အဆုတ်ကင်ဆာ

• အဆုတ်ကင်ဆာဟာ သာမန်အားဖြင့် ကနဦးအဆင့်မှာ လက္ခဏာပြလေ့မရှိဘဲ ရောဂါကျွမ်းတဲ့အဆင့်ရောက်ကာ အနီးအနားအင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းတွေကို ပျံ့နှံ့သွား ချိန်မှသာ သိရလေ့ရှိပါတယ်။ ဒါကြောင့် အသံအောခြင်း ၊ အသက်ရှူမြန်ခြင်း ၊ ရုတ်တရက်ကိုယ်အလေးချိန်ကျဆင်းခြင်း စသည့်လက္ခဏာများကို သေချာ သတိထားဖို့လိုပြီး တစ်ခုခုခံစားရပြီဆိုရင် ဆရာဝန်နဲ့အချိန်မီတိုင်ပင်ကာ ရောဂါရှာဖွေသင့်ပါတယ်။ 
• ခွဲစိတ်ကုသခြင်း ၊ ဓာတ်ရောင်ခြည်ကုထုံး ၊ ခီမိုဆေးသွင်းခြင်း ၊ ပစ်မှတ်ထားကုထုံး စသည်တို့အပါအဝင် အဆုတ်ကင်ဆာကို ကုသနိုင်တဲ့ နည်းလမ်းတွေအများကြီးရှိပါတယ်။ ကင်ဆာအဆင့်နဲ့ လူနာရဲ့ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေးအခြေအနေအပေါ်မူတည်ပြီး ကုသမှုနည်းလမ်း ကိုရွေးချယ်ရ မှာဖြစ်ပါတယ်။

အဆုတ်ကင်ဆာ ရောဂါဟာ အဆုတ်အတွင်းမှာ ထိန်းချုပ်လို့မရတဲ့ဆဲလ်များ အဆမတန်ပွားများလာခြင်းကြောင့်  အကျိတ်များကြီးမားလာရာမှတစ်ဆင့် အသက်ရှူခြင်းကို ထိခိုက်စေတာဖြစ်ပါတယ်။ ရောဂါကိုအစောပိုင်းအချိန်မှာ ရှာတွေ့ခြင်းနဲ့ မူမမှန်မှုများကိုရောဂါရှာဖွေမှုပြုလုပ်ခြင်း ဟာ လူနာများအတွက် အချိန်မီကုသမှုကို ရရှိစေမှာဖြစ်ပါတယ်။ တချို့လူနာများမှာ ဆင်တူတဲ့အသက်ရှူ လမ်းကြောင်းလက္ခဏာများပြသခြင်းရှိသလို လက္ခဏာလုံးဝ မပြတာမျိုး လည်းရှိနိုင်တာ ကြောင့် ယေဘုယျအားဖြင့် အဆုတ်ကင်ဆာကို ကနဦးအဆင့်မှာ ရှာတွေ့နိုင်ဖို့ ခက်ပါတယ်။ ဆဲလ်များရဲ့ သဘောသဘာဝအရ ပုံမှန်မဟုတ်တဲ့ ကြီးထွားမှုများ မဖြစ်စေဖို့ အချိန်တန်ရင် အလိုအလျောက်သေဆုံးခြင်းနဲ့ အဆုံးသတ်ကြရပါတယ်။ ဒါပေမယ့်လည်း ကင်ဆာဆဲလ်တွေကတော့ ပုံမှန်အတိုင်းမဟုတ်ဘဲကြီးထွားလာပြီး စဉ်ဆက်မပြတ်တိုးပွားလာပါတယ်။ ဒီလိုမျိုး ဆဲလ်ထုတ်လုပ်ကြီးထွားမှုများမှတစ်ဆင့် ကင်ဆာဖြစ်စေတဲ့ အကျိတ်အဖုများဖြစ်လာပါတယ်။

အဆုတ်ကင်ဆာရောဂါလူနာများဟာ တခြားအစိတ်အပိုင်းများဆီ ကင်ဆာဆဲလ်တွေ ပျံ့နှံ့သွားပြီး ရောဂါကျွမ်းတဲ့အဆင့်မရောက်မချင်း မည်သည့်လက္ခဏာမှပြလေ့မရှိ ပါဘူး။ ဒါပေမယ့်လည်း အောက်မှာဖော်ပြထားတဲ့ ပုံမှန်မဟုတ်တဲ့ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာလက္ခဏာများ ကို သတိထားစောင့်ကြည့်ဖို့လိုပြီး တစ်ခုခု ခံစားရပြီဆိုရင် ဆရာဝန်နဲ့ပြသတိုင်ပင်သင့်ပါတယ်။

• ရေမဆာခြင်း (သို့) ပုံမှန်လိုမဟုတ်ဘဲရေသောက်ချင်စိတ်မရှိခြင်း
• အသံပြောင်းခြင်း (သို့) အသံအောခြင်း
• အဆုတ်လေပြွှန်ရောင်ခြင်း(Bronchitis)  (သို့) နမိုးနီးယားအဆုတ်ရောင်ရောဂါ (Pneumonia.)  နဲ့ဆက်စပ်နေသည့်လက္ခဏာများ
• အသက်ရှူမြန်ခြင်း(သို့) အသက်ရှူရင်ချွဲသံထွက်ခြင်း
• ခေါင်းကိုက်ခြင်း
• အကြောင်းအရင်းမရှိရုတ်တရက်ကိုယ်အလေးချိန်ကျဆင်းခြင်း

တချို့လူနာများအနေနဲ့ ရင်ဘက်အောင့်ခြင်း ၊ ပြင်းထန်စွာနံရိုးနာကျင်ခြင်း(သို့) ချောင်းဆိုးသွေးပါခြင်း ကဲ့သို့သော ပြင်းထန်တဲ့လက္ခဏာများကို ခံစားရနိုင်ပါတယ်။

• ဆေးလိပ်သောက်ခဲ့ဖူးသူများ (သို့) ကာလရှည်စွာဆေးလိပ်သောက်ခဲ့သူများ
• မိသားစုရာဇဝင်မှာအဆုတ်ကင်ဆာရှိဖူးသူများ
• လေထုညစ်ညမ်းမှုအဆင့်မြင့်မားသည့်နေရာတွင်နေထိုင်သူများ
• အသက်(၄၀)ကျော်သူများ

ဓာတ်မှန်ဖြင့်ရောဂါရှာဖွေခြင်း(Diagnostic Radiology) :  X-Ray ရောင်ခြည်နှင့် ကွန်ပျူတာသုံးကာခန္ဓာကိုယ်တွင်းအပိုင်းပိုင်းဖြတ်ကြည့်ခြင်း (CT Scan) နဲ့ ကင်ဆာသက်ရောက်နေတဲ့ အဆုတ်တစ်ရှူးနေရာများကို ရှာတွေ့နိုင်ပါတယ်။ အရိုးဓာတ်မှန်(Bone Scans) စစ်ဆေးခြင်းဖြင့် ကင်ဆာပျံ့နှံ့မှုနှုန်းကိုသိရှိနိုင်သလို တိုးတက်မှုကို သိနိုင်တဲ့အပြင် ကုသပြီးနောက်ပိုင်းကင်ဆာပြန်ဖြစ် မဖြစ် ဆိုတာကိုလည်း အတည်ပြုနိုင်ပါတယ်။

အသားတစ်ရှူးစယူခြင်း(Tissue Sampling) – ဆရာဝန်များဟာ CT Scan အသုံးပြုကာ ကင်ဆာရဲ့တည်နေရာကိုသိတာနဲ့တစ်ပြိုင်နက် နောက်တစ်ဆင့်အနေနဲ့ သူ့ရဲ့ တည်ဆောက်မှုကို အသေးစိတ်ထပ်မံစစ်ဆေးဖို့ အဆုတ်တစ်ရှူးနမူနာ ယူရပါတယ်။ အကျိတ်တည်နေရာအပေါ်မူတည်ပြီး တစ်ရှူးစနမူနာယူတဲ့နည်းလမ်းတွေ အများကြီးရှိပါတယ်။ တကယ်လို့ ကင်ဆာဟာ မြင်ဖို့ခက်ခဲတဲ့နေရာမှာရှိနေတယ်ဆို ရင် တစ်ရှူးနမူနာယူဖို့ ရင်ခေါင်းတွင်းကြည့်ကိရိယာဖြင့်ခွဲစိတ်ကုသခြင်း (Thoracoscopic Surgery) နည်းလမ်းကို လုပ်ဆောင်ရပါလိမ့်မယ်။

ဓာတ်ခွဲခန်းစစ်ဆေးခြင်း(Laboratory Testing) : လူနာရဲ့ သလိပ် (သို့) သွေးကို ယူပြီး ဓာတ်ခွဲခန်းမှာစစ်ဆေးတာဖြစ်ပါတယ်။ အဆိုပါ စစ်ဆေးချက်အဖြေများအပေါ် မူတည်ပြီး အဆုတ်ကင်ဆာအမျိုးအစားကိုသိနိုင်သလို ရောဂါပျံ့နှံ့မှုနှုန်းကိုပါ စစ်ဆေးနိုင်ပါတယ်။

အဆုတ်ကင်ဆာဆဲလ်များဟာ ရောဂါရှာဖွေနိုင်ချိန်မတိုင်ခင် အနီးနားမှာရှိတဲ့ အစိတ်အပိုင်း နဲ့ တစ်ရှူးများဆီကို ပျံ့နှံ့သွားနိုင်တာကြောင့် ရောဂါကိုစောစောစီးစီး သိမယ်ဆိုရင် အသက်ကယ်တင်နိုင်ပါတယ်။ ကင်ဆာပျံ့နှံ့မှုများလာလေ ကုသဖို့ ခက်ခဲလေဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ရောဂါကို ပိုစောစွာရှာဖွေနိုင်ဖို့နဲ့ တိကျမှုရှိဖို့ ဆရာဝန်များမှ အဆုတ်ကင်ဆာစစ်ဆေးတဲ့လူနာများကို CT Scan စစ်ဆေးမှု အနည်းငယ်လုပ်ဆောင်ဖို့ အကြံပြုလေ့ရှိပါတယ်။

အဆုတ်ကင်ဆာကုသခြင်း နည်းလမ်း  ဟာ ကင်ဆာရောဂါအဆင့်နဲ့ လူနာရဲ့ ကျန်းမာရေး အခြေ အနေအပေါ်မှာမူတည်ပါတယ်။ တွေ့ရများတဲ့ကုသမှုနည်းလမ်း များကတော့ ခွဲစိတ်ကုသခြင်း နဲ့ ဓာတ်ရောင်ခြည်ကုထုံး တို့ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့်လည်း ခီမိုဆေးသွင်းခြင်း  နဲ့ ပစ်မှတ်ထားကုထုံးအပါအဝင် တခြားကုသမှုပုံစံများဖြင့်လည်း လုပ်ဆောင်နိုင်ပါတယ်။

ခွဲစိတ်ကုသခြင်း(Surgery) -  ပျံ့နှံ့နိုင်တဲ့ကင်ဆာဆဲလ်တစ်ရှူးတွေကို ဖယ်ရှားလိုက်ချိန်မှာ ကျန်းမာတဲ့အဆုတ်တစ်ရှူးအခြေအနေကို ထိန်းသိမ်းဖို့အတွက် ဆရာဝန်များမှ ခွဲစိတ်ကုသခြင်း နည်းလမ်းကိုရွေးချယ်နိုင်ပါတယ်။ လူတစ်ယောက်ဟာ အဆုတ်တစ်စုံ (၂လုံး) ရှိပြီး လူနာတွေဟာ အဆုတ်တစ်လုံးတည်းနဲ့လည်း အသက်ဆက်လက်ရှင်သန်နိုင်တာကြောင့် ခွဲစိတ်ဆရာဝန်များမှ အဆုတ်တစ်လုံးကို လုံးဝဖယ်ရှားလိုက်တာမျိုးလည်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့်လည်း ခွဲစိတ်ကုသမှုရဲ့ ရလဒ်ဟာ လူနာရဲ့ကျန်းမာရေးအခြေအနေအပေါ်မှာ အဓိကမူတည်ပါတယ်။

ခီမိုဆေးသွင်းခြင်း(Chemotherapy) - ဒီနည်းလမ်းဟာ ဆေးတွေကိုအသုံးပြုပြီး ကင်ဆာဆဲလ်များအလျင်အမြန်ပွား နေခြင်းကိုဖျက်စီးခြင်း(သို့) ထိန်းချုပ်ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ခီမိုဆေးသွင်းခြင်းဟာ ကင်ဆာဆဲလ်တွေ တခြားခန္ဓာကိုယ်အ စိတ်အပိုင်းများဆီ ပျံ့နှံ့ခြင်းကို ရပ်တန့်ပေးပါတယ်။ ဒါပေမယ့်လည်း ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးအနေနဲ့ ပျို့အန်ခြင်း နဲ့ ကိုယ်အလေးချိန်ကျဆင်းခြင်းများ ဖြစ်လေ့ရှိပါတယ်။

ဓာတ်ရောင်ခြည်ကုထုံး(Radiation Therapy)   - ကင်ဆာဆဲလ်တွေကို ဖျက်စီးဖို့အတွက် ကြိမ်နှုန်းမြင့် ရေဒီယိုလှိုင်းတွေကို အသုံးပြုပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ခွဲစိတ်မှု မတိုင်ခင် အကျိတ်အရွယ်အစားကိုလျှော့ချဖို့ ဓာတ်ရောင်ခြည်ကုထုံးကိုအသုံးပြုတာ လည်းဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ကင်ဆာဟာ နေရာတစ်ခုတည်းမှာ အနည်းငယ်သာရှိပြီး ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့တခြားအစိတ်အပိုင်းတွေဆီမပျံ့နှံ့သေးဘူးဆိုရင် ဒီကုသမှုနည်းလမ်းဟာ လွန်စွာအသုံးဝင်ပါတယ်။

ပစ်မှတ်ထားကုထုံး(Targeted Therapy) – ဒီကုသမှုနည်းလမ်းဟာ ဆဲလ်အတွက်တိကျတဲ့ဆေးတွေကို အသုံးပြုပြီး ကင်ဆာဆဲလ်များနဲ့ ကင်ဆာပျံ့နှံ့ မှုကို ဖျက်ဆီးရန်နဲ့ ထိန်းချုပ်ရန် ရည်ရွယ်ပါတယ်။ ပစ်မှတ်ထားကုထုံးဟာ တိတိကျကျ အသုံးပြုမယ်ဆိုရင် ထိရောက်မှုအရှိဆုံး ကုထုံးဖြစ်ပါတယ်။ ကုသမှုဟာ တစ်ယောက်နဲ့ တစ်ယောက်မတူညီတာကြောင့်  ဒီနည်းလမ်းကို အသုံးပြုမယ်ဆိုရင် အတွေ့အကြုံရှိတဲ့ ဆရာဝန်ရဲ့ ညွှန်ကြားမှုနဲ့ လုပ်ဆောင်ဖို့အရေးကြီးပါတယ်။ ဒီလိုမျိုး ကုသမှုနည်းလမ်း ကို “Precision Medicine”  လို့ခေါ်တဲ့ တိကျခြင်းဆေးပညာရဲ့ နည်းလမ်းများအတိုင်း ညွှန်ကြားပေးထားပြီး တိကျမှုနဲ့ ထိရောက်မှုဟာ အကောင်းဆုံးရလဒ်များအတွက် အရေးကြီးတဲ့ အချက်များပဲဖြစ်ပါတယ်။