေါက်များ၊ စားပွဲခုံများ၊ ရေချိုးခန်း၊ ဘေစင် စသည့်ပစ္စည်းများ )။
  • အလွယ်တကူညစ်ပေတတ်သည့် ကလေးအသုံးအဆောင်ပစ္စည်းစင်၊ ထမင်းစားပွဲ စသည့်ပစ္စည်းများ။
  • ကလေးငယ်များပုံမှန်ထိတွေ့ရသည့် အိပ်ယာကုတင်လက်တန်းများ၊ စားပွဲ၊ ကစားစရာများ အထူးသဖြင့် ကလေးငယ်များပါးစပ်ထဲ ထည့်လေ့ ရှိသည့် ပစ္စည်းများ။ အဆိုပါပစ္စည်းများကို ဆပ်ပြာရည်နဲ့ဆေးကြော သင့်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဆပ်ပြာရည်ကို ဒီတိုင်းမထားခဲ့ဖို့ သတိပြုပါ။
• တကယ်လို့ COVID-19 ရောဂါခံစားနေရတဲ့ ကလေးငယ်များကို အနီးကပ် ပြုစုဖို့ လိုအပ်လာတဲ့အခြေအနေမှာ မိဘများဆီ ရောဂါကူးစက်မှု မရှိစေဖို့ ကလေးငယ်ထိတွေ့ ထားတဲ့ အရာမှန်သမျှ ( ကလေးအနှီး၊ အိပ်ယာခင်းစသည်) ကို ကိုင်တွယ်ပြီး နောက်မှာ လက်ကိုသေချာဆေးကြာသင့် ပါတယ်။  ဒါ့အပြင် မိဘများအနေနဲ့ Social Distancing ကို သေချာစွာ လိုက်နာဆောင်ရွက်ဖို့ လိုသလို တခြားသူများနဲ့ ဆက်ဆံတဲ့အခါမှာ Mask အမြဲတပ်ထားဖို့ လိုပါတယ်။

Mask တပ်ဆင်ခြင်း

• အိမ်မှထွက်ခွာသည့်အခါတိုင်း(သို့) လူထူထပ်သည့်နေရာကိုသွားသည့်အခါ တိုင်း Mask တပ်ပြီး တခြားသူများနဲ့ နီးကပ်စွာမနေဖို့ အကြံပြုချင်ပါတယ်။
• အသက်(၂)နှစ်နှင့်အထက်ကလေးများအနေနဲ့ မိသားစုဝင်မဟုတ်တဲ့ ပြင်ပမှ လူများနဲ့ တွေ့ဆုံသည့်အခါ Mask တပ်ထားဖို့ အကြံပြုချင်ပါတယ်။
• အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာပြဿနာအခက်အခဲရှိသူများ၊ အသက်(၂)နှစ် အောက်ကလေးငယ်များ၊ Mask ကို ကိုယ်တိုင် ဖြုတ်ယူခြင်းမပြုလုပ်နိုင်တဲ့ ကလေးငယ်များကို Mask တပ်ဖို့ အကြံမပြုလိုပါဘူး။  ဘာလို့လဲ ဆိုတော့ အသက်ရှူလမ်းကြောင်း အခြေအနေများကြောင့်ဖြစ်သလို ဒီအသက်အရွယ်မှာ ရှိတဲ့ ကလေးငယ်များဟာ Mask တပ်ဆင်ထားစဉ် မှာ အောက်ဆီဂျင်ရရှိဖို့ အံဝင်ခွင်ကျမဖြစ်သေးတာကြောင့်ပါ။ ဒါဟာ သူတို့ရဲ့ ကျန်းမာရေး အတွက် အရမ်းအန္တရာယ်ရှိပါတယ်။ အဲဒီအစား အသက်(၂)နှစ်အောက် ကလေးများဟာ တခြားသူစိမ်းများနဲ့ (၂)မီတာအကွာမှာ နေသင့်သလို မွေးကင်းစကလေး ငယ်များဆိုရင် လက်တွန်းလှည်းကို အဝတ်နဲ့ ကာထားသင့် ပါတယ်။

နောက်ထပ်အရေးကြီးတာက ကလေးငယ်များအထူးသဖြင့် အသက်(၂)နှစ် အောက် ကလေးများဟာ ကျန်းမာရေးစစ်ဆေးမှုများ နဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုးနှံမှု များ ကို ပုံမှန်ပြုလုပ်သင့်ပါတယ်။ Social Distancing အတိုင်း အတိအကျ လိုက်နာပြီးဝန်ဆောင်မှုပေးတဲ့ ဆေးရုံများကိုရွေးချယ်နိုင်မှသာ ကလေးငယ်များ အတွက် ဘေးကင်းလုံခြုံမှုကိုရရှိစေမှာပါ။

နောက်ဆုံးအကြံပြုချင်တာကတော့ မိဘများနဲ့ တခြားမိသားစုဝင်လူကြီးများ အားလုံးဟာ မိသားစုအတွင်းကလေးငယ်များရဲ့ စံပြဖြစ်အောင် COVID-19 ကာကွယ်မှုနည်းလမ်းများ  ကို လိုက်နာသင့်တယ်ဆိုတာပဲဖြစ်ပါတယ်။