မကြာခဏမေးလေ့ရှိသောမေးခွန်းများ — မီးယပ်ရောဂါဆိုင်ရာ မှန်ပြောင်းကြည့်ခွဲစိတ်ခြင်း

အဖြေ - မှန်ပြောင်းကြည့်ခွဲစိတ်ကုသခြင်း (Laparoscopic surgery) ကို Laparoscopy လို့လည်း လူသိများတဲ့ ခွဲစိတ်မှုဟာ မှန်ပြောင်း နှင့် အခြားသေးငယ်တဲ့ ခွဲစိတ်ကိရိယာလေးတွေကို သုံးပြီး ခွဲစိတ်ကုသတဲ့ နည်းလမ်းတစ်ခုပါ။ ဒီနည်းလမ်းမှာဆိုရင် လူနာရဲ့ ဗိုက်ပေါ်မှာ ၅ မီလီမီတာကနေ ၁၀ မီလီမီတာလောက်သာရှိတဲ့ သေးငယ်တဲ့ အပေါက်လေးတွေ ၂ ခုကနေ ၄ ခုလောက်ပဲ ဖောက်ရပါတယ်။ အဲ့ဒီ အပေါက်လေးတွေကတစ်ဆင့် မှန်ပြောင်းနှင့် တခြားခွဲစိတ်ကိရိယာလေးတွေကို ထည့်လိုက်တာပါ။ ပြီးရင်တော့ မှန်ပြောင်းကနေတစ်ဆင့် မြင်ရတဲ့ပုံရိပ်တွေကို ဗီဒီယိုဖန်သားပြင် (Monitor) ပေါ်မှာ ကြည့်ပြီးတော့မှ ဝမ်းဗိုက် ဒါမှမဟုတ် ဆီးစပ်အတွင်းပိုင်းက အင်္ဂါတွေကို ခွဲစိတ်ကုသတာ ဖြစ်ပါတယ်။  ဒါကြောင့် အမျိုးသမီးရောဂါဆိုင်ရာ မှန်ပြောင်းကြည့်ခွဲစိတ်မှု ဆိုတာကတော့ အမျိုးသမီးတွေရဲ့ ဆီးစပ်အတွင်း ပိုင်းမှာရှိတဲ့ အင်္ဂါတွေမှာ ဖြစ်တတ်တဲ့ ရောဂါတွေကို ဒီလိုမှန်ပြောင်းကြည့် ခွဲစိတ်ကုသနည်းဖြင့် ကုသတာကို ရည်ညွှန်းပါတယ်။ အဓိကအားဖြင့်တော့ - သားအိမ်၊ မမျိုးဥအိမ်၊ သားဥပြွန်များ နှင့် အဲ့ဒီအနီးတဝိုက်က အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းတွေကို ကုသပေးတာ ဖြစ်ပါတယ်။

အဖြေ -  မှန်ပြောင်းကြည့်ခွဲစိတ်တာဟာ အပေါက်သေးသေးလေးတွေပဲ ဖောက်ပြီးခွဲတာဖြစ်လို့ ခွဲပြီးတဲ့အခါမှာ သမားရိုးကျဗိုက်ဖွင့်ခွဲစိတ်တာထက်စာရင် နာကျင်တာနှင့် သွေးထွက်တာ သိသိသာသာကို နည်းပါတယ်။  ဒါကြောင့် လူနာဟာ အနာကျက်မြန်ပြီး အလုပ်ခွင်နှင့် မိမိရဲ့ ပုံမှန်နေ့စဉ်ဘဝကို ခပ်မြန်မြန်လေး ပြန်သွားနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဗိုက်ထဲက အမာရွတ်တစ်သျှူးအကြောင်းကိုရော ကြားဖူးပါသလား။ သာမန် ဗိုက်ခွဲစိတ်မှုတွေ လုပ်တဲ့အခါ ဗိုက်ထဲမှာ အမာရွတ်တွေ ကျန်ခဲ့တတ်ပါတယ်။ ဒီအမာရွတ်တွေကြောင့်ပဲ အမျိုးသမီးတွေမှာ နာတာရှည် ဗိုက်နာတာမျိုးတွေ ဖြစ်တတ်ပြီး တချို့ဆိုရင် နှစ်နှင့်ချီအောင် ခံစားရတတ်ပါတယ်။ ဒါတင်မကသေးပါဘူး၊ ဒီအမာရွတ်တွေကြောင့်ပဲ သားသမီးရဖို့ ခက်ခဲတာမျိုးတောင် ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် မှန်ပြောင်းကြည့် ခွဲစိတ်မှုကိုအသုံးပြုမယ်ဆိုရင်တော့ ဝမ်းဗိုက်မှာ အမာရွတ်တစ်သျှူးအနည်းငယ်သာဖြစ်စေပြီး တချို့ကိစ္စတွေမှာ လုံးဝတောင် အမာရွတ် မကျန်ပါဘူး။ ဒါကြောင့် ခွဲစိတ်ပြီးရင် ဒီအမာရွတ်တွေကြောင့်ဖြစ်တဲ့ နာတာရှည် ဗိုက်နာတာမျိုးတွေလည်း မရှိသလောက်ပါပဲ။ နောက်ထပ် အားသာချက်တစ်ခုကတော့ ခွဲစိတ်တဲ့အခါ ပုံရိပ်ကို အဆပေါင်းများစွာ ချဲ့ပေးနိုင်တဲ့ မှန်ပြောင်းတွေ၊ တချို့ဆိုရင် 3D ခွဲစိတ်မှန်ပြောင်း တွေ ကိုပါ အသုံးပြုတာပါ။ ဒါကြောင့် ဆရာဝန်အနေဖြင့် သာမန်မျက်စိနှင့် ကြည့်တာထက် ပိုပြီးတော့ အသေးစိတ် မြင်ရတာကြောင့် ခွဲစိတ်မှုကို ပိုပြီး တိကျသေချာစွာ လုပ်ဆောင်နိုင်ပါတယ်။ ယနေ့ခေတ် အမျိုးသမီး နှင့် မိန်းကလေးအားလုံး အတွက် အရေးကြီးဆုံးကတော့ အလှအပပြဿနာပါပဲ။  မှန်ပြောင်းဖြင့် ခွဲရင်တော့ ဗိုက်ပေါ်မှာ အမာရွတ်က သေးသေးလေးပဲ ကျန်ခဲ့မှာပါ။ အမာရွတ် မထင်တတ်တဲ့သူတွေဆိုရင် လုံးဝ ပျောက်သွားတာမျိုးတောင် ရှိတတ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် လူနာဟာ ခွဲစိတ်မှုခံယူပြီးပြီဆိုတာတောင် ဘယ်သူမှ ပြောနိုင်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။

အဖြေ - အခုနောက်ပိုင်းမှာ အမျိုးသမီးရောဂါ အတော်များများကို မှန်ပြောင်းကြည့်ခွဲစိတ်ကုသခြင်းနည်းလမ်းဖြင့် ခွဲစိတ်ကုသလို့ ရနေပါပြီ။ အများအားဖြင့် - သားအိမ်အသားလုံး ဆိုရင် အသားလုံးလေး တွေကိုပဲ သီးသန့်ထုတ်တာမျိုး ဒါမှမဟုတ် လိုအပ်ရင် သားအိမ်တစ်ခုလုံး ထုတ်တာမျိုးကို မှန်ပြောင်းနှင့် ကြည့်ပြီးလုပ်လို့ရပါတယ်။ သားဥအိမ်ရေအိတ်တည်ခြင်းများ (Ovarian Cysts) အတွက်ဆိုရင်လည်း သာမန်အကျိတ်တွေ အပြင် ပျိုဖော်ဝင်စ မိန်းကလေးတွေဖြင့် အလုပ်လုပ်နေတဲ့ အမျိုးသမီးတွေမှာ အဖြစ်များတဲ့ ချောကလက်အရည်အိတ်တည်ခြင်း (Chocolate Cysts) တွေကိုလည်း ကုသပေးနိုင်ပါတယ်။ အခြေအနေပေါ်မူတည်ပြီး အရည်အိတ်ကိုပဲ ထုတ်တာ ဒါမှမဟုတ် သားဥအိမ် နှင့် သားဥပြွန်ကိုပါ တစ်ခါတည်း ထုတ်တာမျိုးတွေ လုပ်နိုင်ပါတယ်။ သားဥပြွန်ဆိုင်ရာ ရောဂါဝေဒနာများ ဖြစ်တဲ့ သားအိမ်ပြင်ပ သန္ဓေတည်ခြင်း (Ectopic Pregnancy) - ဒါကတော့ အရေးပေါ် အခြေအနေမျိုး ဖြစ်တတ်ပြီး မှန်ပြောင်းကြည့် ခွဲစိတ်ကုသခြင်းနည်းလမ်းဖြင့် မြန်မြန်ဆန်ဆန် ကုသပေးနိုင်ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် အကြောင်းရင်း ရှာမရဘဲ အမြဲတမ်း ဆီးစပ်ကိုက်နေတာမျိုး ဒါမှမဟုတ် ဗိုက်ထဲမှာ အမာရွတ်တွေ ရှိနေတာမျိုးတွေကိုလည်း မှန်ပြောင်းဖြင့် ကြည့်ပြီး အဖြေရှာ ကုသပေးလို့ ရပါတယ်။ ထူးခြားချက်ကတော့ - အခုဆိုရင် နည်းပညာတွေ အရမ်းတိုးတက် လာတဲ့အတွက် ခွဲစိတ်ဖို့လိုတဲ့ အမျိုးသမီးရောဂါ အားလုံးနီးပါးကို ဗိုက်ဖွင့် ခွဲစရာမလိုဘဲ မှန်ပြောင်းဖြင့် လုပ်နိုင် နေပါပြီ။ သားအိမ်ခေါင်းကင်ဆာ နှင့် သားအိမ်နံရံကင်ဆာ လိုမျိုး အမျိုးသမီးကင်ဆာရောဂါ တွေကိုတောင် မှန်ပြောင်းကြည့်ခွဲစိတ်ကုသခြင်းနည်းလမ်းဖြင့် အောင်အောင်မြင်မြင် ခွဲစိတ်ကုသပေးနေနိုင်ပြီ ဖြစ်ပါတယ်။

အဖြေ -  တချို့လူနာတွေမှာ ရောဂါရှိနေပေမယ့် ဘာလက္ခဏာမှ မပြတာမျိုးလည်း ရှိနိုင်ပါတယ်။ အဲဒါကြောင့် နှစ်စဉ် ပုံမှန်ဆေးစစ်တဲ့အခါ၊ တီဗွီဓာတ်မှန် (အာထရာစောင်း)ရိုက်တာတို့၊ တင်ပဆုံတွင်းစမ်းသပ်စစ်ဆေးမှုလုပ်တာ တို့ စတာတွေ လုပ်တဲ့အခါကျမှ ရောဂါရှိနေမှန်း သိရတာမျိုးပါ။ ဒါကြောင့် ဘာမှ မဖြစ်ဘူးဆိုရင်တောင် နှစ်စဉ် ပုံမှန်စစ်ဆေးဖို့က အရမ်းကို အရေးကြီးပါတယ်။ သားအိမ်အသားလုံးရှိတဲ့သူတွေမှာဆိုရင် အဓိကအားဖြင့် ရာသီ လာတာ ပုံမှန်မဟုတ်တာ ဒါမှမဟုတ် ရာသီလာချိန်မှာ အရမ်းနာကျင်တာမျိုးတွေ ခံစားရတတ်ပါတယ်။ တခြား လက္ခဏာတွေကတော့ အသားလုံးက ဆီးအိမ်ကို သွားဖိနေရင် ဆီးခဏခဏ သွားချင်တာမျိုး ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ အစာဟောင်း အိမ်ကို သွားဖိမိရင်တော့ ဝမ်းချုပ်တာ၊ မြီးညှောင့်ရိုးနားက နာတာမျိုးတွေ ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ တချို့ကျတော့လည်း ဗိုက်ကြီး ထွက်လာလို့ ဝလာတယ်ပဲ ထင်နေကြတာ၊ တကယ်တော့ အသားလုံးက ဗိုက်ထဲ မှာ လက် နှင့် စမ်းမိတဲ့အထိ ကြီးနေတာမျိုးပါ။ နောက်ပြီး သားသမီးမရနိုင်လို့ ဆရာဝန်နှင့် လာပြမှ သားအိမ် အသားလုံး ရှိနေမှန်း သိရတဲ့သူတွေလည်း ရှိပါတယ်။ သားဥအိမ်အကျိတ်ရှိတဲ့သူတွေမှာကျတော့ ရာသီလာတဲ့ အခါ အရင်ကထက် ပိုပြီးနာလာတာမျိုး ဒါမှမဟုတ် ခဏခဏ နာနေတာမျိုးတွေ ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ သားဥအိမ်အကျိတ်က ပေါက်ထွက်သွားတာ ဒါမှမဟုတ် သားဥအိမ်လိမ်သွားတာမျိုး (Ovarian Torsion) ဆိုရင်တော့ ရုတ်တရက် ဗိုက်ထဲက အသည်းအသန် နာကျင်တာမျိုး ခံစားရနိုင်ပါတယ်။ တချို့ကျတော့လည်း ဘာကြောင့်မှန်းမသိဘဲ ဆီးစပ်ထဲက နာတာရှည် နာနေတာမျိုးလည်း ရှိတတ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် အမျိုးသမီး တစ်ယောက်အနေဖြင့် ရာသီ သွေးဆင်းတာ ပုံမှန်မဟုတ်ရင်၊ ရာသီလာတဲ့အခါ အရမ်းနာရင်၊ ဗိုက်ထဲမှာ အလုံး စမ်းမိရင် ဒါမှမဟုတ် ဗိုက် သိသိသာသာ ထွက်လာရင်၊ ရုတ်တရက် ဆီးစပ်က ပြင်းပြင်းထန်ထန် နာလာရင်၊ ဆီးစပ်က အမြဲတမ်း နာနေရင်၊ ဆီးသွားရတာ ဒါမှမဟုတ် ဝမ်းသွားရတာ ပုံမှန်မဟုတ်ရင် စတဲ့ လက္ခဏာတွေ ခံစားနေရပြီဆိုရင်တော့ မပေါ့ဆဘဲ အမျိုးသမီးရောဂါ ရှိ၊ မရှိ သေချာအောင် စစ်ဆေးသင့်ပါတယ်။

အဖြေ -  ဟုတ်ပါတယ်၊ ဒါပေမဲ့ အခုဆိုရင် အမြဲတမ်း ၂ ပေါက်ကနေ ၄ ပေါက်အထိ ဖောက်ဖို့တောင် မလိုတော့ပါဘူး။ မူလက အမျိုးသမီးရောဂါဆိုင်ရာ မှန်ပြောင်းကြည့်ခွဲစိတ်ကုသခြင်းနည်းလမ်းတွေမှာ ဗိုက်ပေါ်မှာ အပေါက် ၂ ခုကနေ ၄ ခုအထိ ဖောက်ခဲ့ရတာ မှန်ပေမယ့်၊ အခုခေတ်မှာတော့ အမာရွတ် ပိုနည်းသွားအောင် ဆရာဝန်တွေက ခွဲစိတ်ပေးနိုင်နေပါပြီ။ အဲဒါကတော့ Single port laparoscopic surgery လို့ခေါ်တဲ့ "အပေါက်တစ်ပေါက်တည်း အသုံးပြု၍ မှန်ပြောင်းကြည့်ခွဲစိတ်ကုသခြင်းနည်းလမ်း" ပါ။ ဒီနည်းလမ်းမှာဆိုရင် ဗိုက်ပေါ်မှာ အပေါက်တွေအများကြီး မဖောက်တော့ဘဲ ချက်မှာ အပေါက်တစ်ပေါက်တည်းပဲ ဖောက်ပြီး ခွဲစိတ်တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီနည်းလမ်းရဲ့ အကြီးမားဆုံး အားသာချက်ကတော့ ခွဲစိတ်ဒဏ်ရာ ကျက်သွားတဲ့အခါမှာ အမာရွတ်က ချက်ရဲ့ အတွင်းပိုင်း ထဲမှာ လိပ်ဝင်သွားမှာဖြစ်လို့ အပြင်ကကြည့်ရင် အမာရွတ်ကို လုံးဝမမြင်ရတော့တာပါပဲ။
 

အဖြေ - အပေါက်တစ်ခုတည်းသုံး မှန်ပြောင်းကြည့်ခွဲစိတ်မှု (Single-port surgery) ဟာ အထူးပြုလုပ်ထားတဲ့ ခွဲစိတ် ကိရိယာတွေ လိုအပ်သလို ခွဲစိတ်ဆရာဝန်ကိုယ်တိုင်ကလည်း ဒီပညာရပ်မှာ အထူးကျွမ်းကျင်ဖို့ လိုပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ဆီမှာတော့ ဒီနည်းလမ်းကို အမြဲတမ်း အသုံးပြုနေပြီး နောင်အနာဂတ်မှာဆိုရင် အမျိုးသမီးရောဂါ အခြေအနေအားလုံးနီးပါးအတွက် အပေါက်အများကြီးဖောက်တဲ့နည်း (Multiple-port) အစား ဒီနည်းလမ်းကိုပဲ အစားထိုး အသုံးပြုလာနိုင်မယ်လို့ မျှော်လင့်ထားပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ လူနာတိုင်းအတွက် ဒီနည်းလမ်းက အဆင်ပြေ ချင်မှ ပြေပါလိမ့်မယ်။ အပေါက်တစ်ခုတည်းနှင့် ခွဲလို့ ရ၊ မရ ဆိုတာကတော့ ခွဲစိတ်ဆရာဝန်ရဲ့ ကျွမ်းကျင်မှုအပေါ် မူတည်ပြီး ဆရာဝန်ကပဲ အတည်ပြု ဆုံးဖြတ်ပေးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

အဖြေ - ကျွန်တော်တို့ ဒီလိုခွဲစိတ်မှုမျိုးကို လုပ်ဆောင်လာခဲ့တာ ၃ နှစ်ကနေ ၄ နှစ်လောက် ရှိပါပြီ။ ဒီနည်းလမ်းကို  ခန္ဓာကိုယ်၏ သဘာဝအပေါက်များမှတစ်ဆင့် မှန်ပြောင်းကြည့်ခွဲစိတ်ခြင်း natural orifice transluminal endoscopic surgery (NOTES) လို့ ခေါ်ပြီး ခန္ဓာကိုယ် အရေပြားပေါ်မှာ အမာရွတ် လုံးဝမကျန်စေတဲ့ နည်းလမ်းဖြစ်ပါတယ်။ ဒီမှန်ပြောင်းကြည့်ခွဲစိတ်နည်းဟာ ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ မွေးရာပါ သဘာဝအပေါက်တွေ၊ အထူးသဖြင့် မွေးလမ်းကြောင်း (Birth canal) ကတစ်ဆင့် မှန်ပြောင်းထည့်ပြီး ခွဲစိတ်တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီနည်းလမ်းရဲ့ အားသာချက် ၂ ခုကတော့ - ၁။ ဗိုက်ပေါ်မှာ ဘယ်လိုဒဏ်ရာ ဒါမှမဟုတ် အမာရွတ်မျိုးမှ မရှိတော့တာ။ ၂။ တခြား မှန်ပြောင်းကြည့်ခွဲစိတ်နည်းတွေထက်စာရင် ခွဲပြီးနောက်ပိုင်းမှာ နာကျင်မှုဟာ ပိုပြီးတော့ သိသိသာသာ သက်သာတာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ လက်ရှိမှာတော့ ဒီနည်းလမ်း (NOTES) နှင့် သားဥအိမ်အရည်အိတ် ထုတ်ခြင်း (Cyst removal)၊ သားအိမ်ပြွန်နှင့် သားဥအိမ် ထုတ်ခြင်း၊ သားအိမ်တစ်ခုလုံး ထုတ်ခြင်း (Hysterectomy) စတဲ့ ရောဂါတွေကို အမာရွတ်မကျန်စေဘဲ ကုသပေးနိုင်နေပါပြီ။ ဒါပေမဲ့ ဒီနည်းလမ်းကိုလည်း လူနာတိုင်းမှာ လုပ်လို့မရသေးပါဘူး။ ဆရာဝန်က လူနာတစ်ဦးချင်းစီရဲ့ အခြေအနေကို သေချာစစ်ဆေးအကဲဖြတ်ဖို့ လိုသလို၊ ခွဲစိတ်မယ့်ဆရာဝန်ကိုယ်တိုင်ကလည်း ဒီနယ်ပယ်မှာ အထူးကျွမ်းကျင်မှု ရှိနေဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။

အဖြေ - အမှန်အတိုင်း ပြောရရင်တော့ ဘယ်လိုခွဲစိတ်မှုမျိုးမှာမဆို သွေးထွက်လွန်တာ ဒါမှမဟုတ် အနီးနားမှာရှိတဲ့ အင်္ဂါတွေ (ဥပမာ- ဆီးအိမ်၊ ဆီးပြွန် ဒါမှမဟုတ် အူမကြီး) ကို ထိခိုက်မိတာမျိုး စတဲ့ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးတချို့ကတော့ ရှိနိုင်တာချည်းပါပဲ။ ဒါပေမဲ့ ခွဲစိတ်မှုမပြုလုပ်ခင်မှာ လူနာရဲ့ အခြေအနေကို သေချာစစ်ဆေးအကဲဖြတ်ထားမယ်၊ ခွဲစိတ်မယ့် ဆရာဝန်အဖွဲ့ကလည်း လိုအပ်တဲ့ ကျွမ်းကျင်မှုတွေ အပြည့်အဝရှိမယ်ဆိုရင်တော့ မှန်ပြောင်းကြည့်ခွဲစိတ်ခြင်းရဲ့ စိတ်ချရမှုဟာ ပုံမှန်ဗိုက်ခွဲတဲ့နည်းလမ်းနှင့် ဘာမှမခြားနားပါဘူး။