ရာသီတုပ်ကွေးနဲ့ပတ်သက်ပြီးသိထားသင့်တဲ့အချက်များ

• ရုတ်တရက်ဖျားခြင်း၊ ချောင်းဆိုးခြင်း၊ ခေါင်းကိုက်ခြင်း၊ ကြွက်သားနဲ့အရိုးအဆစ်များနာကျင်ခြင်း၊ မောပန်းလွယ်ခြင်း ၊ လည်ချောင်းနာခြင်း၊ နှာရည်ယိုခြင်း စတာတွေဟာ ရာသီတုပ်ကွေးရဲ့ လက္ခဏာများဖြစ်ပါတယ်။
• American Academy of Pediatrics ရဲ့ အချက်အလက်များအရ တစ်နှစ်လျှင် တုပ်ကွေးကာကွယ်ဆေးတစ်ကြိမ်ထိုးခြင်းဟာ တုပ်ကွေးမိခြင်း ကို (၉၅)ရာခိုင်နှုန်းအထိ လျှော့ချပေးနိုင်ကြောင်းဆိုပါတယ်။

တုပ်ကွေးရောဂါ ဟာ တုပ်ကွေးဗိုင်းရပ်စ်ပိုး(Influenza Virus) ကြောင့်ဖြစ်ပွားပြီး တစ်ဦးကနေတစ်ဦးအလွယ်တကူ ကူးစက်တတ်တဲ့ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ဖျားနာမှုတစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ တုပ်ကွေးဗိုင်းရပ်စ်ပိုး ဟာ နှာခေါင်း၊ လည်ချောင်းအပြင် တစ်ခါတစ်ရံအဆုတ်ကိုပါ ကူးစက်တတ်ပြီး သာမန်ဖျားနာမှုကနေ ပြင်းပြင်းထန်ထန်ဖျားနာမှုအထိ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ပုံမှန်အားဖြင့်ရောဂါကူးစက်မှုဟာ တစ်ပတ်ခန့် ကြာမြင့်တတ်ပါတယ်။ လက္ခဏာများအနေနဲ့ ရုတ်တရက်အဖျားကြီးခြင်း၊ ကြွက်သားနာကျင်ခြင်း၊ ခေါင်းကိုက်ခြင်း၊ မောပန်းလွယ်ခြင်း၊ ချောင်းခြောက်ဆိုးခြင်း၊ လည်ချောင်းနာခြင်း၊ နှာမွှန်ခြင်း စတာတွေကို ခံစားရလေ့ရှိပါတယ်။ တုပ်ကွေးမိသူအများစုဟာ ဆေးကုသမှုမလိုအပ်ဘဲ တစ်ပတ်-နှစ်ပတ် အတွင်းမှာ ပျောက်ကင်းနိုင်ပါတယ်။ အသက်အရမ်းငယ်သေးသူများ၊ အသက်အရွယ်ကြီးရင့် သူများနဲ့ အဆုတ်ရောဂါ၊ ဆီးချိုရောဂါ၊ ကင်ဆာရောဂါ၊ ကျောက်ကပ်နဲ့နှလုံး ရောဂါ ကဲ့သို့ ရောဂါအခံရှိသူများမှာ တုပ်ကွေးရောဂါဖြစ်ပြီဆိုရင် ပိုပြီး အန္တရာယ် ရှိပါတယ်။ ဒီလိုလူနာများအနေနဲ့ ပြင်းထန်တဲ့ရောဂါပြဿနာများ၊ နမိုးနီးယား အဆုတ်ရောင်ရောဂါသာမက သေဆုံးသည်အထိ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ တုပ်ကွေး ရောဂါကိုကာကွယ်နိုင်ဖို့ အကောင်းဆုံးနည်းလမ်းကတော့ တစ်နှစ်တစ်ခါ ကာကွယ်ဆေးထိုးခြင်းပဲဖြစ်ပါတယ်။ American Academy of Pediatrics ရဲ့ ထုတ်ပြန်ချက်အရ တစ်နှစ်တစ်ခါတုပ်ကွေးကာကွယ်ဆေးထိုးခြင်းဟာ တုပ်ကွေး ရောဂါဖြစ်နိုင်ခြေကို (၉၅) ရာခိုင်နှုန်းအထိ လျှော့ချပေးနိုင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

လက်ရှိပျံ့နှံ့  ကူးစက်နေတဲ့ တုပ်ကွေးဗိုင်းရပ်စ်ပိုးတွေထဲမှာ လူတွေကို ရောဂါဖြစ်ပွားစေတဲ့ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးများကို A အုပ်စု နဲ့   B အုပ်စု ဆိုပြီး အုပ်စု (၂)ခု ခွဲခြားနိုင်ပါတယ်။ အုပ်စု A အောက်မှာ  H3N2 နဲ့  H1N1 ဆိုပြီး ထပ်ခွဲခြားနိုင်ကာ ၎င်းတိုးဟာ ယခင်က သေဆုံးမှုကိုအများဆုံးဖြစ်စေခဲ့ပါတယ်။ တုပ်ကွေးဗိုင်းရပ်စ်ပိုး တွေကို Antigens လို့ လူသိများပြီး ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး မျက်နှာပြင်ပေါ်ရှိ မတူညီတဲ့ ပရိုတိန်းအစိတ်အပိုင်း (၂)မျိုးနဲ့ ခွဲခြားနိုင်ပါတယ်။ ၎င်းတို့ကို ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးပေါ်ရှိ ဆူးချွန်အစိတ်အပိုင်းများဖြစ်တဲ့ haemagglutinin (H) နဲ့ neuraminidase (N) လို့ခေါ်ပါတယ်။

တုပ်ကွေးဗိုင်းရပ်စ်ရဲ့ ဗီဇဂျင်းများဟာ antigenic drift လို့ အများသိကြတဲ့ အသေးစားဗီဇပြောင်းလဲမှုများကို အကြိမ်ကြိမ် ဖြစ်ပေါ်စေပြီး အဆိုပါ ပြောင်းလဲခြင်းများကနေတစ်ဆင့် တုပ်ကွေးကာကွယ်ဆေးများရဲ့ ဖော်မြူလာများ ကို နှစ်စဉ် အပြောင်းအလဲဖြစ်စေပါတယ်။

တုပ်ကွေးဖြစ်နေတဲ့လူတစ်ယောက် ချောင်းဆိုးလိုက် (သို့) နှာချေလိုက်တဲ့ အခါမှာ ထွက်လာတဲ့ သေးငယ်တဲ့ အညစ်အကြေးများ၊ အမှုန်အမွှားများ ကနေတစ်ဆင့်    ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးဟာ လေထုထဲကနေ  တစ်ဦးမှတစ်ဦးဆီ အလွယ်တကူ ကူးစက်နိုင်ပါတယ်။ တုပ်ကွေးဗိုင်းရပ်စ်ပိုးဟာ နှာခေါင်း (သို့) လည်ချောင်းကနေတစ်ဆင့် ခန္ဓာကိုယ်ထဲကို ဝင်ရောက်သွားပါတယ်။  အဲဒီလို ဝင်ရောက်ပြီး တစ်ရက် ကနေ လေးရက်အတွင်း လူနာဟာ လက္ခဏာ စတင် ပြပါတယ်။ တုပ်ကွေးရောဂါဖြစ်တဲ့ တချို့သူတွေကတော့ လက္ခဏာမပြခင် တစ်ရက်က နေ ၇ ရက်အထိ ရောဂါကူးစက်မှုကို ခံစားရနိုင်ပါတယ်။

ရောဂါဟာ လွန်စွာလျှင်မြန်တဲ့ အချိန်အတွင်း လူတွေဆီကူးစက်နိုင်ပြီး အထူးသဖြင့် လူထူထပ်တဲ့ နေရာတွေမှာ ပိုမိုကူးစက်နိုင်ပါတယ်။ အေးပြီး ခြောက်သွေ့တဲ့ ရာသီဥတုဟာ တခြားအခြေအနေများနဲ့ယှဉ်ရင် ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကို ခန္ဓာကိုယ်အပြင်ဘက်မှာပိုမိုကြာရှည်စွာ အသက်ရှင်သန်စေပါတယ်။  နောက်ဆက်တွဲအနေနဲ့ အပူအအေးမျှတဲ့ ဒေသတွေမှာ ကူးစက်ရောဂါများဟာ ဆောင်းတွင်း အချိန်ခါမှာ အဖြစ်များပါတယ်။

ရာသီတုပ်ကွေးရဲ့ လက္ခဏာများအနေနဲ့ ရုတ်တရက်ဖျားခြင်း ၊ ချောင်းဆိုးခြင်း (ချောင်းခြောက်ဆိုးခြင်း)၊ ခေါင်းကိုက်ခြင်း၊ ကြွက်သားနဲ့ အရိုးအဆစ်များနာကျင် ကိုက်ခဲခြင်း၊ မောပန်းလွယ်ခြင်း၊ လည်ချောင်းနာခြင်း၊ နှာရည်ယိုခြင်း စတာတွေ ပြတတ်ပါတယ်။ ချောင်းဆိုးခြင်းကို ပြင်းထန်စွာခံစားရနိုင်ပြီး (၂)ပတ် ဒါမှ မဟုတ်  (၂)ပတ်ထက် ပိုပြီးကြာတတ်ပါတယ်။ လူအများစုဟာ  ဖျားနာခြင်းနဲ့ တခြားရောဂါလက္ခဏာများကို ဘာဆေးမှ သောက်စရာမလိုဘဲ တစ်ပတ်အတွင်း ပျောက်ကင်းလေ့ရှိပါတယ်။ ဒါပေမယ့် တချို့သော လူနာများ အတွက် တုပ်ကွေးရောဂါဟာ ပြင်းထန်စွာ နာမကျန်းဖြစ်ခြင်းနဲ့ သေဆုံးခြင်းကိုဖြစ် စေနိုင်ပါတယ်။

အပျော့စားဖျားနာခြင်းမှ ပြင်းထန်တဲ့ဖျားနာခြင်းအထိ ဖြစ်နိုင်သလို သေဆုံးသည် အထိလည်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။  ဆေးရုံတက်ကုသမှုနဲ့ သေဆုံးမှု ဟာ အန္တရာယ်ရှိတဲ့ လူနာအမျိုးအစားတွေမှာ ဖြစ်နိုင်ခြေရှိပါတယ်။  ကမ္ဘာတစ်ဝန်းမှာ နှစ်စဉ်တုပ်ကွေးရောဂါကြောင့် ဆိုးရွားစွာဖျားနာသူပေါင်း (၃) သန်း ကနေ (၅) သန်းအထိရှိပြီး အဲဒီထဲမှာမှ လူပေါင်း ၂၉ ၀၀၀၀ ကနေ ၆၅၀၀၀၀ အထိဟာ သေဆုံးတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

တုပ်ကွေးရောဂါရဲ့နောက်ဆက်တွဲ အနေနဲ့ ဘတ်တီးရီးယားကြောင့်ဖြစ်တဲ့ နမိုးနီးယား အဆုတ်ရောင်ရောဂါ၊ နားပိုးဝင်ခြင်း၊ အသက်ရှူလမ်းကြောင်း ပိုးဝင်ခြင်း၊  နှလုံးသွေးမညှစ်နိုင်ခြင်း(သို့)နှလုံးစွမ်းဆောင်ရည်ကျဆင်းခြင်း၊ ပန်းနာရင်ကျပ်(သို့)ဆီးချိုကဲ့သို့သော ပိုမိုးဆိုးရွားနိုင်တဲ့နာတာရှည်ရောဂါများ ဖြစ်ပွားနိုင်ပါတယ်။

ပြောရင်မယ်ဆိုရင် ကျန်းမာရေးကောင်းနေတဲ့ လူတောင်မှ တုပ်ကွေးရောဂါဖြစ် နိုင်ပါတယ်။ တုပ်ကွေးနဲ့ဆက်စပ်နေတဲ့ ဆိုးရွားတဲ့အခြေအနေရှိသူများဟာ အသက်အရွယ်မရွေးဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ တချို့လူတွေအနေနဲ့ ဖျားနာရုံနဲ့တင် တုပ်ကွေးနဲ့ သက်ဆိုင်တဲ့ နောက်ဆက်တွဲ ပြဿနာတွေ ရှိနိုင်ပါတယ်။ အသက်အရွယ်မရွေး ပန်းနာရင်ကျပ်၊ ဆီးချို၊ နှလုံး စသဖြင့် နာတာရှည်ရောဂါ ရှိသူများ၊ အသက်(၆၅)နှစ်အထက်ရှိသူများ၊ ကိုယ်ဝန်သည်နဲ့ ကလေးငယ်များ ဟာ တုပ်ကွေးရောဂါဖြစ်နိုင်ခြေ ပိုများပါတယ်။

ရာသီတုပ်ကွေးကိုကြိုတင်ကာကွယ်ခြင်း

တုပ်ကွေးရောဂါကို ကာကွယ်နိုင်ဖို့ အခြေခံအကျဆုံးနဲ့ အရေးအကြီးဆုံး လုပ်ဆောင်မှုကတော့ တုပ်ကွေးရောဂါ ကာကွယ်ဆေးထိုးခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် သင့်အနေနဲ့ တုပ်ကွေးရောဂါကနေ ကင်းဝေးစေဖို့ ရောဂါကာကွယ်မှု များကို လိုက်နာရပါမယ်။

စိတ်ချရတဲ့ကြိုတင်ကာကွယ်မှုများအနေနဲ့  ချောင်းဆိုးတဲ့အခါအုပ်ဆိုးခြင်း၊ မကြာခဏလက်ဆေးခြင်း တို့ဟာ ရောဂါပိုးပျံ့နှံ့မှုကို တားဆီးပေးပါတယ်။
အောက်ဖော်ပြပါအချက်များကို လုပ်ဆောင်ခြင်းဖြင့်လည်း သင်နဲ့ သင့် ကလေးငယ်ကို ကာကွယ်ပေးနိုင်ပါတယ်။

• သင်ကိုယ်တိုင်နဲ့ သင့်ကလေးကို ဖျားနာတဲ့သူများနဲ့ ဝေးနိုင်သမျှ ဝေးဝေး နေခြင်းဖြင့်ကာကွယ်ပါ။
• တကယ်လို့ သင့်မှာ တုပ်ကွေးရောဂါ(သို့)တုပ်ကွေးရောဂါလက္ခဏာတွေ ရှိလာပြီဆိုရင် သင့်ကလေးငယ်အပါအဝင် လူတွေနဲ့ ဝေးဝေးနေပါ။ ဖြစ်နိုင်ရင် ကလေးငယ်ကို တခြားတစ်ယောက်က ထိန်းစေပြီး မဖျားမနာ အောင်လုပ်ဆောင်ပါ။
• နှာချေချောင်းဆိုးတဲ့ အခါမှာ ပါးစပ်နဲ့နှာခေါင်းကို တစ်ရှူးနဲ့အုပ်ပြီး အသုံးပြုပြီးတဲ့အခါ ဝေးဝေး လွှင့်ပစ်ပါ။
• ဆပ်ပြာနဲ့ရေသုံးပြီး လက်ကို မကြာခဏဆေးကြောပါ။ အထူးသဖြင့် ချောင်းဆိုးနှာချေပြီးတိုင်း ဆေးကြောပါ။ ရေ သုံးဖို့အဆင်မပြေပါက အယ်လ်ကိုဟောပါတဲ့ လက်ဆေးရေကို အသုံးပြုပါ။
• မျက်လုံး၊ နှာခေါင်း နဲ့ပါးစပ်များကနေ တစ်ဆင့် ရောဂါပိုးကူးစက်တတ်တာ ကြောင့် လက်နဲ့မထိပါနဲ့။
• ကိုယ့်အိမ်မှာရှိတဲ့ တစ်ယောက်ယောက်ဖျားနာတဲ့အခါမှာ ၎င်းတို့ ထိတွေ့ ထားတဲ့မျက်နှာပြင်များကို မကြာခဏ ပိုးသတ်ဆေးကြောသန့်စင်ပါ။