ภาวะหลังค่อมในเด็ก (Pediatric Kyphosis)

•    หลังค่อม ในเด็กมักมีสาเหตุจากพฤติกรรม เช่น การนั่งผิดท่าซ้ำๆ ซึ่งสามารถปรับท่าทางหรือยืดตัวให้ตรงได้
•    ในบางกรณี เด็กหลังค่อม เกิดจากความผิดปกติของกระดูกสันหลัง ไม่สามารถแก้ไขด้วยการปรับท่าทาง และบางครั้งอาจมีอาการปวดร่วมด้วย การวางแผนการรักษาจะพิจารณาจาก สาเหตุ โครงสร้างกระดูก ความรุนแรงของความโค้งงอ และ อายุของเด็ก

วัยเด็ก เป็นช่วงเวลาสำคัญของการเจริญเติบโตทั้งทางร่างกายและบุคลิกภาพ หนึ่งในปัญหาที่พ่อแม่เจอ คือ “หลังค่อม” หรือภาวะที่กระดูกสันหลังโค้งผิดปกติ ซึ่งไม่เพียงส่งผลต่อรูปลักษณ์ภายนอก แต่ยังอาจกระทบต่อสุขภาพระยะยาวของเด็กโดยไม่รู้ตัว 
หากสังเกตเห็นว่าลูกมีลักษณะ "หลังค่อม" ที่เป็นถาวร หรือมีกระดูกสันหลังโค้งงอผิดปกติอย่างชัดเจน ไม่ว่าจะพยายามยืดตัวแค่ไหนก็ไม่สามารถตรงได้ นั่นอาจไม่ใช่แค่เรื่องของบุคลิกภาพ แต่เป็นสัญญาณของภาวะ "หลังค่อม (Kyphosis)" ซึ่งต้องการความเข้าใจและการดูแลรักษาที่ถูกต้อง

หลังค่อม หรือ Kyphosis คือ ภาวะที่กระดูกสันหลังส่วนอกโค้งไปด้านหลังมากกว่าปกติ ทำให้เกิดลักษณะโค้งนูนที่หลัง ซึ่งหากมีมากเกินไปอาจส่งผลต่อรูปร่าง การเคลื่อนไหว และอาจเกิดอาการปวดได้ ซึ่งเกิดจากความผิดปกติของโครงสร้างกระดูกสันหลัง  ภาวะนี้แตกต่างจาก "หลังค่อม" ทั่วไปที่เกิดจากบุคคลิกภาพที่ไม่ดี ซึ่งมักจะสามารถยืดตัวให้ตรงได้ 

สามารถแบ่งออกเป็นกลุ่มใหญ่ๆ ได้ 2 ประเภท ดังนี้
1.    หลังค่อมจากท่าทาง (Postural Kyphosis)

•  มักพบได้บ่อยที่สุดจากพฤติกรรมในชีวิตประจำวันที่ไม่เหมาะสม เช่น การนั่งก้มตัวหน้าจอคอมพิวเตอร์หรือแท็บเล็ตเป็นเวลานาน การสะพายกระเป๋าหนักๆ ข้างเดียว การนั่งหลังงอ หรือยืนห่อไหล่
• สามารถยืดตัวตรงได้เมื่อพยายาม และมักไม่ก่อให้เกิดอาการปวดรุนแรง
• แก้ไขได้ด้วยการปรับท่าทางและการออกกำลังกายเสริมสร้างกล้ามเนื้อ

2.    หลังค่อมที่มีโครงสร้างผิดปกติ (Structural Kyphosis):
เกิดจากความผิดปกติของกระดูกสันหลัง ซึ่งมักไม่สามารถแก้ไขด้วยการปรับท่าทาง และบางครั้งอาจมีอาการปวดร่วมด้วย สามารถแบ่งเป็นประเภทที่สำคัญๆ ได้แก่: 

• หลังค่อมจากโครงสร้างกระดูกสันหลัง (Scheuermann's Kyphosis) พบบ่อยที่สุดในวัยรุ่น โดยกระดูกสันหลังส่วนอกมีการเจริญเติบโตผิดปกติ ทำให้รูปร่างของกระดูกสันหลังส่วนหน้าแบนลง ทำให้เกิดการโค้งงออย่างถาวร
• หลังค่อมแต่กำเนิด (Congenital Kyphosis) เป็นความผิดปกติที่รุนแรงที่สุด เกิดจากความบกพร่องในการสร้างกระดูกสันหลังตั้งแต่ในครรภ์ เช่น กระดูกสันหลังเชื่อมติดกัน หรือมีรูปร่างผิดปกติ ทำให้เกิดการโค้งงอตั้งแต่แรกเกิด อาจปรากฏชัดเมื่อเด็กโตขึ้น ภาวะนี้อาจส่งผลกระทบต่อไขสันหลังได้หากการโค้งงอมากและรุนแรง
• หลังค่อมจากสาเหตุอื่นๆ เช่น กระดูกสันหลังคด โรคทางระบบประสาทและกล้ามเนื้อ, การติดเชื้อในกระดูกสันหลัง เนื้องอก หรือภาวะกระดูกพรุนในเด็ก

หากสังเกตเห็นว่าลูกมีอาการหลังค่อม หรือมีท่าทางที่ผิดปกติ ควรรีบพาไปปรึกษาศัลยแพทย์กระดูกและข้อในเด็ก เพื่อการวินิจฉัยที่ถูกต้องและวางแผนการรักษาที่เหมาะสม

• การตรวจร่างกาย แพทย์จะทำการตรวจดูท่าทางของเด็ก การเคลื่อนไหวของกระดูกสันหลัง และอาจมีการทดสอบ Adam's Forward Bend Test เพื่อดูความโค้งงอของกระดูกสันหลังเมื่อเด็กก้มตัว
• การเอกซเรย์กระดูกสันหลัง เป็นการตรวจที่สำคัญที่สุด เพื่อดูรูปร่าง การจัดเรียงตัวของกระดูกสันหลัง และวัดองศาความโค้งงอ เพื่อแยกแยะชนิดของหลังค่อมและวางแผนการรักษา
• การตรวจเพิ่มเติมอื่นๆ เช่น MRI หรือ CT Scan อาจจำเป็นในบางกรณี โดยเฉพาะเมื่อสงสัยว่ามีความผิดปกติของไขสันหลัง หรือมีสาเหตุอื่นๆ ที่ซับซ้อน
   

การรักษาภาวะหลังค่อมในเด็ก จะปรับให้เข้ากับแต่ละบุคคล โดยแพทย์จะพิจารณาจาก โครงสร้างกระดูก ความรุนแรงของความโค้งงอ และ อายุของเด็ก เพื่อประกอบการตัดสินใจวางแผนการรักษาที่เหมาะสมที่สุด

1. การรักษาหลังค่อมจากท่าทาง (Postural Kyphosis)

• การปรับพฤติกรรม สอนลูกให้นั่ง ยืน เดิน ด้วยท่าทางที่ถูกต้อง
• การออกกำลังกาย เน้นการเสริมสร้างกล้ามเนื้อแกนกลางลำตัว กล้ามเนื้อหลังและหน้าท้องให้แข็งแรง เพื่อพยุงกระดูกสันหลัง
• การทำกายภาพบำบัด ในบางรายอาจต้องได้รับการแนะนำจากนักกายภาพบำบัด

การรักษาหลังค่อมที่มีโครงสร้างผิดปกติ (Structural Kyphosis):

• การสังเกตอาการ ในกรณีที่ความโค้งงอไม่มาก และไม่มีอาการปวดรุนแรง แพทย์อาจแนะนำให้สังเกตอาการและนัดติดตามผลเป็นระยะ
• การใส่อุปกรณ์พยุงหลัง  สำหรับหลังค่อมชนิด Scheuermann's Kyphosis ที่ความโค้งงออยู่ในระดับปานกลางและเด็กยังอยู่ในช่วงวัยเจริญเติบโต การใส่อุปกรณ์พยุงหลังจะช่วยชะลอการเพิ่มขึ้นของความโค้งงอ และช่วยให้กระดูกสันหลังเติบโตในแนวที่เหมาะสม
• การผ่าตัด เป็นทางเลือกสุดท้ายในกรณีที่ความโค้งงอมาก (โดยทั่วไปมากกว่า 70-80 องศา) มีอาการปวดรุนแรง ไม่ตอบสนองต่อการรักษาอื่นๆ หรือมีการกดทับไขสันหลัง การผ่าตัดจะช่วยแก้ไขความโค้งงอและจัดแนวของกระดูกสันหลังให้กลับมาใกล้เคียงปกติมากที่สุด

หลังค่อมในเด็ก หรือ Pediatric Kyphosis เป็นเรื่องที่ไม่ควรมองข้าม หากปล่อยไว้อาจส่งผลต่อรูปร่าง การหายใจ และความมั่นใจของเด็ก ซึ่งในระยะยาวอาจนำไปสู่อาการปวดหลังหรือกระดูกผิดรูปถาวรได้ ในบางกรณีอาจส่งผลกระทบต่อจิตใจ เช่น เมื่อเด็กรู้สึกไม่มั่นใจในรูปร่าง ถูกเพื่อนล้อ หรือมีความเจ็บปวดเรื้อรัง ที่กระทบต่ออารมณ์และการใช้ชีวิตประจำวัน ทำให้ลูกมีความเครียดและความกังวลสูง ซึ่งกรณีนี้ ผู้ปกครองอาจพิจารณาปรึกษาจิตแพทย์ร่วมด้วย
คุณพ่อคุณแม่ควรสังเกตท่าทางของลูกตั้งแต่เล็ก และพาไปตรวจสุขภาพตามวัย เพื่อรีบปรึกษาคุณหมอทันทีเมื่อมีข้อสงสัย จะช่วยให้ลูกเติบโตได้อย่างสมบูรณ์ มีบุคลิกภาพที่ดี และมีคุณภาพชีวิตที่สดใสในอนาคต
 

โรงพยาบาลเด็กสมิติเวช อินเตอร์เนชั่นแนล มีทีมกุมารแพทย์ นักกายภาพบำบัด และนักกิจกรรมบำบัดเฉพาะทางสำหรับเด็ก ซึ่งผ่านการฝึกอบรมกับสถาบันที่มีชื่อเสียงทั้งในและต่างประเทศ  ให้บริการกายภาพฟื้นฟูหลังการรักษา แบบสหสาขาวิชาชีพ (Multidisciplinary Care Team) รวมถึงเทคโนโลยีในการฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ป่วย อาทิ หุ่นยนต์กายภาพ Robot-assisted Gait Training, Hybrid Assistive Limb (HAL) และ Redcord NEURAC เป็นต้น
นอกจากนี้ ศูนย์เวชศาสตร์ฟื้นฟูเด็ก ได้รับรางวัล The Best Physiotherapist และ The Best Children’s Hospital จาก The Middle East Healthcare Leadership Awards of Dubai 2 ปีซ้อน