คนเป็นเบาหวานกับอาการหิวบ่อย และฮอร์โมน GLP-1

• ขอเชิญชวนร่วมกิจกรรมวันเบาหวานโลกกับ Facebook Abbott Nutrition Care 
• ผู้ป่วยเบาหวานมักมีอาการหิวบ่อย เนื่องจากฮอร์โมนอินซูลินทำงานผิดปกติ และไม่สามารถเปลี่ยนน้ำตาลในเลือดเป็นพลังงานตามปกติได้
• อาหารทดแทนสูตรผู้ป่วยเบาหวานช่วยเพิ่มการสร้างฮอร์โมนจีแอลพี-วัน (GLP-1) ที่ช่วยเพิ่มการสร้างอินซูลินตามธรรมชาติ จึงช่วยควบคุมระดับน้ำตาลพร้อมช่วยลดอาการหิวบ่อย ลดการทานจุบจิบ ซึ่งส่งผลดีต่อผู้ป่วยเบาหวานน้ำหนักเกิน

รู้หรือไม่? วันที่ 14 พฤศจิกายน ของทุกปีจัดเป็นวันเบาหวานโลก หลายหน่วยงานทั้งภาครัฐและเอกชน จัดให้มีกิจกรรมเพื่อการรณรงค์ และหนึ่งในประเด็นสำคัญคือการรณรงค์ให้เกิดการเข้าถึงอาหารเพื่อสุขภาพ

ทั้งนี้จากผลการสำรวจในปี 2021 พบว่า 82% ของผู้ป่วยเบาหวานเชื่อว่าการดูแลเรื่องการรับประทาน คือเรื่องที่สำคัญที่สุด และ 1ใน 2 ของผู้ป่วยเบาหวาน สนใจอยากได้รับข้อมูลเรื่องอาหารทดแทนที่มีส่วนช่วยในการจัดสมดุลด้านโภชนาการ

โรคเบาหวาน (Diabetes Mellitus: DM) เป็นภาวะที่ร่างกายมีน้ำตาลในเลือดสูงกว่าปกติ เนื่องจากฮอร์โมนอินซูลินในเลือดทำงานไม่ปกติ หรือร่างกายขาดฮอร์โมนอินซูลิน ทำให้ร่างกายไม่สามารถพาน้ำตาลในเลือดเข้าสู่เซลล์เพื่อสร้างพลังงานให้กับเฃลล์ร่างกาย ทำให้ร่างกายรู้สึกเหนื่อยง่ายและอ่อนเพลีย ร่างกายจึงพยายามชดเชยการขาดพลังงานโดยหาแหล่งอาหารมากขึ้นด้วยการส่งสัญญาณออกมาด้วยอาการหิวมากกว่าปกติ

และเนื่องจากไตไม่สามารถกรองน้ำตาลส่วนเกินกลับเข้าสู่เลือด จึงปล่อยออกมาพร้อมน้ำกลายเป็นปัสสาวะ ทำให้ผู้ป่วยโรคเบาหวานปัสสาวะบ่อยและมีปริมาณมาก ร่างกายจึงจำเป็นต้องชดเชยน้ำที่เสียไป ทำให้มีความกระหายน้ำ อยากดื่มน้ำมากกว่าปกติ นอกจากนี้ อาการของโรคเบาหวานเรื้อรังที่เป็นมานานอาจมีอาการอื่น ๆ ร่วมด้วย เช่น หงุดหงิด บาดแผลหายช้าหรือหายยาก มีอาการชา โดยเฉพาะมือและเท้า คล้ายเข็มทิ่ม เนื่องจากเส้นประสาทได้รับความเสียหายจากภาวะน้ำตาลในเลือดสูง เป็นต้น

ปัจจุบันมีการพัฒนาอาหารทางการแพทย์*ที่เป็นทางเลือกให้ผู้ป่วยเบาหวาน โดยสามารถใช้ดื่มทดแทนอาหารมื้อหลักหรือ ดื่มเสริมระหว่างมื้อ และมีผลงานวิจัยรับรองทางการแพทย์แล้วว่ามีส่วนช่วยควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด

อาหารทดแทนสำหรับผู้ป่วยเบาหวานประกอบด้วยคาร์โบไฮเดรตชนิดพิเศษที่ถูกย่อยและดูดซึมช้าๆจึงช่วยเพิ่มการสร้างฮอร์โมนจีแอลพี-วัน (GLP-1) ฮอร์โมนชนิดหนึ่งในระบบทางเดินอาหารที่จะหลั่งออกมาเมื่อมีอาหารมากระตุ้น ซึ่งจากงานวิจัยพบว่ากลุ่มผู้ป่วยเบาหวานที่ได้รับอาหารทดแทนผู้ป่วยเบาหวานมีปริมาณฮอร์โมนจีแอลพี-วัน (GLP-1)  สูงขึ้นมากกว่ากลุ่มที่ได้รับอาหารควบคุมทั่วไป(ข้าวโอ๊ต) ถึง 370%

โดยฮอร์โมนจีแอลพี-วัน (GLP-1) มีประโยชน์ต่อผู้ป่วยเบาหวานอย่างมาก6 ซึ่งอวัยวะสำคัญที่ GLP-1 ออกฤทธิ์ ได้แก่ 

1. ออกฤทธิ์ที่ตับอ่อน ช่วยการเพิ่มการสร้างอินซูลินตามธรรมชาติจึงช่วยควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดให้อยู่ในระดับที่เหมาะสม
2. ออกฤทธิ์ที่สมองโดยส่งสัญญาณไปที่ศูนย์ควบคุมความหิวและความอิ่ม ช่วยลดความอยากอาหาร ช่วยยืดเวลาความอิ่มให้นานขึ้นหลังมื้ออาหาร ทำให้รู้สึกหิวช้าลง
3. ออกฤทธิ์ที่กระเพาะอาหาร โดยจะช่วยชะลอการบีบรัดตัว จึงช่วยลดการเคลื่อนไหวของกระเพาะอาหารและการหลั่งน้ำย่อย ทำให้อาหารอยู่ในท้องได้นานและรู้สึกอิ่มนานขึ้น

ซึ่งนอกจากช่วยควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดแล้วยังช่วยลดอาการหิวบ่อยและช่วยยับยั้งพฤติกรรมการกินที่ไม่ถูกต้อง ซึ่งส่งผลดีในการช่วยควบคุมน้ำหนักตัวในผู้ป่วยเบาหวานที่มีน้ำหนักเกิน 

*อาหารทางการแพทย์ ควรใช้ภายใต้คำแนะนำของแพทย์ 

1. ขอเชิญชวนจัดกิจกรรมเนื่องในวันเบาหวานโลก สมาคมโรคเบาหวานแห่งประเทศไทย สืบค้นเมื่อ 19 กรกฎาคม 2565 จาก https://www.dmthai.org/index.php/activities-and-news/diabetes-day/1125-20211028-news 
2. การสำรวจข้อมูลโดย hello health group ระหว่างเดือน พฤษภาคมถึงกรกฎาคม พ.ศ.2564 ในประเทศเวียดนาม มาเลเซีย ไทย ฟิลิปปินส์ อินเดียและไต้หวัน โดยมีผู้เป็นเบาหวานชนิดที่ 2 ร่วมตอบแบบสอบถามจำนวน 771ราย  
3. อาการของโรคเบาหวาน พบแพทย์ สืบค้นเมื่อวันที่ 11 กค. 2565 จาก https://www.pobpad.com/โรคเบาหววาน/อาการของโรคเบาหวาน 
4. Devitt et al., Journal of Diabetes Research & Metabolism 2012 1:20 
5. Chee WSS, et al. BMJ Open Diab Res Care 2017;5:e000384 
6. Shah M, et al., Rev Endocr Metab Disord 2014. DOI: 10.1007/s11154-014-9289-5.