သွေးကြောပိတ်ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သော နှလုံးသွေးကြောဆိုင်ရာရောဂါ (ASCVD)ဟာ အဖြစ်အများဆုံး နှလုံးနှင့် သွေးကြောဆိုင်ရာ ရောဂါ တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး၊ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းမှာ သေဆုံးမှုနှင့် မသန်မစွမ်းဖြစ်မှုတွေရဲ့ အဓိက အကြောင်းရင်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်ပါတယ်။
သွေးကြောပိတ်ရောဂါ (Atherosclerosis) ဟာ သွေးလွှတ်ကြောနံရံတွေမှာ အဆီအနှစ်များ စုပုံ လာမှု နှင့် သွေးလွှတ်ကြောနံရံများ နာတာရှည် ရောင်ရမ်းမှုတွေကြောင့် ဖြစ်ပွားတာပါ။ အဆီစုခြင်းက မိခင်ဝမ်းထဲကတည်းက စတင်နိုင်ပြီး ရောဂါလက္ခဏာတွေကတော့ သက်လတ်ပိုင်း နှင့် သက်ကြီးပိုင်းတွေမှာ ပိုမို ထင်ရှားလာတတ်ပါတယ်။ အချိန်ကြာလာတဲ့အခါ သွေးလွှတ်ကြောတွေ ကျဉ်းမြောင်းလာနိုင်သလို၊ သွေးကြောနံရံပေါက်ပြဲပြီး သွေးခဲဖြစ်ကာ သွေးကြောပိတ်ဆို့မှုတွေ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ပါတယ်။ တချို့လူနာတွေမှာတော့ သွေးကြောနံရံများ အားနည်းလာပြီး သွေးကြောပွခြင်း (Aneurysm) ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။ အဲဒီသွေးကြောပွ ပေါက်ထွက်သွားပါက ရုတ်တရက် သွေးယိုစီးမှု ဖြစ်ပြီး မသန်မစွမ်းဖြစ်ခြင်း သို့မဟုတ် အသက်အန္တရာယ်သေဆုံးသည်အထိ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ပါတယ်။
သွေးကြောပိတ်ရောဂါ (Atherosclerosis) ဟာ လက္ခဏာပြလာပြီးနောက် ကုသမှုမခံယူပါက မသန်မစွမ်းဖြစ်ခြင်း သို့မဟုတ် အသက်အန္တရာယ်သေဆုံးသည်အထိ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ပါတယ်။ သုတေသနများအရ ရောဂါလက္ခဏာ မပေါ်ခင်ကတည်းက အန္တရာယ်ဖြစ်စေတဲ့ အချက်တွေကို စောစီးစွာ သိရှိပြီး ထိန်းချုပ်ကုသထားမယ်ဆိုရင် ရောဂါဖြစ်နိုင်ခြေကို လျှော့ချနိုင်သလို၊ ရောဂါဖြစ်ပြီးမှ ကုသတာထက် ပိုကောင်းတဲ့ ဘဝအရည်အသွေးကို ရရှိစေနိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် သွေးကြောပိတ်ရောဂါ မဖြစ်အောင် ကာကွယ်ဖို့အတွက် မိမိမှာရှိနိုင်တဲ့ အန္တရာယ်ဖြစ်စေသော အချက်တွေကို သိရှိထားခြင်းနှင့် ရောဂါဖြစ်နိုင်ခြေကို စစ်ဆေးထားခြင်းဟာ အလွန်အရေးကြီးသော အဓိကသော့ချက် ဖြစ်ပါတယ်။
သွေးကြောပိတ်ရောဂါ (Atherosclerosis) ဖြစ်နိုင်ခြေကို စစ်ဆေးတဲ့အခါ အရင်ကရှိခဲ့ဖူးတဲ့ အန္တရာယ်ဖြစ်စေသော အချက်တွေကို သုံးသပ်ခြင်းအပြင် သွေးပေါင်ချိန်၊ ခါးအတိုင်းအတာ၊ ကိုယ်အလေးချိန်အညွှန်းကိန်း (BMI) တွေကို တိုင်းတာစစ်ဆေးပြီး သွေးစစ်ဆေးမှုတွေလည်း ပြုလုပ်ရပါတယ်။ ဒီအချက်တွေဟာ ရောဂါဖြစ်နိုင်ခြေ ရှိ၊ မရှိကို အကဲဖြတ်ဖို့ အရေးကြီးသလို၊ သွေးစစ်ဆေးမှုရလဒ်တွေကို ကုသမှုရဲ့ ထိရောက်မှုကို စောင့်ကြည့်ရန်နှင့် ကုသမှုပန်းတိုင် သတ်မှတ်ရန်အတွက်လည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
သွေးကြောပိတ်ရောဂါ(Atherosclerosis) ဖြစ်နိုင်ခြေကို စစ်ဆေးရာတွင် အသုံးပြုသော သွေးစစ်ဆေးမှု နမူနာမျာ
ဒီလို ပုံမှန်မဟုတ်တဲ့ အခြေအနေတွေကို သွေးစစ်ဆေးမှုဖြင့် သိရှိနိုင်ပါတယ်။ အများစုကတော့ အဆီများတဲ့အစားအသောက်စားခြင်း၊ လေ့ကျင့်ခန်းမလုပ်ခြင်း စတဲ့ လူနေမှုပုံစံ မကောင်းခြင်းတွေကြောင့် ဖြစ်နိုင်သလို၊ မျိုးရိုးလိုက်တဲ့ ပြဿနာတွေကြောင့်လည်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ အစားအသောက်ထိန်းညှိခြင်း၊ လေ့ကျင့်ခန်းပုံမှန်လုပ်ခြင်းနှင့် လိုအပ်ပါက ဆေးဝါးကုသမှုခံယူခြင်းတို့က ရောဂါဖြစ်နိုင်ခြေကို လျှော့ချပြီး ထိန်းချုပ်ကုသနိုင်ဖို့ အထောက်အကူပြုပါတယ်။
2. အထူးပြု သွေးတွင်းအဆီဓာတ် စစ်ဆေးမှုများ
2.1 Apolipoprotein A1
Apolipoprotein A-I (ApoA-I) ကို အသည်းနှင့် အူသိမ်များမှထုတ်လုပ်ပါတယ်။ HDL (ကောင်းတဲ့အဆီ) နှင့် ဆက်စပ်ပြီး နှလုံးသွေးကြောဆိုင်ရာရောဂါဖြစ်နိုင်ခြေကို ခန့်မှန်းရာမှာ အသုံးဝင်ပါတယ်။
2.2. Apolipoprotein B (ApoB)
ApoB testing ဟာ ကိုလက်စထရောထက် သွေးကြောဆိုင်ရာ ရောဂါဖြစ်နိုင်ခြေကို ပို၍ကောင်းမွန်စွာ ခန့်မှန်းပေးနိုင်ပြီး၊ မျိုးရိုးဗီဇကြောင့် အဆီများခြင်း ရှိမရှိကိုလည်း သိနိုင်ပါတယ်။
2.3. Lipoprotein(a) (Lp(a))
Lipoprotein(a) ဟာ သွေးထဲတွင် လည်ပတ်နေပြီး မကောင်းတဲ့အဆီ LDL- ကိုလက်စထရောကဲ့သို့ ထိန်းချုပ်မရပါ။ Lp(a)ပမာဏ မြင့်မားခြင်းဟာ သွေးကြောပိတ်ရောဂါအတွက် အန္တရာယ်များတဲ့အချက်တစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ Lp(a)ပမာဏကို မျိုးရိုးဗီဇဟာ အဓိက ဆုံးဖြတ်သောကြောင့် အစားအသောက်နှင့် လူနေမှုပုံစံဖြင့် ထိန်းချုပ်လို့ မရပါ။
3. Homocysteine
Homocysteine ဆိုတာက အစားအသောက်ကြောင့်ဖြစ်သော သွေးကြောပိတ်ရောဂါရဲ့ အန္တရာယ်တစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ ၎င်းဟာ ပရိုတင်းဓာတ်များ ခန္ဓာကိုယ်ထဲတွင် ချေဖျက်သောအခါ ထွက်လာတဲ့ စွန့်ပစ်ပစ္စည်း တစ်မျိုး ဖြစ်ပြီး ပုံမှန်အားဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်ထဲတွင် အနည်းငယ်သာ ရှိပါတယ်။ ၎င်းပမာဏများလာပါက နှလုံးနှင့် ဦးနှောက်ရှိ သွေးကြောငယ်များကို ပျက်စီးစေပြီး သွေးကြောတွေ ကျဉ်းခြင်းနှင့် ပိတ်ခြင်း ကို ပိုဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။
4. High Sensitivity C-Reactive Protein (hs-CRP) ရောင်ရမ်းမှုကို တိုင်းတာသည့် ပရိုတင်း
သွေးလွှတ်ကြောနံရံများ ရောင်ရမ်းခြင်းကဲ့သို့ ခန္ဓာကိုယ်ထဲတွင် ရောင်ရမ်းမှု ရှိမရှိကို သိဖို့အတွက် ပရိုတင်းပမာဏကို တိုင်းတာပါတယ်။
5. High Sensitivity Troponin-I
၎င်းဟာ နှလုံးကြွက်သားဆဲလ်များအတွက် သီးသန့်ဖြစ်သော ဇီဝအမှတ်အသားကို တိုင်းတာခြင်းဖြစ်ပါတယ်။ နှလုံးရောဂါလက္ခဏာ မရှိသူများတွင်တောင် နောင်တစ်ချိန်တွင် ဖြစ်လာနိုင်သော နှလုံးရောဂါဖြစ်နိုင်ခြေကို ကြိုတင်အကဲဖြတ်ပေးနိုင်ပါတယ်။
ဘန်ကောက်၊ ထိုင်းနိုင်ငံရှိ ဆစ်မီတဝေ့ ဆရီနာခရင် ဆေးရုံတွင် ရေရှည်ကျန်းမာရေးနဲ့ ပိုကောင်းသော ဘဝအရည်အသွေးအတွက် ပြည့်စုံတဲ့ ကျန်းမာရေးနဲ့ ကြိုတင်ကာကွယ်ရေး အစီအစဉ်တွေ ပေးထားပါတယ်။ ဤအစီအစဉ်များဟာ ရောဂါမဖြစ်ခင် ကတည်းက ကြိုတင်စောင့်ရှောက်ပြီး ခန္ဓာကိုယ် အိုမင်းမှုကို နှေးကွေးစေရန် ရည်ရွယ်ပါတယ်။
ဘန်ကောက်၊ ထိုင်းနိုင်ငံရှိ ဆစ်မီတဝေ့ ဆရီနာခရင် ဆေးရုံမှ အစီအစဉ်အားလုံးတွင် သွေးတွင်း အဆီဓာတ် စစ်ဆေးမှုများ ပါဝင်ပြီး၊ တစ်ဦးချင်းစီရဲ့ လူနေမှုပုံစံနဲ့ ကိုက်ညီအောင် ပြုလုပ်ပေးသော ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှု အစီအစဉ်များ ပေးဆောင်ပါတယ်။
အရာများ
ဆောင်းပါးများ