ฟันน้ำนมผุ รักษาอย่างไร

• ฟันน้ำนมทำหน้าที่ช่วยรักษาพื้นที่ให้ฟันแท้สามารถขึ้นได้ในตำแหน่งที่ถูกต้องและเป็นระเบียบ หากสูญเสียฟันน้ำนมก่อนกำหนด อาจทำให้เกิดปัญหาฟันซ้อนหรือฟันเกได้
• ฟันน้ำนมมีบทบาทสำคัญต่อพัฒนาการของเด็ก ทั้งในด้านการเคี้ยวอาหารที่มีประสิทธิภาพ การออกเสียงที่ชัดเจน รวมถึงบุคลิกภาพและความมั่นใจในตนเอง
• โครงสร้างของฟันน้ำนมแข็งแรงน้อยกว่าฟันแท้ จึงมีโอกาสเกิดฟันผุและลุกลามถึงโพรงประสาทฟันได้รวดเร็วกว่า หากติดเชื้อที่รากฟันน้ำนมยังอาจส่งผลกระทบและทำลายหน่อฟันแท้ที่กำลังรอขึ้นอยู่ข้างใต้ได้

ฟันน้ำนมมีโครงสร้างที่แข็งแรงน้อยกว่า จึงเสี่ยงต่อการเกิดฟันผุและลุกลามได้รวดเร็ว ส่งผลต่อการบดเคี้ยว การพูด และพัฒนาการของฟันแท้ในอนาคต หากไม่ได้รับการดูแลที่เหมาะสมตั้งแต่ระยะแรกเริ่ม โดยเฉพาะเมื่อพบสัญญาณเตือน เช่น รอยขาวขุ่นหรือรอยสีน้ำตาลที่ฟัน เด็กควรได้รับการตรวจสุขภาพช่องปากตั้งแต่ฟันซี่แรกขึ้น เพื่อประเมินความเสี่ยง ป้องกันการติดเชื้อ และรักษาอย่างถูกวิธี การดูแลฟันน้ำนมอย่างจริงจัง รวมถึงการใช้ฟลูออไรด์อย่างเหมาะสม จะช่วยปกป้องสุขภาพฟันของเด็กและสร้างรากฐานที่แข็งแรงสำหรับฟันแท้ในอนาคต

ฟันน้ำนมมีคุณสมบัติทางโครงสร้างที่แตกต่างจากฟันแท้ อาทิ ส่วนเคลือบฟันบางกว่า ท่อเนื้อฟันกว้าง ทำให้มีความเสี่ยงต่อโรคฟันผุสูง และเกิดการลุกลามของฟันผุได้ง่าย ลุกลามถึงโพรงประสาทฟันเร็วกว่า การสูญเสียฟันก่อนกำหนดส่งผลต่อการบดเคี้ยว การพูด รวมถึงทำให้ฟันแท้ขึ้นผิดตำแหน่งเป็นฟันซ้อนฟันเกได้ 

โรคฟันผุในเด็กเล็ก มักเริ่มต้นรอยขาวขุ่น คือสัญญาณเริ่มต้นของการสูญเสียแร่ธาตุในชั้นเคลือบฟัน บ่งบอกถึงการเริ่มผุที่ยังสามารถหยุดยั้งได้ด้วยการดูแลที่ถูกต้องและการเคลือบฟลูออไรด์

• รอยสีน้ำตาลหรือดำ เมื่อรอยขาวขุ่นเปลี่ยนเป็นสีเข้ม หมายถึงฟันผุแล้วจำเป็นต้องรีบทำการรักษาก่อนที่ฟันจะแตก หัก หรือผุลุกลามถึงโพรงประสาทฟัน

การตรวจสุขภาพฟันโดยทันตแพทย์ครั้งแรกมีความสำคัญอย่างยิ่ง ควรพาบุตรหลานพบทันตแพทย์เมื่อฟันน้ำนมซี่แรกขึ้นช่วงอายุประมาณ 6 เดือน หรืออย่างช้าที่สุดไม่เกินอายุ 1 ขวบ การตรวจครั้งแรกจะเน้นการประเมินความเสี่ยงและให้คำแนะนำ เช่น การใช้ยาสีฟันฟลูออไรด์ในปริมาณที่ถูกต้อง หรือ ประมาณ 1,000-1,500 ppm

• การปล่อยปละละเลยฟันน้ำนมที่ผุให้ลุกลามโดยหวังว่าจะหลุดไปเองนั้น มีความเสี่ยงต่อการพัฒนาการของร่างกาย รวมถึงบุคลิกภาพ 
• การติดเชื้อแบคทีเรียในฟันผุที่ทะลุโพรงประสาทฟันจะเป็นหนองลุกลามไปยังกระดูกขากรรไกร ทำลายหน่อฟันแท้ ที่กำลังรอการขึ้นอยู่ข้างใต้ อาจทำให้ฟันแท้มีรูปร่างหรือสีที่ผิดปกติ 
• การถอนฟันน้ำนมซี่หลัก เช่น ฟันกราม ก่อนถึงกำหนดหลุดตามธรรมชาติมากกว่า 1-2 ปี จะทำให้ ฟันข้างเคียงล้มเอียง เข้าสู่ช่องว่างอย่างรวดเร็ว ส่งผลให้ฟันแท้ไม่มีพื้นที่เพียงพอในการขึ้นและกลายเป็น ฟันซ้อน ฟันเก ที่ต้องตามแก้ด้วยการจัดฟันในอนาคต
• ความเจ็บปวดจากฟันผุอาจรบกวน การนอนหลับ และ การเคี้ยวอาหาร อย่างรุนแรง ทำให้เด็กมีภาวะขาดสารอาหาร น้ำหนักตัวน้อย และยังส่งผลกระทบต่อความมั่นใจและบุคลิกภาพ อย่างมาก

การรักษาฟันน้ำนมผุมีเป้าหมายหลักเพื่อเก็บรักษาฟันไว้ทำหน้าที่ให้ครบตามกำหนดเวลาหลุดตามธรรมชาติ เพื่อป้องกันปัญหาฟันเกและผลกระทบต่อสุขภาพที่อาจตามมา โดยวิธีการรักษาจะขึ้นอยู่กับระดับการลุกลามของฟันผุ ดังนี้

• ผุเล็กน้อย
  รักษาด้วยการเคลือบฟลูออไรด์หรือเคลือบหลุมร่องฟัน เพื่อหยุดยั้งการลุกลามของฟันผุ และช่วยคืนแร่ธาตุสู่ผิวฟัน
• ผุถึงเนื้อฟัน
  รักษาด้วยการอุดฟัน เพื่อซ่อมแซมโครงสร้างฟันและคืนฟังก์ชันการบดเคี้ยวให้กลับมาใช้งานได้ตามปกติ
• ผุทะลุโพรงประสาทฟัน
  ต้องรักษารากฟันน้ำนม และอาจต้องครอบฟันด้วยครอบฟันเหล็กไร้สนิม (Stainless Steel Crown) เพื่อเก็บฟันไว้ใช้งานให้ครบกำหนด และคงพื้นที่ให้ฟันแท้ขึ้นได้อย่างเหมาะสม
• เสียหายรุนแรง
  อาจต้องถอนฟัน และใส่เครื่องมือกันที่ เพื่อป้องกันการติดเชื้อลุกลาม และดูแลช่องว่างไม่ให้ฟันข้างเคียงล้ม

ในกรณีที่ฟันผุลึกถึงโพรงประสาทฟัน ทันตแพทย์จะพิจารณาการรักษารากฟันน้ำนมและการครอบฟัน เพื่อรักษาพื้นที่ของฟันไว้ใช้งานจนกว่าฟันแท้จะขึ้นมาแทนที่อย่างสมบูรณ์

• แปรงฟัน 2 ครั้งต่อวัน ด้วยยาสีฟันที่มีปริมาณฟลูออไรด์ที่เหมาะสม (1,000-1,500 ppm) สำหรับเด็กอายุ 6 ขวบขึ้นไป และใช้ไหมขัดฟันทุกวัน
• ควบคุมอาหาร โดยเฉพาะคาร์โบไฮเดรตและน้ำตาลที่เหนียวติดฟัน หลีกเลี่ยงการให้เด็กนอนหลับคาขวดนม หรือคาแก้วที่มีน้ำหวาน หรือน้ำผลไม้ 
• พบทันตแพทย์ทุก 6 เดือน เพื่อตรวจสภาพฟันและเคลือบฟลูออไรด์วานิช เป็นประจำ 

การดูแลฟันน้ำนมอย่างพิถีพิถันและจริงจัง เป็นการลงทุนทางสุขภาพที่คุ้มค่าที่สุด ที่ผู้ปกครองจะมอบให้บุตรหลานได้ เพื่อให้พวกเขามีรอยยิ้มที่มั่นใจ มีสุขภาพช่องปากที่ดี และมีรากฐานของฟันแท้ที่แข็งแรงในอนาคต

ที่ คลินิกทันตกรรมเด็ก ที่โรงพยาบาลเด็กสมิติเวช อินเตอร์เนชั่นแนล เราเข้าใจดีว่าฟันน้ำนมมีโครงสร้างที่บอบบางและเสี่ยงต่อการผุลุกลามได้เร็วกว่าฟันแท้ ทีมกุมารทันตแพทย์ของเราจึงมุ่งเน้นการดูแลเชิงป้องกันตั้งแต่วันแรกที่ฟันซี่แรกปรากฏ ผ่านโปรแกรมตรวจสุขภาพฟันและการเคลือบฟลูออไรด์ที่ออกแบบมาให้เหมาะสมกับเด็กแต่ละช่วงวัย เพื่อหยุดยั้งปัญหา เด็กฟันผุ ตั้งแต่ระยะเริ่มต้น พร้อมป้องกันการติดเชื้อที่อาจส่งผลกระทบต่อหน่อฟันแท้ในอนาคต เพื่อสร้างรากฐานรอยยิ้มที่แข็งแรงและสดใสให้ลูกรักอย่างยั่งยืน