การทดสอบสมรรถภาพร่างกายด้วย VO2 Max

VO2 max หรือ maximal oxygen consumption เป็นการตรวจสอบสมรรถภาพหัวใจและปอดขณะออกกำลังกายอย่างเต็มที่ เพื่อหาจุดสูงสุดที่ร่างกายสามารถออกแรงได้เมื่อถึงขีดจำกัด มีเป้าหมายเพื่อวัดอัตราการใช้ออกซิเจนสูงสุดของร่างกายในขณะออกกำลังกาย (VO2 Max) การตอบสนองของระบบการเผาผลาญอาหารของร่างกาย ระบบการหายใจ ระบบหัวใจและหลอดเลือดต่อการออกกำลังกาย รวมไปถึงระดับความหนักของการออกกำลังกายว่าสามารถทำได้ในระดับมากน้อยแค่ไหน และยังสามารถนำไปต่อยอดออกแบบการออกกำลังกายแบบเฉพาะในแต่ละบุคคลโดยการแบ่งโซนความหนักในการออกกำลังกายต่อไปได้อีกด้วย นอกจากนี้ยังแพทย์ยังทำการวิเคราะห์ท่าทางการวิ่ง  การวางเท้า การลงน้ำหนักเท้า การเอนตัว เพื่อประเมินความเสี่ยงการเกิดการบาดเจ็บ ค้นหาสาเหตุของการบาดเจ็บหลังจากการวิ่ง ว่าเกิดจากท่าทางการวิ่ง ความไม่สมดุลของกล้ามเนื้อ กล้ามเนื้ออ่อนแรง หรือจากสาเหตุอื่นๆ เพื่อนำไปปรับปรุงหรือฝึกฝนท่าทางการวิ่งที่ถูกต้อง วางแผนพัฒนาและเพิ่มกำลังกล้ามเนื้อมัดที่อ่อนแรงและลดการบาดเจ็บหลังการวิ่ง

• นอนหลับพักผ่อนอย่างเพียงพอ อย่างน้อย 8 ชั่วโมงในคืนก่อนเข้ารับการทดสอบ
• หลีกเลี่ยงการออกกำลังกาย อย่างหนักอย่างน้อย 12 ชั่วโมง ก่อนเข้ารับการทดสอบ
• หลีกเลี่ยงการดื่มชา กาแฟ เครื่องดื่มแอลกอฮอล์หรือสูบบุหรี่ อย่างน้อย 3 ชั่วโมงก่อนเข้ารับการทดสอบ
• หลีกเลี่ยงการรับประทานอาหารมื้อหนัก อย่างน้อย 3 ชั่วโมง ก่อนเข้ารับการทดสอบ
• รับประทานยาสำหรับโรคประจำตัวได้ตามปกติ หากไม่มั่นใจควรปรึกษาแพทย์ก่อนวันที่จะเข้ารับการตรวจ
• หากมีอาการเจ็บป่วยหรือบาดเจ็บใกล้กับวันที่เข้ารับการทดสอบ ควรแจ้งทางโรงพยาบาลเพื่อเลื่อนการทดสอบไปก่อน
• ควรเตรียมชุดกีฬาที่ใส่สบาย และรองเท้ากีฬาที่ใส่ประจำ มาในวันที่ทดสอบ สำหรับผู้หญิงควรสวมใส่ sport bra

การตรวจประเมิน VO2 max นิยมทดสอบด้วยการวิ่งบนลู่วิ่ง (treadmill) หรือการปั่นจักรยาน (Stationary bike cycling) ขึ้นกับรูปแบบที่ผู้ทดสอบออกกำลังกายเป็นประจำ ก่อนการทดสอบนักกายภาพฯ ผู้ดูแลจะซักประวัติทั่วไป ประวัติโรคหัวใจและการทดสอบ EKG / EST / Echo ที่เคยตรวจมาก่อน เพื่อส่งให้แพทย์พิจารณาว่าสามารถทำการทดสอบ Vo2Max ได้หรือไม่ 
ในการทดสอบจะต้องใส่หน้ากากเพื่อวัดก๊าซที่ผู้ทดสอบหายใจเข้า–ออก ใส่แถบคาดหน้าอกเพื่อวัดอัตราการเต้นของหัวใจ และติดขั้วไฟฟ้าเพื่อวัดคลื่นไฟฟ้าหัวใจ (EKG 12 leads) โดยการทดสอบจะแบ่งเป็น 4 ขั้นตอน ดังนี้

• ให้ยืนหรือนั่งนิ่งเป็นเวลา 3 นาที หายใจเข้า-ออกตามปกติ เพื่อประเมินในภาวะปกติก่อนออกกำลังกาย
• เริ่มเดินหรือปั่นจักรยานเบาๆ เป็นเวลา 3 นาที เพื่ออบอุ่นร่างกาย (warm up)
• เริ่มการทดสอบจริง โดยจะค่อยๆ ปรับเพิ่มความเร็วและความชันของลู่วิ่ง หรือปรับความฝืดของจักรยานเพิ่มขึ้น จนผู้เข้ารับการทดสอบออกกำลังกายต่อไปไม่ไหว จึงยุติการทดสอบ
• เดินหรือปั่นจักรยานต่อเบาๆ เป็นเวลา 5 นาที เพื่อ cool down และผ่อนคลายกล้ามเนื้อ

โดยรวมแล้วจะใช้เวลาทดสอบประมาณ 30 นาทีและพบแพทย์เพื่อสรุปผลการทดสอบอีกประมาณ 30 นาที
**ต้องนัดหมายล่วงหน้าก่อนทำการทดสอบเท่านั้น

• ค่า VO2 max ของผู้ทดสอบ ซึ่งจะบ่งบอกถึงประสิทธิภาพในการใช้ออกซิเจนเพื่อเผาผลาญอาหารเป็นพลังงานให้กับกล้ามเนื้อ (aerobic metabolism) ผู้ทดสอบที่มีความฟิตของร่างกายที่สูง ค่าที่วัดได้ก็จะสูงเช่นกัน ซึ่งค่า VO2 max นั้นยังมีปัจจัยอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องด้วย ได้แก่ เพศ อายุ เชื้อชาติ เป็นต้น
• ค่า anaerobic threshold หรือ ค่า lactate threshold ซึ่งจะแสดงถึงขีดจำกัดของการใช้ aerobic metabolism ของผู้เข้ารับการทดสอบ ก่อนที่ร่างกายจะเปลี่ยนไปใช้การเผาผลาญอาหารแบบไม่ใช้ออกซิเจน (anaerobic metabolism) โดยการเผาผลาญอาหารแบบไม่ใช้ออกซิเจนนี้จะทำให้เกิดกรดแลคติก (lactic acid) ซึ่งเป็นของเสียที่จะทำให้เกิดอาการอ่อนล้าและปวดกล้ามเนื้อได้ จากข้อมูลในส่วนนี้จะเป็นประโยชน์เพื่อนำไปใช้ปรับตารางการฝึกซ้อมของผู้ทดสอบ เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการใช้ aerobic metabolism ต่อไปได้
• อัตราการใช้ไขมันสูงสุด (fat oxidation) เพื่อมาปรับใช้ในการลดน้ำหนักหรือฝึกซ้อมเพื่อดึงไขมันมาเป็นแหล่งพลังงานให้กับร่างกายได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น
• ช่วงของอัตราการเต้นของหัวใจ (heart rate zone) เพื่อมาปรับใช้ในการจัดตารางการฝึกซ้อมที่เหมาะสมให้กับผู้ทดสอบ
• เพื่อประเมินการตอบสนองของระบบการหายใจ ระบบของหัวใจและหลอดเลือด เพื่อเฝ้าระวังความผิดปกติของสองระบบข้างต้นในระหว่างการออกกำลังกาย

โดยสรุปแล้วการตรวจประเมิน VO2 max คือ นอกจากจะได้ทราบความฟิตของร่างกายที่พัฒนาขึ้นจากการฝึกซ้อมในช่วงที่ผ่านมาแล้ว ยังได้รับได้ทราบถึงข้อมูลต่างๆข้างต้นมาปรับใช้ในการจัดตารางการฝึกซ้อม เพื่อทำให้ผู้ทดสอบสามารถเพิ่มสมรรถภาพร่างกายของตนได้อย่างเหมาะสมและเต็มประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น

หมายเหตุ

• ราคาดังกล่าว รวมค่าแพทย์และค่าบริการโรงพยาบาลแล้ว 
• ราคาดังกล่าว ใช้ได้ถึงวันที่ 31 ธันวาคม 2566
• สามารถใช้บริการได้ที่ ศูนย์ SMAP ชั้น 2 โรงพยาบาลสมิติเวช ศรีนครินทร์ 
• สอบถามเพิ่มเติม คลิกที่นี่