မျောက်ကျောက်ရောဂါအကြောင်းသိကောင်းစရာ

• မျောက်ကျောက် (Monkeypox) ရောဂါဆိုတာဟာ မျောက်များ နဲ့ ကိုက်ဖြတ်စားသောက်တတ်တဲ့ သတ္တဝါများမှာ ဖြစ်ပွားတဲ့ ကူးစက်ရောဂါဖြစ်ပါတယ်။ ဒီရောဂါဟာ ရောဂါရှိတဲ့တိရစ္ဆာန်များက ထွက်တဲ့ သွေး (သို့) အရည်များကနေတစ်ဆင့် လူသားများဆီ ကူးစက်တတ်တဲ့ရောဂါလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ လက္ခဏာများဟာ ကျောက်ရောဂါ နဲ့ဆင်တူပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ရောဂါဟာ အရမ်းပြင်းထန်မှုမရှိဘဲ ရောဂါကြောင့် သေဆုံးနိုင်ခြေဟာ (၁) - (၁၀) ရာခိုင်နှုန်း သာရှိပါတယ်။
• လတ်တလောမှာ မျောက်ကျောက်ရောဂါအတွက် တိတိကျကျ သတ်မှတ်ထားတဲ့ ကာကွယ်ဆေး မရှိသေးပါဘူး။ ဒါပေမယ့် ကျောက်ရောဂါကာကွယ်ဆေးနဲ့ ဆိုရင် ကြိုတင်ကာကွယ်နိုင်မှုနှုန်း ဟာ (၈၅) ရာခိုင်နှုန်း ရှိပါတယ်။

• မျောက်ကျောက်ရောဂါလက္ခဏာများ
• ဖြစ်နိုင်ချေမြင့်မားသူများ
• မျောက်ကျောက်ရောဂါကိုကြိုတင်ကာကွယ်ခြင်း
• မျောက်ကျောက်ရောဂါကိုကုသခြင်း

ပြီးခဲ့တဲ့ဧပြီလအကုန်တုန်းက အသက် (၃၈) နှစ်အရွယ် နိုက်ဂျီးရီးယားလူမျိုးတစ်ဦးဟာ နောက်ထပ် မျောက်ကျောက်ရောဂါတစ်မျိုးခံစားနေရကြောင်း စင်ကာပူနိုင်ငံမှာ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပါတယ်။ ၎င်းအမျိုးသားဟာ နိုက်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံက မဂ်လာဧည့်ခံပွဲတစ်ခုမှာ မသန့်ရှင်းတဲ့ အသားကိုစားခဲ့မိရာက‌နေ ရောဂါဗိုင်းရပ်စ်ပိုး ကူးစက်ခံခဲ့ရတာဖြစ်ပါတယ်။ အဆိုပါအမျိုးသားမှာ ရောဂါဗိုင်းရပ်စ်ပိုး ရှာဖွေတွေ့ရှိချိန်မှာ စင်ကာပူက အာဏာပိုင်များက ကူးစက်မှုကိုထိန်းသိမ်းပြီး ကုသမှုများလုပ်ဆောင်နိုင်ဖို့ သီးသန့် ထားရှိခဲ့ပါတယ်။

မျောက်ကျောက်ရောဂါကို ကျောက်ရောဂါနဲ့တူတဲ့ ရောဂါအကြီးအကျယ်ဖြစ်နေချိန် ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှာ ပထမဆုံး ရှာတွေ့ခဲ့ပါတယ်။ သုတေသနပြုလုပ်ဖို့ ထိန်းသိမ်းထားတဲ့ မျောက်များကနေတစ်ဆင့် စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့တာဖြစ်ပါ တယ်။ လူသားများကို ပထမဆုံးကူးစက်မှုအဖြစ် ၁၉၇၀ ခုနှစ်က ကွန်ဂိုနိုင်ငံမှာ စတင်တွေ့ရှိခဲ့ပြီး ဆရာဝန်များက မျောက်ကျောက်ရောဂါ လို့ စတင် အမည်ပေးခဲ့ပါတယ်။ မျောက်ကျောက်ရောဂါ ဟာ အာဖရိကအနောက်ပိုင်းနဲ့ အလယ်ပိုင်းဒေသနိုင်ငံများမှာ အများဆုံးဖြစ်ပွားခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီလိုကနဦးဖြစ်ပွားမှု အပြီးမှာ လူသားများဆီကူးစက်မှုဟာ တစ်စတစ်နဲ့ များပြားလာခဲ့ပါတယ်။

လူသားများမှာ မျောက်ကျောက်ရောဂါကြောင့်သေဆုံးမှုဟာ (၁) ရာခိုင်နှုန်းမှ (၁၀)ရာခိုင်နှုန်းသာရှိပြီး သေဆုံးမှု အများစုဟာ ကလေးငယ်များမှာဖြစ်ပွားခဲ့ပါတယ်။

မျောက်ကျောက်ရောဂါကိုရှာဖွေတွေ့ရှိဖို့ခဲယဉ်းပြီး ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကူးစက်ခံရပြီး (၁၂)ရက်လောက်ကြာမှ လက္ခဏာ စတင်ပြသပါတယ်။ အဆိုပါလက္ခဏာများဟာ ကျောက်ရောဂါနဲ့ဆင်တူပြီး အောက်ပါ လက္ခဏာများလည်း ပြသတတ်ပါတယ်။

• ဖျားခြင်း ၊ ခိုက်ခိုက်တုန်ခြင်း ၊ ခေါင်းကိုက်ခြင်း ၊ အရည်ကြည်ဖုများထခြင်း ၊ ကြွက်သားများနာကျင် ကိုက်ခဲခြင်း ၊ ခြေကုန်လက်ပန်းကျခြင်း နှင့်အတူ တချို့အခြေအနေတွေမှာ ချောင်းဆိုးခြင်း ၊ ခါးနာခြင်း များကိုကြုံတွေ့ရနိုင်ပါတယ်။
• ဖျားနာပြီးနောက် (၁) ရက် - (၃) ရက် အတွင်းမှာ လူနာအနေနဲ့ မျက်နှာပေါ် အနီဖုများစတင် သတိထားမိလာမှာဖြစ်ပြီး နောက်ပိုင်းမှာ ခန္ဓာကိုယ်နေရာအနှံ့အပြားကို ပျံ့နှံ့သွားပါတယ်။
• အဆိုပါ အဖုအပိန့်များကနေ အနာအဖြစ်ပြောင်းလဲကာ နောက်ဆုံးမှာတော့ ပေါက်ထွက်ကာ အချပ်လိုက် ကွာကျသွားပါတယ်။ ဒီလိုလက္ခဏာများဟာ (၂) ပတ်ကနေ (၄) ပတ်အထိ ကြာမြင့်နိုင်ပါ တယ်။
• ပုံမှန်အားဖြင့် လူနာများဟာ သူ့အလိုလို ပြန်သက်သာသွားပါတယ်။ ကိုယ်ခံအားနည်းတဲ့သူများ (သို့) နာတာရှည်ကျန်းမာရေးပြဿနာရှိသူများအနေ နဲ့ နမိုးနီးယား (သို့) သေဆုံးခြင်းလိုမျိုး အန္တရာယ်ရှိတဲ့ အခြေအနေကို ကြုံတွေ့ရနိုင်ပါတယ်။

ထိုင်းနိုင်ငံမှာတော့ ဒီလိုမျိုး ရောဂါပိုးကူးစက်မှုအခြေအနေ မရှိသေးတာကြောင့် ပထမဆုံးရောဂါဖြစ်ပွားမှုလည်း မတွေ့ရသေးပါဘူး။ ဒါပေမယ့် ရောဂါကူးစက်နိုင်တဲ့နိုင်ငံတွေကို အလည်အပတ်ဖြစ်စေ ၊ စီးပွားရေးကိစ္စနဲ့ဖြစ်စေ သွားလာနေရတဲ့သူတွေမှာ ရောဂါကူးစက်နိုင်ခြေရှိပြီး ပြန်လာတဲ့အခါ ရောဂါပါလာနိုင်ပါတယ်။  ဒါကြောင့် ရောဂါဖြစ်ပွားနေတဲ့နိုင်ငံများကို သွားရောက်သူများ (သို့) ပြည်ပမှလာရောက်လုပ်ကိုင်သူများ ၊ ပြည်ပသို့ သွားရောက် အလုပ်လုပ်ကိုင်တဲ့ ထိုင်းနိုင်ငံသားများ ၊ နိုင်ငံခြားသားခရီးသွားများ ၊ ခရီးသွားဧည့်လမ်းညွှန်များ ၊ အလုပ်ကိစ္စနဲ့ ပြပသွားရောက်သူများ စသဖြင့် ရောဂါဖြစ်ပွားတဲ့နိုင်ငံများကို သွားရောက်ခဲ့သူများနှင့် ထိတွေ့မိသူများဟာ ရောဂါဖြစ်ပွားနိုင်ခြေမြင့်မားတဲ့အုပ်စုမှာပါဝင်ပါတယ်။

• ရောဂါပိုးရှိတဲ့ တိရစ္ဆာန်များ အထူးသဖြင့် မျောက်များ ၊ ကြွက်များနှင့်ဝေးရာမှာနေပါ။
• ရောဂါရှိသူလူနာများ ၊ ၎င်းတို့အသက်ရှူလမ်းကြောင်းနဲ့နီးစပ်ရာ (သို့)၎င်းတို့ရဲ့အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများ နဲ့ တိုက်ရိုက်ထိတွေ့ခြင်းကိုရှောင်ကျဉ်ပါ။
• တိရစ္ဆာန်များ (သို့) လူအများအသုံးပြုထားတဲ့အရာဝတ္ထုပစ္စည်းများနဲ့ ထိတွေ့ပြီးတိုင်း လက်ကို ဆပ်ပြာ (သို့) ဂျယ်လ်ဖြင့် သေချာဆေးကြောသန့်စင်ပါ။
• ရောဂါကူးစက်ပျံ့ပွားနိုင်တဲ့နေရာကိုသွားတိုင်း ပါးစပ်နှင့်နှာခေါင်းကို Mask တပ်ပါ။
• ရောဂါကူးစက်တဲ့လူနာများနဲ့ ထိတွေ့ရတဲ့အခါ တခြားလူနာများနဲ့ ခွဲထားပါ။
• မျောက်ကျောက်ရောဂါကာကွယ်ဖို့အတွက် သီးသန့်ကာကွယ်ဆေးမရှိသေးပေမယ့်လည်း ကျောက်ရောဂါကာကွယ်ဆေးထိုးထားမယ်ဆိုရင် မျောက်ကျောက်ရောဂါဖြစ်ပွားမှုကို လျှော့ချနိုင်ပါ တယ်။ ဒါပေမယ့်လည်း ကာကွယ်ဆေးဟာ ရောဂါကူးစက်ထားတဲ့လူများ (သို့) တိရစ္ဆာန်များ နဲ့အနီးကပ် အလုပ်လုပ်သူများအပါအဝင် ရောဂါဖြစ်ပွားနိုင်ခြေမြင့်မားတဲ့ နေရာမှာအလုပ်လုပ်သူများသာ ထိုးနှံ သင့်ပါတယ်။ အကျိုးထိရောက်မှုရှိစေဖို့အတွက် ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကူးစက်ခံရပြီး (၁၄)ရက်ထက် နောက်မကျဘဲ ထိုးသင့်ပါတယ်။

လတ်တလောမှာ မျောက်ကျောက်ရောဂါကိုကုသနိုင်တဲ့နည်းလမ်း နဲ့ ကာကွယ်နိုင်တဲ့ ကာကွယ်ဆေးမရှိသေးပါဘူး။ ဒါပေမယ့် ကျောက်ရောဂါကာကွယ်ဆေးကို ထိုးထားမယ်ဆိုရင် ရောဂါဖြစ်ပွားမှု ကို (၈၅)ရာခိုင်နှုန်းကာကွယ်နိုင်ပါတယ်။

အရေးကြီးတဲ့တစ်ချက်ကတော့ ဒီရောဂါဟာ တိရစ္ဆာန်များကနေ လူသားတွေဆီကို တိုက်ရိုက်မကူးစက်နိုင်ဘဲ လူတစ်ယောက်ကနေတစ်ယောက်စီကို ကူးစက်နိုင်တယ်ဆိုတာပါပဲ။ ဒါကြောင့် ရောဂါရှိနေတဲ့နိုင်ငံများကို သွားရောက်ဖို့ လိုအပ်ခဲ့တယ်ဆိုရင် နောက်ဆုံးရသတင်းအခြေအနေများကို မျက်ခြေမပြတ် ဂရုစိုက်ဖို့လိုပါတယ်။ နောက်ထပ်ပိုမိုကောင်းမွန်တဲ့နည်းလမ်းတစ်ခုကတော့ ခရီးသွားရာမှာ ဘေးကင်းစေဖို့အတွက် ကိုယ့်ရဲ့ဆရာဝန် ၊ ကလေးအထူးကုဆရာဝန်များနဲ့တိုင်ပင်ရပါမယ်။ ဒါဆိုရင် ရောဂါကူးစက်မှုကနေ ကာကွယ်နိုင်ဖို့ အထောက်အကူရမှာဖြစ်ပါတယ်။