รองเท้าส้นหนา ช่วยลดแรงกระแทกได้ดีกว่าจริงหรือไม่?

ช่วง 2-3 ปีมานี้ กระแสของรองเท้าพื้นหนาพิเศษเริ่มมาแรงขึ้นเรื่อยๆ กลบกระแสรองเท้าพื้นบางไปพอสมควร อีกทั้งรองเท้าพื้นหนาพิเศษก็เน้นสรรพคุณว่า พื้นที่หนาขึ้นอีกกว่า 50% จะช่วยลดแรงกระแทกได้ดีขึ้นกว่าเดิม แต่แท้จริงแล้ว แรงกระแทกระหว่างที่เราวิ่งนั้นลดลงไปจริงได้จริงหรือเปล่า?

ถ้าคิดง่ายๆ รองเท้าหนาขึ้น ก็มีความเป็นไปได้ว่าจะช่วยลดแรงกระแทกเวลาวิ่งได้ใช่ไหมครับ เพราะว่ามีพื้นรองเท้ามาช่วยดูดซับแรงไป… แต่ที่ผ่านมา เรายังไม่มีข้อมูลจากงานวิจัยที่ช่วยยืนยันเรื่องนี้ได้ แต่ล่าสุดนั้นมีงานวิจัยเกี่ยวกับรองเท้าพื้นหนาพิเศษเป็นฉบับแรกๆ 2 งานที่อยากจะเล่าให้ฟังครับ

งานวิจัยแรก เป็นงานที่นำเสนอในการประชุม American College of Sports Medicine ปี 2015 โดย Matt Ruder ซึ่งผมได้มีโอกาสอยู่ในทีมวิจัยที่ศึกษาเกี่ยวกับเรื่องนี้ด้วยครับ… ทีมวิจัยได้เปรียบเทียบแรงกระทำระหว่างรองเท้ากับพื้นที่วิ่ง ในรองเท้า 2 แบบ คือรองเท้าวิ่งทั่วไป กับรองเท้าพื้นหนาพิเศษ โดยวัดแรงกระทำนี้จากแผ่นรับแรงที่พื้น พบว่าแรงกระทำในขณะที่นักวิ่งใส่รองเท้าพื้นหนาพิเศษนั้น กลับมากกว่าตอนที่ใส่รองเท้าวิ่งพื้นปกติ

ผลวิจัยที่ได้จากงานวิจัยชิ้นนี้ ยังมีคำถามที่ตอบไม่ได้อยู่บางคำถาม นั่นก็คือ แล้วแรงกระทำที่ขึ้นไปโดยตรงที่ขาของนักวิ่งล่ะ พื้นรองเท้าได้ดูดซับแรงเหล่านั้นเอาไว้หรือไม่… ซึ่งก็เป็นที่มาของงานวิจัยอีกฉบับของทีมเราครับ

งานวิจัยชิ้นนี้ ถูกนำไปแสดงที่ American Society of Biomechanics ในเดือนสิงหาคม ปี 2015 ทางนักวิจัยใช้เครื่องมือรับแรงกระแทกติดไว้ที่หน้าแข้งส่วนปลายของนักวิ่งแต่ละคน ขณะที่วิ่งในรองเท้าทั้ง 2 แบบ พบว่าแรงกระทำที่หน้าแข้งของนักวิ่งที่ใส่รองเท้าพื้นหนาพิเศษนั้น ก็มากกว่าตอนใส่รองเท้าพื้นปกติอยู่ดีครับ

ผลจากงานชิ้นที่ 2 นี้ ก็ช่วยบอกเราได้ว่า รองเท้าพื้นหนาพิเศษนั้น ไม่ได้ช่วยลดแรงกระทำขณะวิ่งที่ขาของเราเหมือนกับที่เราเชื่อกันครับ

มาดูเหตุผลที่จะช่วยอธิบายเพิ่มเติมเกี่ยวกับเรื่องนี้ดูครับ… งานวิจัยอีก 2 ฉบับที่อยากจะเล่าให้ฟัง เป็นงานของ Daniel Ferris ในปี 1998 ครับ ซึ่งเขาพบว่า เวลาที่เราวิ่งบนพื้นผิวที่มีความนุ่มแข็งแตกต่างกัน ขาของเราจะตอบสนองต่างกันออกไป ถ้าพื้นผิวแข็ง ร่างกายก็จะเพิ่มความยืดหยุ่นเวลาที่ขาสัมผัสกับพื้น โดยจะงอเข่าเพื่อช่วยลดแรงกระทำโดยอัตโนมัติครับ แต่ถ้าพื้นผิวนุ่ม ขาเราก็จะเหยียดตรงมากขึ้นกว่าตอนวิ่งบนพื้นแข็งนั่นเองครับ

อีกงานหนึ่งเป็นของ Mark Bishop ในปี 2006 งานวิจัยชิ้นนี้พบว่าคนที่วิ่งเท้าเปล่าเวลาเท้าลงพื้น จะมีความยืดหยุ่นของขามากกว่าเวลาที่ใส่รองเท้าวิ่งครับ เพราะเวลาใส่รองเท้านั้น เราจะรู้สึกว่าพื้นที่เราวิ่งอยู่นั้นนุ่มกว่า เราก็เลยไม่ได้งอเข่าเพื่อลดแรงกระแทกที่ทำกับพื้นครับ

รองเท้าพื้นหนานั้นพิเศษ ก็ให้ความรู้สึกนุ่มเวลาวิ่งมากกว่ารองเท้ามีส้นทั่วไป ดังนั้น เราก็อาจจะไม่ได้พยายามเพิ่มความยืดหยุ่นของขาเวลาเท้าสัมผัสพื้น เพราะรู้สึกว่าพื้นนุ่ม แรงกระทำที่ขึ้นมาที่ขาที่เหยียดตรงนั้น จึงมากกว่าตอนที่เราใส่รองเท้ามีส้นทั่วไปได้ครับ

“สรุปสั้นๆ ก็คือ รองเท้าพื้นหนาพิเศษ ถึงแม้เราจะรู้สึกว่านุ่มกว่าเวลาที่วิ่ง แต่ไม่ได้ช่วยลดแรงกระแทกที่ทำกับร่างกายนะครับ… ถ้าอยากที่จะลดแรงกระแทกที่ทำกับร่างกาย คงต้องมีการปรับที่ท่าวิ่งร่วมด้วย โดยไม่ว่าเราจะใส่รองเท้าอะไร หรือไม่ใส่รองเท้าวิ่งก็ตาม เราอาจจะพยายามงอเข่าเพิ่มขึ้นขณะที่วิ่ง ก็จะช่วยลดแรงกระแทกที่ขาของเราได้ครับ… ส่วนเรื่องอาการบาดเจ็บนั้น ขณะนี้ยังไม่มีข้อมูลเปรียบเทียบระหว่างนักวิ่งที่ใส่รองเท้าพื้นหนาพิเศษ กับกลุ่มอื่นๆนะครับ ถ้ามีงานวิจัยใหม่ๆ ออกมาผมจะเอามาเล่าให้ฟังอีกครั้งครับ”