သက်ကြီးရွယ်အိုများတွင် ခေါင်းတစ်ခြမ်းကိုက်ရောဂါ (မိုင်ဂရိန်း) အကြောင်း – လက္ခဏာများ၊ ကုသမှုနှင့် ကာကွယ်နည်းများ

• ခန္ဓာကိုယ် အိုမင်းလာသည်နှင့်အမျှ ဟော်မုန်းထုတ်လုပ်မှု လျော့နည်းလာခြင်းကြောင့် မိုင်ဂရိန်း ဖြစ်ပွားမှုအကြိမ်ရေ လျော့ကျလာတတ်ပါတယ်။ သို့သော် အသက်ကြီးလာသောအခါ မိုင်ဂရိန်း ပြန်လည် ဖြစ်ပွားလာနိုင်ပါတယ်။
• သက်ကြီးရွယ်အိုများတွင် အခြားရောဂါများကို ထိန်းချုပ်ရန် သောက်သုံးနေရသော ဆေးဝါးများကြောင့် မိုင်ဂရိန်းကို ရောဂါရှာဖွေကုသရန် ခက်ခဲရှုပ်ထွေးနိုင်ပါတယ်။ ထို့အပြင် ခေါင်းကိုက်ခြင်းဟာ ဦးနှောက်အမြှေးရောင်ရောဂါ၊ ကင်ဆာ သို့မဟုတ် လေဖြတ်ရောဂါကဲ့သို့ ပိုမိုပြင်းထန်သော ကျန်းမာရေးပြဿနာများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းလားဆိုတာကိုလည်း အထူးသတိပြုရန် လိုအပ်ပါတယ်။

အသက်ကြီးလာသည်နှင့်အမျှ ဟော်မုန်းထုတ်လုပ်မှု လျော့နည်းလာခြင်းကြောင့် မိုင်ဂရိန်း (ခေါင်းတစ်ခြမ်းကိုက်ခြင်း) ဖြစ်ပွားမှုအကြိမ်ရေ သဘာဝအတိုင်း လျော့ကျလာတတ်ပါတယ်။ သို့သော် ဒါဟာ သက်ကြီးရွယ်အိုများတွင် မိုင်ဂရိန်း မဖြစ်တော့ဘူးလို့ ဆိုလိုတာမဟုတ်ပါဘူး။ အရေးကြီးတဲ့အချက်က သက်ကြီးရွယ်အိုများတွင် မိုင်ဂရိန်းကို ရောဂါရှာဖွေခြင်းနှင့် ကုသခြင်းဟာ ပိုမိုခက်ခဲနိုင်ပါတယ်။ အကြောင်းကတော့ အခြားရောဂါများကို ထိန်းချုပ်ရန် သောက်သုံးနေသော ဆေးဝါးများက ကုသမှုကို ရှုပ်ထွေးစေနိုင်တာကြောင့်ပါ။ ထို့အပြင် ခေါင်းကိုက်မှုဟာ မိုင်ဂရိန်းကြောင့်လား၊ သို့မဟုတ် ဦးနှောက်အမြှေးရောင်ရောဂါ၊ ကင်ဆာ သို့မဟုတ် လေဖြတ်ခြင်းကဲ့သို့ ပိုမိုပြင်းထန်သော ရောဂါများကြောင့်လားဆိုတာကိုလည်း သေချာခွဲခြားစစ်ဆေးဖို့ အရေးကြီးပါတယ်။

မိုင်ဂရိန်း (ခေါင်းတစ်ခြမ်းကိုက်ခြင်း) ဟာ ဦးနှောက်၏ အပေါ်ယံလွှာရှိ အာရုံကြောစနစ်တွင် မူမမှန်မှုများ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းကြောင့် ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ ထိုကြောင့် မိုင်ဂရိန်းဝေဒနာရှင်များ၏ ဦးနှောက်ဟာ အခြားသူများထက် ပြင်ပလှုံ့ဆော်မှုများကို ပိုမိုခံစားလွယ်နေတတ်ပါတယ်။ ဓာတုပစ္စည်းများ၏ ထုတ်လုပ်မှု မညီမျှမှုများကြောင့် သွေးကြောများ ရောင်ရမ်းကာ ကျယ်ပြန့်လာပြီး ပြင်းထန်သော ခေါင်းကိုက်ဝေဒနာ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ပါတယ်။

မိုင်ဂရိန်း ကို ဖြစ်စေတဲ့ လှုံ့ဆော်ပေးနိုင်သော အချက်များစွာ ရှိပါတယ်။  ဥပမာအားဖြင့် စိတ်ဖိစီးမှုများခြင်း၊ အနားယူမှု မလုံလောက်ခြင်း၊ ပြင်းထန်သော အနံ့အသက်များ သို့မဟုတ် မီးခိုးငွေ့များနှင့် ထိတွေ့ခြင်း၊ နေရောင်ခြည်ပြင်းထန်မှု၊ အလွန်ပူသော သို့မဟုတ် အလွန်အေးသော ရာသီဥတုအခြေအနေများ၊ အချို့သော အစားအသောက်နှင့် အရက်အမျိုးအစားများ (ဥပမာ – အချဉ်တည်ထားသော အစားအစာများ၊ ဒိန်ခဲ၊ ဝိုင်) စသည်တို့ ဖြစ်ပါတယ်။ လူနာများအနေဖြင့် မိမိနှင့် မတည့်ကြောင်း သတိပြုမိသော အချက်များကို ရှောင်ကြဉ်ရန် အရေးကြီးပါတယ်။

ထို့အပြင် မိုင်ဂရိန်းဝေဒနာကို အချိန်မီ မကုသနိုင်ပါက ဦးနှောက်ဟာ နာကျင်မှုအပေါ် တဖြည်းဖြည်း  ကျင့်သားရသွားတတ်ပါတယ်။ အကျိုးဆက်အနေနှင့် ခေါင်းကိုက်မှု၏ အကြိမ်အရေအတွက် ပိုမိုများလာနိုင်သလို နာကျင်မှုလည်း ပိုမိုပြင်းထန်လာနိုင်ပါတယ်။ နောက်ဆုံးမှာ အကိုက်အခဲပျောက်ဆေးများအပေါ် တုံ့ပြန်မှု လျော့နည်းလာပြီး ဆေးသောက်သော်လည်း မသက်သာတော့သည့် ဆေးယဉ်ပါးမှု အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိနိုင်ပါတယ်။

မိုင်ဂရိန်းဖြစ်သောအခါ အတွေ့ရအများဆုံး လက္ခဏာများမှာ-

• အဓိကလက္ခဏာမှာ သွေးကြောများ၏ ခုန်နှုန်းနှင့်အညီ တဒိတ်ဒိတ်ခုန်သကဲ့သို့ ပြင်းထန်စွာ ခေါင်းကိုက်ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။
• များသောအားဖြင့် ခေါင်းတစ်ခြမ်းတည်းသာ ကိုက်တတ်သော်လည်း နှစ်ဖက်လုံး ကိုက်တာမျိုးလည်း ရှိနိုင်ပါတယ်။
• လမ်းလျှောက်ခြင်း၊ လှေကားတက်ခြင်း၊ ခါးကုန်းခြင်း သို့မဟုတ် ငုံ့လိုက်တဲ့အခါမျိုးတွင် ဝေဒနာ ပိုပြီး ပြင်းထန်လာတတ်ပါတယ်။
• တိတ်ဆိတ်၍အလင်းရောင်နည်းသောနေရာတွင် အနားယူလိုက်ပါက ဝေဒနာ အနည်းငယ် သက်သာသွားတတ်ပါတယ်။
• စနစ်တကျ ရောဂါရှာဖွေခြင်းနှင့် ကုသမှု မခံယူပါက ဝေဒနာသည် (၄) နာရီမှ (၇၂) နာရီအထိ ဆက်လက်တည်ရှိနိုင်ပြီး ပိုမိုဆိုးရွားလာနိုင်ပါတယ်။
• ခေါင်းကိုက်ခြင်းနှင့်အတူ ပျို့အန်ခြင်းကိုလည်း ခံစားရနိုင်ပါတယ်။
• အမြင်အာရုံပိုင်းဆိုင်ရာ ဝေဝါးခြင်း၊ မျက်လုံးထဲတွင် အစက်အပြောက်များ မြင်နေရခြင်း၊ အလင်းရောင်များ လျှပ်စီးလက်သလိုဖြစ်ခြင်းနှင့် အလင်းစူးခြင်းမျိုး ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
• သုတ်ဆေးနံ့ သို့မဟုတ် ရေမွှေးနံ့ကဲ့သို့ အနံ့အသက်များကြောင့်လည်း ခေါင်းကိုက်ခြင်းကို လွယ်လွယ်ကူကူ ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။

• အရင်က တစ်ခါမှ မဖြစ်ဖူးဘဲ ရုတ်တရက် ပြင်းပြင်းထန်ထန် ခေါင်းကိုက်လာခြင်း
• အသက် (၅၀) ကျော်မှ မိုင်ဂရိန်း (ခေါင်းတခြမ်းကိုက်ခြင်း) ဝေဒနာစတင်ခံစားရခြင်း
• ခေါင်းကိုက်ခြင်း ပိုပြင်းထန်လာပြီး ကြာချိန် ပိုရှည်လာခြင်း
• ဖျားခြင်း၊ မူးဝေခြင်းနှင့် အော့အန်ခြင်း
• အကိုက်အခဲပျောက်ဆေး သောက်သော်လည်း မသက်သာခြင်း
• မောပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း၊ လက်ခြေများ သိသိသာသာ အားနည်းခြင်း၊ ပါးစပ်ရွဲ့ခြင်း၊ စကားပြောရခက်ခြင်းနှင့် အမြင်အာရုံ ပုံမှန်မဟုတ်ခြင်း
• ကင်ဆာ၊ ဆီးချို၊ ကိုယ်အင်္ဂါမသန်စွမ်းမှု သို့မဟုတ် သွေးတိုးရောဂါ အခံရှိသော သက်ကြီးရွယ်အိုတစ်ဦး ခေါင်းကိုက်ဝေဒနာ ခံစားရခြင်း

သက်ကြီးရွယ်အိုများတွင် အထက်ဖော်ပြပါ လက္ခဏာတစ်ခုခု ပေါ်ပေါက်လာပါက အမြန်ဆုံး ဆေးကုသမှု ခံယူသင့်ပါတယ်။ အကြောင်းမှာ ထိုလက္ခဏာများသည် မိုင်ဂရိန်းသာမက ဦးနှောက်အမြှေးရောင်ရောဂါ၊ လေဖြတ်ရောဂါ သို့မဟုတ် ဦးနှောက်အကျိတ်ကဲ့သို့ ပိုမိုပြင်းထန်သော ရောဂါများ၏ လက္ခဏာများ ဖြစ်နိုင်တာကြောင့်ပါ။ ဤကဲ့သို့ အခြေအနေများတွင် သွေးစစ်ဆေးခြင်း၊ ခါးရိုးဆစ်ကြားရှိ အရည် (CSF) ကို ထုတ်ယူစစ်ဆေးခြင်း၊ CT Scan (ကွန်ပြူတာဓာတ်မှန်) သို့မဟုတ် MRI (သံလိုက်ဓာတ်မှန်) ရိုက်ခြင်းတို့ကဲ့သို့ ထပ်ဆင့်စစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ကာ ရောဂါအကြောင်းရင်းကို အမြန်ဆုံး ရှာဖွေဖော်ထုတ်ရန် လိုအပ်ပါတယ်။

ဆရာဝန်များဟာ မိုင်ဂရိန်း ဟုတ်မဟုတ် စတင်စစ်ဆေးရာတွင် တစ်ကိုယ်လုံး ကျန်းမာရေးစစ်ဆေးခြင်းအပြင် လူနာရဲ့ ခေါင်းကိုက်ခြင်းနဲ့သက်ဆိုင်သော ရာဇဝင်ကို အသေးစိတ် မေးမြန်းပါတယ်။ ပုံမှန်မဟုတ်သော လက္ခဏာများနှင့်အတူ အမြင်အာရုံဆိုင်ရာ ပြဿနာများ တွေ့ရှိရပါက သို့မဟုတ် မိသားစုထဲတွင် မိုင်ဂရိန်း သို့မဟုတ် နာတာရှည် ခေါင်းကိုက်ဝေဒနာ ရှိပါက MRI (သံလိုက်ဓာတ်မှန်) ရိုက်ရန် ညွှန်ကြားနိုင်ပါတယ်။ MRI စစ်ဆေးခြင်းအားဖြင့် ဦးနှောက်အတွင်းရှိ သွေးကြောများနှင့် သက်ဆိုင်သော ပြဿနာများကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်နိုင်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် အသက် (၅၀) ကျော်မှ မိုင်ဂရိန်းကို ပထမဆုံးအကြိမ် စတင်ခံစားရသော လူနာများတွင် ဤစစ်ဆေးမှု အလွန်အရေးကြီးပါတယ်။ အသက်ကြီးမှ စတင်ဖြစ်ပေါ်သော မိုင်ဂရိန်းဟာ ရှားပါးသည့် အခြေအနေဖြစ်သောကြောင့် ရောဂါအကြောင်းရင်းကို တိတိကျကျ သိရှိနိုင်ရန် ထပ်ဆင့်စစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ရန် လိုအပ်ပါတယ်။

မိုင်ဂရိန်းဝေဒနာကို ကုသရာတွင် အဓိက ရည်ရွယ်ချက် (၂) ခု ရှိပါတယ် —

1. မိုင်ဂရိန်းခံစားနေချိန်တွင် နာကျင်မှုနှင့် အခြားလက္ခဏာများ သက်သာစေရန် ဆေးဝါးများ အသုံးပြုပါတယ်။ ပါရာစီတမော၊ အရောင်ကျ အကိုက်အခဲပျောက်ဆေးများ (NSAIDs) ဟာ သာမန်အားဖြင့် အသုံးများပြီး ရလဒ်ကောင်းများ ရရှိနိုင်ပါတယ်။ ထို့အပြင် ဦးနှောက်အတွင်းရှိ သွေးကြောများအပေါ် တိုက်ရိုက် အာနိသင်ရှိသော Triptan နှင့် Ergotamine ကဲ့သို့ ဆေးဝါးများကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
2. ခေါင်းကိုက်မှု မကြာခဏ ပြန်ဖြစ်လာခြင်းကို လျော့နည်းစေရန် နေ့စဉ် ဆေးဝါးများ သောက်သုံးကာ ကာကွယ်ကုသမှု ပြုလုပ်နိုင်ပါတယ်။ အများအားဖြင့် အသုံးပြုလေ့ရှိသော ဆေးအမျိုးအစားများမှာ —
   • Anticonvulsants
   • သွေးပေါင်ကျဆေးများ 
     • Calcium channel blockers 
     • Beta blockers 
   • စိတ်ငြိမ်ဆေးများ - အချို့သော မိုင်ဂရိန်း အမျိုးအစားတွေအတွက် ဝေဒနာသက်သာစေနိုင်ပါတယ်။

• ကျန်းမာရေးကို ကောင်းစွာ ဂရုစိုက်ပြီး အာဟာရပြည့်ဝ၍ အမျှင်ဓာတ်ကြွယ်ဝသော အစားအသောက်များကို မျှတစွာ စားသုံးပါ။
• ပုံမှန် လေ့ကျင့်ခန်း ပြုလုပ်ပါ။ သို့သော် အလွန်ပြင်းထန်သော လေ့ကျင့်ခန်းများ မလုပ်ဘဲ အပေါ့စားလေ့ကျင့်ခန်းများကိုသာ ဆရာဝန်၏ ညွှန်ကြားချက်အတိုင်း လုပ်ဆောင်ပါ။
• ဆရာဝန် အကြံပြုချက်မပါဘဲ မိမိသဘောနဲ့မိမိ အကိုက်အခဲပျောက်ဆေးများ သို့မဟုတ် တခြားဆေးဝါးများကို ဘယ်လိုအခြေအနေမှာမဆို ဝယ်မသောက်ပါနဲ့။
• ပုံမှန်မဟုတ်သော အခြေအနေတစ်ခုခု ခံစားရပါက သို့မဟုတ် ရုတ်တရက် ပြင်းပြင်းထန်ထန် ခေါင်းကိုက်လာပါက ဆရာဝန်နဲ့ တိုင်ပင်ဆွေးနွေးပါ။

သက်ကြီးရွယ်အိုများတွင် မိုင်ဂရိန်း ဖြစ်ပွားမှုဟာ လူငယ်များထက် နည်းပါးသော်လည်း ကုသမှုအပိုင်းတွင် ရှုပ်ထွေးမှုများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သဖြင့် စိုးရိမ်စရာ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ယင်းရှုပ်ထွေးမှုများဟာ များသောအားဖြင့် ရှိရင်းစွဲ အခြေခံရောဂါများနှင့် ဆက်စပ်နေတတ်ပါတယ်။ ထို့ကြောင့် သက်ကြီးရွယ်အိုတစ်ဦးအနေဖြင့် နေ့စဉ်ဘဝကို ထိခိုက်စေနိုင်သည့် ပြင်းထန်သော ခေါင်းကိုက်ဝေဒနာ သို့မဟုတ် မိုင်ဂရိန်း ဖြစ်ပေါ်လာပါက မှန်ကန်သော ရောဂါရှာဖွေခြင်းနှင့် ကုသမှု ရရှိနိုင်ရန် ဆရာဝန်ထံ သွားရောက်ပြသသင့်ပါတယ်။ မည်သည့်အခြေအနေမျိုးတွင်မဆို မိမိဘာသာ ဆေးဆိုင်မှ ဆေးဝယ်ယူသောက်သုံးခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်သင့်ပြီး ထိုကဲ့သို့ ပြုလုပ်ခြင်းသည် ကျန်းမာရေးအတွက် အန္တရာယ်ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။