အာလ်ထရာမာရသွန် (Ultramarathon) တာဝေးပြေးပွဲအတွက် ကြိုတင်ပြင်ဆင်ခြင်း

• Ultramarathon ဆိုတာ ၄၂.၁၉၅ ကီလိုမီတာ (၂၆.၂ မိုင်) ထက် ပိုဝေးတဲ့ အကွာအဝေးကို ပြေးရတာဖြစ်ပြီး အလွန်ခက်ခဲသော စိန်ခေါ်မှုတစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီလိုပွဲမျိုးကို ဝင်ပြိုင်မယ့်သူတွေဟာ ခန္ဓာကိုယ်ကြံ့ခိုင်မှုအတွက် စနစ်တကျလေ့ကျင့်ထားသူ၊ တာဝေးပြေးဖူးသော အတွေ့အကြုံရှိသူမျိုးသာ ဖြစ်သင့်ပါတယ်။

• မိုင်ပေါင်းများစွာကို မနားတမ်း အချိန်အကြာကြာ ပြေးခြင်းဟာ နှလုံးရဲ့ ညာဘက်ခြမ်းကို ဝန်ပိစေနိုင်ပါတယ်။ ဤကဲ့သို့ဝန်ပိခြင်းမှတစ်ဆင့် နှလုံးညာဘက်တွင် ဖိအားများလာပြီး နှလုံးနံရံကို ထိခိုက်ဒဏ်ရာ ရစေနိုင်တဲ့အထိ ဖြစ်သွားနိုင်ပါတယ်။

• လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်နေစဉ် ရုတ်တရက် အသက်ဆုံးရှုံးရခြင်းဟာ များသောအားဖြင့် နှလုံးရောဂါကြောင့်ဖြစ်တတ်ပြီး ရောဂါအမျိုးအစားကတော့ အသက်အရွယ်ပေါ်မူတည်ပြီး ကွဲပြားနိုင်ပါတယ်။

လူအများစုဟာ Marathon၊ Mini-marathon နဲ့ Triathlon စသော အပြေးပွဲများကို သိကျွမ်းရင်းနှီးကြပေမဲ့ တောင်တက်လမ်းလျှောက်ခြင်းနဲ့ ပြေးခြင်းကို ပေါင်းစပ်ထားသော Trail Running နဲ့ Ultramarathon အကြောင်းကိုတော့ လူသိနည်းနေပါသေးတယ်။ အခု နှလုံးအထူးကုဆရာဝန်တစ်ဦးလည်းဖြစ်သလို၊ အာလ်ထရာမာရသွန်လောကမှာလည်း လူသိများတဲ့ Dr. Norasak Suvachittanont ရဲ့ အမြင်တွေကို လေ့လာကြည့်ရအောင်ပါ။ 

အဖြေ - လူသိအများဆုံး အမျိုးအစားများမှာ Mini-marathon၊ Half Marathon နဲ့ Marathonတို့ ဖြစ်ပါတယ်။ တကယ်တော့ အပြေးပွဲများကို ပြေးရတဲ့ အကွာအဝေးပေါ် မူတည်ပြီး အခုလို ခွဲခြားနိုင်ပါတယ်။ 

• အပျော်တမ်း (သို့မဟုတ်) ရန်ပုံငွေရှာဖွေရေး ပြေးပွဲများ သို့မဟုတ် လမ်းလျှောက်ပွဲများ - များသောအားဖြင့် ၃.၅ ကီလိုမီတာ မှ ၅ ကီလိုမီတာ (၂.၁၇ - ၃.၁၁ မိုင်) အကွာအဝေး ရှိတတ်ပါတယ်။ ယခုမှစတင်ပြေးမယ့်သူများအတွက် အဆင်ပြေဆုံးဖြစ်ပြီး မိသားစု၊ သူငယ်ချင်းတွေနဲ့ အတူ ပျော်ပျော်ပါးပါး ချစ်ကြည်ရင်းနှီးမှုရအောင် ပြေးကြတာပါ။
• Mini-marathon - Marathon အကွာအဝေးရဲ့ လေးပုံတစ်ပုံ (Quarter Marathon) ဖြစ်ပြီး ၁၀.၅ ကီလိုမီတာ (၆.၅၆ မိုင်) ဝေးပါတယ်။ ကျန်းမာရေးအတွက် စိန်ခေါ်မှုတစ်ခုအနေနဲ့ ပြေးချင်သူတွေကြားမှာ ရေပန်းအစားဆုံး အကွာအဝေးပါ။
• Half marathon ၂၁.၁ ကီလိုမီတာ (၁၃.၁ မိုင်) အကွာအဝေးရှိပြီး နိုင်ငံတကာ အပြေးပြိုင်ပွဲတွေရဲ့ စံသတ်မှတ်ချက် အကွာအဝေးတစ်ခုလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဤအကွာအဝေးကို ပြေးမယ့်သူများအနေဖြင့် ဒဏ်ရာမရအောင် စနစ်တကျလေ့ကျင့်ထားရန် လိုအပ်ပါတယ်။
• Marathon ၄၂.၁၉၅ ကီလိုမီတာ (၂၆.၂ မိုင်) အကွာအဝေးရှိပြီး နိုင်ငံတကာစံနှုန်းမီ ပြိုင်ပွဲကြီးတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ အပျော်တမ်းရော ပရော်ဖက်ရှင်နယ် အပြေးသမားတွေပါ ဝင်ပြိုင်ကြပြီး၊ ပြိုင်ပွဲမတိုင်ခင် စနစ်တကျပြင်ဆင်ထားရန်နဲ့ နှလုံးကျန်းမာရေးကို စစ်ဆေးထားရန် လိုအပ်ပါတယ်။
• Ultramarathon ၄၂.၁၉၅ ကီလိုမီတာ (၂၆.၂ မိုင်) ထက် ပိုသော အကွာအဝေးများရှိတဲ့ ပြိုင်ပွဲများဖြစ်ပါတယ်။ ထိုင်းနိုင်ငံမှာဆိုရင် Suanpruek 99 (၁၀ နာရီကြာပြေးရတဲ့ပွဲ) နဲ့ Chiang Mai Ultramarathon ကဲ့သို့ပြေးပွဲမျိုးဟာ ပြင်းပြင်းထန်ထန် လေ့ကျင့်ထားပြီး မြေပြင်အနေအထား အမျိုးမျိုးတွင် ပြေးဖူးသောသူများအတွက် စိန်ခေါ်မှုပွဲကြီးများ ဖြစ်ပါတယ်။

အဖြေ - Trail Running ဆိုတာ တောင်တက်လမ်းလျှောက်ခြင်းနဲ့ ပြေးခြင်းကို ပေါင်းစပ်ထားသော အားကစားမျိုးဖြစ်ပြီး "Trail Marathon" လို့လည်း ခေါ်ကြပါတယ်။ ဒါဟာ သဘာဝအလှအပကို မြတ်နိုးပြီး ခက်ခဲကြမ်းတမ်းတဲ့ မြေပြင်အနေအထားတွေကို နှစ်သက်သူများအတွက် ရည်ရွယ်ပါတယ်။ ပြေးရတဲ့လမ်းကြောင်းတွေကတော့ တောတောင်များ၊ ကုန်းမြင့်များ၊ မြက်ခင်းပြင်များ၊ သဲသောင်ပြင်များနဲ့ ကျောက်ခဲလမ်း၊ မြေနီလမ်း စတဲ့ သဘာဝအတိုင်း ရှိနေသော နေရာများ ဖြစ်ပါတယ်။ ထိုင်းနိုင်ငံမှာ ကျင်းပလေ့ရှိတဲ့ Trail ပြိုင်ပွဲများဟာ ၁၅ ကီလိုမီတာမှ ၁၆၀ ကီလိုမီတာအထိ အကွာအဝေး အမျိုးမျိုးရှိသလို တက်ရမယ့် အမြင့်ပေများလည်း တစ်ခုနဲ့တစ်ခု မတူကြပါဘူး။

တကယ်လို့ Trail ပြေးပွဲတစ်ခုဟာ ၄၂ ကီလိုမီတာထက် ပို၍ဝေးသွားပါက ultramarathon လို့ သတ်မှတ်ပြီး "Trail Ultramarathon" လို့ စုပေါင်းခေါ်ဆိုကြပါတယ်။ Trail Running ဟာ ပုံမှန် မာရသွန်များထက် ထူးခြားတဲ့ အတွေ့အကြုံသစ်ကို ပေးစွမ်းနိုင်တာကြောင့် ပတ်ဝန်းကျင်အသစ်နဲ့ အမြင်သစ်တွေကို ရှာဖွေနေသူတွေအကြားမှာ အရမ်းကို ခေတ်စားလာတဲ့ အပြေးအမျိုးအစားတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။

အဖြေ - လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်နေစဉ် ရုတ်တရက် အသက်ဆုံးရှုံးရခြင်းဟာ များသောအားဖြင့် နှလုံးရောဂါနဲ့ တိုက်ရိုက်ပတ်သက်နေနိုင်ပါတယ်။ အသက် ၃၅ နှစ်အထက် လူကြီးများတွင် နှလုံးကြွက်သားပုပ်ခြင်းနဲ့ နှလုံးသွေးကြောကျဉ်းရောဂါ များကြောင့် အဖြစ်များပြီး၊ အသက် ၃၅ နှစ်အောက် လူငယ်များမှာတော့ နှလုံးကြွက်သားနံရံ ပုံမှန်ထက် ထူထဲသောရောဂါ သို့မဟုတ် မျိုးရိုးလိုက်တဲ့ နှလုံးခုန်မမှန်ခြင်း ဝေဒနာများကြောင့် ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်နေစဉ် ရုတ်တရက် အသက်ဆုံးရှုံးနိုင်ခြေဟာ အလွန်နည်းပါးသော်လည်း ၁၀ ကီလိုမီတာထက် ပိုဝေးသော ပြိုင်ပွဲများတွင် ဝင်ပြိုင်မယ်ဆိုပါက ကြိုတင်ပြီး ကျန်းမာရေးစစ်ဆေးမှု ခံယူသင့်ပါတယ်။ နှလုံးလျှပ်စီးကြောင်းတိုင်းတာခြင်း (ECG) နဲ့ ပြေးစက်ပေါ်မှာ နှလုံးဒဏ်ခံနိုင်ရည်စစ်ဆေးခြင်း (Stress Test) များမှတစ်ဆင့် ပြင်းပြင်းထန်ထန် လေ့ကျင့်တဲ့အခါ ဖြစ်လာနိုင်တဲ့ အန္တရာယ်များကို ကြိုတင်သိရှိနိုင်ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ကိုလက်စထရောများခြင်း၊ ဆီးချိုရောဂါရှိခြင်း၊ အိပ်ရေးပျက်ခြင်း၊ ညဉ့်နက်မှ လေ့ကျင့်ခြင်း၊ ခန္ဓာကိုယ်ကို နားရက်မပေးဘဲ အလွန်အကျွံ လေ့ကျင့်ခြင်း၊ ရေဓာတ်မလုံလောက်ခြင်းနဲ့ အပူလျှပ်ခြင်း (Heatstroke) စတဲ့ အချက်များဟာလည်း မတော်တဆမှုများကို ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် သေချာပြင်ဆင်မှုမရှိသေးရင် ပြိုင်ပွဲဝင်ဖို့ ရွှေ့ဆိုင်းသင့်သလို၊ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အထောက်အပံ့ကောင်းကောင်းရှိတဲ့ ပြိုင်ပွဲမျိုးကိုပဲ ရွေးချယ်ယှဉ်ပြိုင်ဖို့ အကြံပြုလိုပါတယ်။

အဖြေ - မိုင်ပေါင်းများစွာကို မနားတမ်း တစ်ဆက်တည်း ပြေးခြင်းဟာ နှလုံးရဲ့ ညာဘက်ခြမ်းကို ဝန်ပိစေပြီး နှလုံးကို ထိခိုက်ဒဏ်ရာ ရစေနိုင်ခြေ ရှိပါတယ်။ Marathon၊ Ultra-triathlons နဲ့ တောင်တက် စက်ဘီးစီးခြင်းများကဲ့သို့ ပြင်းထန်သော အားကစားများဟာ နှလုံးထိခိုက်မှုနဲ့ ဆက်စပ်နေတယ်ဆိုတဲ့ မှတ်တမ်းအချက်အလက်များ ရှိပါတယ်။ ဒါဟာ ပြိုင်ပွဲတစ်ခုချင်းစီမှာ အသုံးပြုခဲ့တဲ့ ကြာချိန်နဲ့ ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့တဲ့ ပွဲအရေအတွက်အပေါ်မှာ မူတည်နေတာပါ။ ဒါပေမဲ့လည်း ဤအချက်နဲ့ ပတ်သက်၍ လုံလောက်တဲ့ လေ့လာမှုများ မရှိသေးသောကြောင့် ပညာရှင်များကြားတွင် အငြင်းပွားစရာ အကြောင်းအရာတစ်ခုအဖြစ် ရှိနေဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။

အဖြေ - တကယ်တော့ ပုံမှန်ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှု လုပ်ဆောင်ပေးခြင်းဟာ နှလုံးကျန်းမာရေးအတွက် အထောက်အကူပြုပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ မိမိမှာ ရောဂါအခံတစ်ခုခု ရှိနေမယ်ဆိုရင်တော့ တစ်မျိုးဖြစ်ပါလိမ့်မယ်။ နှလုံးရောဂါ အခံ ရှိသူများ သို့မဟုတ် တခြားကျန်းမာရေး ပြဿနာရှိသူများအနေဖြင့် ပြင်းထန်သော လေ့ကျင့်ခန်းများ မလုပ်ခင်မှာ သက်ဆိုင်ရာ အထူးကုဆရာဝန်များနဲ့ အရင်ဆုံး တိုင်ပင်ဆွေးနွေးပြီး ကျန်းမာရေး စစ်ဆေးမှုများ လုပ်သင့်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ၁၀ ကီလိုမီတာထက် ပိုဝေးတဲ့ ပြိုင်ပွဲများ ဝင်ပြိုင်တော့မယ်ဆိုရင် ပုံမှန် ကျန်းမာရေးစစ်ဆေးမှု  ခံယူရန် အလွန်အရေးကြီးပါတယ်။ ဒါ့အပြင် အားကစားဆိုင်ရာ ဆေးပညာရှင်များနဲ့ တိုင်ပင်ပြီး မိမိနဲ့ ကိုက်ညီမယ့် လေ့ကျင့်ခန်း အစီအစဉ်များကို စနစ်တကျ ရယူခြင်းဟာ နှလုံးနဲ့ပတ်သက်သော အန္တရာယ်များကို လျှော့ချပေးနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။