แชร์ข้อความนี้

VO2 Max คืออะไร

1

โรงพยาบาลสมิติเวชพร้อมเสมอที่จะดูแลสมรรถภาพร่างกายให้แก่นักกีฬามืออาชีพทุกคน หนึ่งในเครื่องทดสอบสมรรถภาพร่างกายที่สมิติเวชภาคภูมิใจคือ เครื่อง VO2 Max ซึ่งเป็นเครื่องวัดระดับความฟิตหรือความอึดของร่างกาย ผู้เชี่ยวชาญที่สมิติเวชสามารถใช้ข้อมูลจากเครื่อง VO2 Max นี้ในการช่วยเพิ่มศักยภาพร่างกายของนักกีฬาให้ดีขึ้นกว่าเดิม

เครื่อง VO2 Max หรือเครื่องวัดประสิทธิภาพสูงสุดในการใช้ออกซิเจน คือ อะไร?

VO2 Max (อ่านว่า วี-โอ-ทู-แมก) เป็นคำศัพท์ที่ใช้อธิบายการทดสอบสมรรถภาพทางร่างกายแบบหนึ่งที่ใช้กันมากในทางการแพทย์และเวชศาสตร์การกีฬา เป็นการวัดประสิทธิภาพสูงสุดในการใช้ออกซิเจนของร่างกายว่าร่างกายของผู้ถูกทดสอบมีความสามารถที่จะดึงออกซิเจนจากเลือดเพื่อส่งไปยังกล้ามเนื้อเพื่อใช้เผาผลาญสารอาหารได้สูงสุดเพียงใด

VO2 Max มีหน่วยเป็น มิลลิลิตรต่อน้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม ต่อนาที ซึ่งค่านี้จะขึ้นกับอายุ เพศ และความฟิตของผู้เข้ารับการทดสอบ และสามารถเปรียบเทียบออกมาในหน่วยของ MET (Metabolic Equivalent) ซึ่ง 1 MET มีค่าเท่ากับออกซิเจน 3.5 ml ต่อนํ้าหนักตัว 1 กิโลกรัม ต่อนาที ซึ่งเป็นค่าเฉลี่ยของการใช้ออกซิเจนของคนทั่วไปขณะพัก เพื่อเปรียบเทียบว่าขณะที่ร่างกายมีการใช้ออกซิเจนสูงสุดจะมีค่าเป็นจำนวนกี่เท่าของขณะพัก หรือจำนวน MET

ขณะที่มีการออกกำลัง กล้ามเนื้อต้องการออกซิเจนเป็นแหล่งพลังงาน เมื่อมีการออกกำลังเป็นเวลานาน ๆ และใช้ประสิทธิภาพของกล้ามเนื้อจนถึงขีดสูงสุดจนออกซิเจนไม่เพียงพอในการสร้างพลังงานเพื่อการใช้งานของกล้ามเนื้อ ร่างกายจะเริ่มนำพลังงานจากกระบวนการที่ไม่ใช้ออกซิเจน (Anaerobic Metabolism) มาใช้โดยที่กระบวนการ Anaerobic Metabolism จะทำให้เกิดของเสียคือกรดแลคติกซึ่งทำให้กล้ามเนื้อมีอาการปวดและเมื่อยล้า เพราะฉะนั้นนักกีฬาที่มีความฟิตต่ำหรือมีค่า VO2 Max ต่ำจะผลิตกรดแลกติกเร็วและประสบความเหนื่อยล้าในกล้ามเนื้อมากกว่านักกีฬาที่มีความฟิตสูงหรือมีค่า VO2 Max สูงในการออกกำลังที่ระดับความหนักเดียวกัน

เราจะวัดสมรรถภาพของร่างกายได้อย่างไร?

โรงพยาบาลสมิติเวชทดสอบ VO2 Max ได้จากทั้งการวิ่งบนลู่วิ่ง (Treadmill)  หรือการปั่นจักรยาน (Stationary Bike)  ผู้ทดสอบต้องสวมหน้ากากเพื่อปิดปากและจมูกก่อนเริ่มทำการทดสอบ รวมทั้งผู้ถูกทดสอบจะได้รับการวัดอัตราการเต้นของหัวใจ วัดความดันโลหิต คลื่นไฟฟ้าหัวใจ (EKG) แสดงผลแบบ 12 leads ปริมาณ O2 และ CO2 ที่หายใจเข้าและออก โดยทั่วไปการทดสอบ VO2 Max ใช้เวลาไม่เกิน 30 นาที (ไม่รวมเวลาการวอร์มอัพ การติดอุปกรณ์ต่างๆกับร่างกาย)

การทดสอบ VO2 Max ผู้ถูกทดสอบจะถูกทดสอบให้ออกกำลังที่ระดับความหนักเพิ่มขึ้นตามระยะเวลาการทดสอบ เช่น เพิ่มความเร็วและความชันของลู่วิ่งขึ้น หรือเพิ่มแรงต้านในการปั่นจักรยานมากขึ้น เป็นต้น จนถึงระดับที่ร่างกายผู้ถูกทดสอบไม่สามารถเพิ่มระดับความหนักได้อีก ที่จุดนี้เครื่องจะทำการวัดปริมาณก๊าซออกซิเจนที่ใช้เป็นค่า VO2 Max กราฟค่า VO2 ที่ระยะเวลาตลอดช่วงการทดสอบจะบ่งชี้ค่า Lactate threshold หรือ Anaerobic Threshold ได้

ค่า VO2 Max และค่า Lactate Threshold จะทำให้นักกีฬาทราบถึงขีดสมรรถนะสูงสุดของตัวเองและระดับการออกกำลังที่ตนเองเริ่มมีการสะสมของกรดแลคติก ซึ่งสามารถนำข้อมูลไปดูการพัฒนาการฝึกเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพของร่างกายในอนาคต

ต้องเตรียมตัวอย่างไรก่อนการทดสอบ VO2 Max?

  1. นอนหลับอย่างน้อยแปดชั่วโมงในคืนก่อนวันเข้ารับการทดสอบ
  2. งดออกกำลังกายอย่างหนัก อย่างน้อย 24 ชั่วโมงก่อนเข้ารับการทดสอบ
  3. งดรับประทานอาหารมื้อหนัก  3  ชั่วโมงก่อนเข้ารับการทดสอบ
  4. หลีกเลี่ยงการสูบบุหรี่ ดื่มกาแฟและแอลกอฮอล์อย่างน้อย 3 ชั่วโมงก่อนการทดสอบ
  5. นำกางเกงขาสั้นหรือขายาวมาเปลี่ยน รวมทั้งรองเท้ากีฬา สำหรับสุภาพสตรีแนะนำให้ใส่ sport bra ขณะทำการทดสอบ
  6. รับประทานยาตามปกติ ยกเว้นหากได้รับคำแนะนำให้งดรับประทานจากแพทย์
  7. หากท่านมีอาการป่วยใดๆควรแจ้งโรงพยาบาลเพื่อพิจารณาเลื่อนการทดสอบตามความเหมาะสม
  8. ติดต่อโรงพยาบาลสมิติเวชเพื่อทำการนัดหมายล่วงหน้าอย่างน้อยหนึ่งวัน ระยะเวลาทำการของศูนย์ คือ 9:00 น. – 17:00 น. ทุกวัน ยกเว้นวันอาทิตย์  

ผลรายงาน

หลังจากการทดสอบ VO2 Max  คนไข้จะได้รับผลรายงานดังต่อไปนี้:

ค่า VO2 Max

ค่า VO2 Max คือปริมาณออกซิเจนสูงสุดที่ผู้ทดสอบสามารถใช้ในระหว่างกระบวนการ Aerobic Metabolism  ผลรายงานนี้ยังวิเคราะห์อัตราส่วนระหว่างจำนวนคาร์บอนไดออกไซด์ที่หายใจออกและจำนวนออกซิเจนที่หายใจเข้า ซึ่งอัตราส่วนนี้เรียกว่า Respiratory Exchange Ratio (RER)  ค่าคำนวณที่ได้จะช่วยยืนยันว่าผู้ถูกทดสอบใช้ออกซิเจนได้เต็มที่หรือยังสำหรับค่า VO2 Max ที่ได้ซึ่งเป็นการยืนยันว่าร่างกายถึงจุดที่ระบบหัวใจทำงานเต็มที่ไม่ใช่จากการเมื่อยล้าของกล้ามเนื้อหรือการเหนื่อยล้าทางจิตใจขณะที่มีการทดสอบทางกายในระดับที่หนักขึ้น ซึ่งค่า RER มักมีค่าสูงในนักกีฬาระดับสูงหรือนักกีฬาอาชีพ เนื่องจากนักกีฬาระดับสูงจะมีความอดทนที่จะออกกำลังกายเกินช่วง Aerobic Metabolism เข้าสู่ช่วง Anaerobic Metabolism ซึ่งก่อให้เกิดกรดแลคติกคั่งและทำให้เกิดความเจ็บปวดในกล้ามเนื้อ

Anaerobic Threshold (AT) หรือ Lactate Threshold (LT)

Anaerobic Threshold คือ จุดที่ร่างกายเริ่มผลิตกรดแลคติกเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว เมื่อออกกำลังกายหนักขึ้น การค้นพบจุด Anaerobic  Threshold จะช่วยให้นักกีฬารู้ว่าประสิทธิภาพในการออกกำลังแบบแอโรบิกของตัวเอง ข้อมูลเหล่านี้สามารถสร้างแผนการฝึกร่างกายที่เหมาะสมได้ ผลรายงานค่า AT เป็นเปอร์เซ็นต์เมื่อเทียบกับค่า VO2 Max

อัตราสูงสุดของค่า Fat Oxidation

ผลรายงานนี้เป็นการวิเคราะห์การเผาผลาญไขมันในระหว่างการออกกำลังกาย ซึ่งช่วยให้รู้ว่าช่วงการออกกำลังที่ระดับการเต้นของหัวใจช่วงใดเผาผลาญไขมันได้ดีที่สุด และเผาผลาญไขมันได้เท่าไร

ผลสรุป

นอกเหนือจากค่าสำคัญที่อธิบายไปแล้ว คือ ค่า VO2 Max ค่า Anaerobic Threshold ค่า Maximum Fat Oxidation โปรแกรมจากเครื่อง VO2 Max จะวิเคราะห์ระดับการเต้นของหัวใจแบ่งการฝึกเป็น 5 ระดับเพื่อใช้ฝึกในระดับความหนักที่ต่างกัน นอกเหนือจากนั้นเครื่องจะมีการให้โปรแกรมการฝึกที่ระดับความหนักต่างๆกันในแต่ละวันในหนึ่งสัปดาห์เพื่อให้ร่างกายผู้ฝึกได้พัฒนาระดับการออกกำลังกายในความหนักที่ต่างกันในระหว่างสัปดาห์ คละกันไป

เมื่อร่างกายมีความฟิตมากขึ้น นักกีฬาสามารถกลับมาวิเคราะห์ค่า VO2 Max ซ้ำอีกครั้งเพื่อยืนยันความฟิตที่เพิ่มขึ้นจากความก้าวหน้าของโปรแกรมการฝึกที่ได้รับไปในเวลา 2-3 เดือน

 

เรียนรู้เพิ่มเติมเกี่ยวกับ ศูนย์กระดูก ข้อ และการแพทย์กีฬา ที่โรงพยาบาลสมิติเวช และทำการนัดหมายแพทย์ผู้เชี่ยวชาญของเราได้ที่นี่

คุณมีคำถามหรือไม่?

กรุณากรอกแบบฟอร์มด้านล่างและเราจะตอบกลับมาหาคุณภายใน 48 ชั่วโมง

ให้คะแนนบทความนี้

คะแนน: 3.17 จาก 5 จำนวนโหวต 84 โหวด

ผู้เขียน

ผศ.ดร.นพ. ภาสกร วัธนธาดา สรุป: สาขาออร์โธปิดิกส์ สาขาออร์โธปิดิกส์