แชร์ข้อความนี้

คุณรู้หรือไม่ เอ็นเข่าไขว้หน้ามีความสำคัญมากกว่าที่คุณคิด

shutterstock_3626

หากเราจะกล่าวถึงกระดูกและข้อต่อของร่างกาย ข้อเข่านับว่าเป็นส่วนหนึ่งที่สำคัญมาก เพราะเป็นข้อที่รับน้ำหนักของร่างกายและช่วยให้ร่างกายเคลื่อนไหว เดิน ลุก นั่ง นอน ได้ ลดแรงกระแทกจากการกระโดด การวิ่งทำหน้าที่คล้ายๆ กับโช้คอัพของรถยนต์ แต่ถ้าเมื่อไหร่เกิดภาวะเข่าเคลื่อนผิดปกติ เอ็นเข่าฉีก หรือเกิดการเข่าบิดอย่างรุนแรง มีการเสียหลักล้ม ถูกกระแทกอย่างรุนแรง ก็จะทำให้เกิดอันตรายบาดเจ็บรุนแรงที่เส้นเอ็นใหญ่ที่ยึดข้อเข่าจนอาจจะทำให้เกิดการฉีกขาดได้ ซึ่งโดยส่วนมากเอ็นเข่าฉีกจะเป็นส่วนของเอ็นเข่าไขว้หน้า ทีนี้หลายๆ คนอาจจะยังไม่รู้จักว่า เอ็นเข่าไขว้หน้า คือ อะไรและสำคัญอย่างไร ครั้งนี้หมอจะมาแนะนำให้ทุกคนได้รู้จักกันมากขึ้น

เอ็นเข่าไขว้หน้า คือ อะไร

ในข้อเข่าของเราทุกคนจะมีเส้นเอ็นใหญ่อยู่ 4 เส้น แต่จะมีส่วนที่วางตัวไขว้กันเป็นรูปกากบาท เรียกว่าเอ็นเข่าไขว้ (Cruciate ligaments) อยู่ 2 ส่วน คือส่วนที่ไขว้อยู่ด้านหน้า เรียกว่าเอ็นเข่าไขว้หน้า (Anterior cruciate ligament : ACL) และส่วนที่ไขว้อยู่ด้านหลังเรียกว่า Posterior cruciate ligament เส้นเอ็นทั้งสองนี้จะทำงานร่วมกันช่วยให้ความมั่นคงกับเข่าในการบิดหรือหมุนข้อเข่า (Rotational stability) ไปในมุมต่างๆ สรุปง่ายๆ ว่าเอ็นเข่าไขว้หน้าคือส่วนหนึ่งที่ช่วยให้ความมั่นคงกับข้อเข่า ป้องกันไม่ให้เข่าหลวมและเลื่อนไปด้านหน้า ควบคุมการเคลื่อนไหวของหัวเข่าและหน้าแข้งให้เคลื่อนไหวในมุมต่างๆ ได้สะดวกนั่นเอง

เอ็นเข่าไขว้หน้าสำคัญกับเราอย่างไร

คนที่ไม่มีเอ็นเข่าไขว้หน้าหรือคนที่มีอาการบาดเจ็บที่เอ็นเข่าไขว้หน้าจนเป็นเอ็นเข่าฉีก จะทำให้เข่าเสียความมั่นคง เกิดอาการปวดเข่า เมื่อบิดข้อเข่าจะรู้สึกเข่าอ่อนทรงตัวไม่อยู่ และลงน้ำหนักแล้วจะปวด ดังนั้นเอ็นเข่าไขว้หน้าจึงมีความสำคัญมากในแง่ความมั่นคงของข้อเข่า หากเกิดการบาดเจ็บฉีกขาดแล้วไม่รักษา ก็จะส่งผลเสียต่อหมอนรองกระดูกข้อเข่าหรือกระดูกอ่อนผิวข้อ เพราะจะต้องรับแรงกระทำที่ผิดปกติมากเกินไปจนในที่สุดก็จะทำให้เกิดภาวะข้อเข่าเสื่อมและเอ็นเข่าฉีกตามมา

อาการบาดเจ็บจากเอ็นเข่าไขว้หน้าโดยมากเกินขึ้นจากอะไร

โดยส่วนมากแล้วการบาดเจ็บของเอ็นไขว้หน้าก็จะเป็นการฉีกขาดของตัวเส้นเอ็นหรือที่เรียกว่าเอ็นเข่าฉีก คนไข้ที่มาหาหมอจากอาการบาดเจ็บเอ็นเข่าไขว้หน้าฉีกขาดนี้ จะแยกเป็น 2 กลุ่ม กลุ่มแรกจะเป็นกลุ่มเอ็นเข่าฉีกที่เกิดจากการออกกำลังกายและเล่นกีฬา คือมีการบิดหมุนเข่าหรือพลิกตัวอย่างฉับพลันทำให้เอ็นเข่าไขว้หน้าฉีกขาด ส่วนกลุ่มที่สองก็จะเป็นเอ็นเข่าฉีกที่เกิดจากการประสบอุบัติเหตุทางรถยนต์ รถจักรยานยนต์ ตอนเอ็นเข่าไขว้หน้าฉีกขาดจะมีเสียงลั่นในข้อ (audible pop) ขึ้นมาพร้อมๆ กับอาการปวดรุนแรงที่ตามมา จะมีเลือดออกในข้อและเข่าก็จะบวม ลงน้ำหนักแบบเดิมไม่ได้เพราะลงแล้วจะปวดมากทันที

แพทย์จะรู้ได้อย่างไรว่าเอ็นเข่าไขว้หน้าฉีกขาดหรือไม่

เมื่อคนไข้มีอาการสงสัยว่าจะเป็นเอ็นเข่าฉีก มีการปวดเข่าหรือเข่าบวมมาหาหมอ หมอก็จะทำการซักประวัติก่อนเพื่อให้ทราบถึงกลไกของการบาดเจ็บ ประกอบกับการตรวจร่างกาย เพื่อให้มั่นใจว่ามีการฉีกขาดของเอ็นไขว้หน้าจริง ซึ่งก็จะมีการเอ็กซเรย์ข้อเข่า แต่ข้อจำกัดของการเอ็กซเรย์ข้อเข่าก็คือไม่สามารถทำให้แพทย์มองเห็นเอ็นเข่าไขว้หน้าได้ แต่ที่ต้องทำการเอ็กซเรย์ดูว่ามีการบาดเจ็บของกระดูกร่วมด้วยหรือไม่ ซึ่งถ้าจะตรวจให้ชัดเจนที่สุดก็น่าจะทำ MRI หรือส่องกล้องข้อเข่าไปเลยเพื่อหาอาการเอ็นเข่าฉีกก็จะเป็นการตรวจที่ชัดเจนที่สุด

หากเอ็นเข่าไขว้หน้าฉีกขาดหรือเกิดการบาดเจ็บจะรักษาได้อย่างไร

การบาดเจ็บของเอ็นเข่าฉีกสามารถรักษาได้ ทั้งการรักษาโดยการผ่าตัดและไม่ผ่าตัด แต่ถ้าคนไข้อายุยังไม่มากและไม่มีโรคแทรกซ้อนอะไร หมอก็จะแนะนำให้ผ่าตัดเอ็นเข่าฉีกจะดีกว่า การรับประทานยาแก้อักเสบเป็นเพียงการช่วยลดอาการปวดจากการอักเสบของเยื่อหุ้มข้อ และลดอาการบวมเอ็นเข่าฉีกเท่านั้น เพราะถ้าปล่อยไว้อาการปวดจากเอ็นเข่าฉีกจะรบกวน แม้จะเป็นๆ หายๆ แต่การปวดจะมากขึ้นเรื่อยๆ จนทนไม่ไหว ต่อไปในระยะยาวก็มีอาการเข่าหลวมและเข่าทรุด อาจจะเดินไม่สะดวกและวิ่งไม่ได้ อีกประการหนึ่งการผ่าตัดเพื่อรักษาอาการบาดเจ็บเอ็นเข่าฉีกในปัจจุบันนี้ วิธีมาตรฐานที่แพทย์จะเลือกใช้กันนั้นก็จะเป็นการผ่าตัดแบบส่องกล้อง (Arthroscopic surgery) ซึ่งเป็นรูปแบบหนึ่งของการผ่าตัดแบบ MIS ทำให้มีแผลผ่าตัดที่เล็กลง และช่วยการฟื้นตัวของผู้ป่วยให้เร็วขึ้น การผ่าตัดเอ็นเข่าไขว้หน้าจะเป็นการเปลี่ยนเอ็นเข่าใหม่โดยนำเอ็นจากส่วนอื่นของร่างกายมาทดแทน เช่น เอ็นสะบ้า เอ็นแฮมสตริง เป็นต้น หลังผ่าตัดเอ็นเข่าฉีกหมอก็จะให้ทำกายภาพเป็นการเข้าสู่การฟื้นฟูตามขั้นตอน และไม่นานก็จะกลับไปเดินได้เล่นกีฬาได้อย่างไม่เป็นปัญหา

หมอจึงข้อย้ำตรงนี้ว่าเอ็นเข่าไขว้หน้าเป็นส่วนหนึ่งที่สำคัญของร่างกาย เพราะช่วยให้เรามีความมั่นคงในการเคลื่อนไหว แต่ทั้งนี้อวัยวะส่วนนี้ก็บาดเจ็บได้ง่ายเช่นกัน อาทิ เอ็นเข่าฉีก หากเราไม่ระมัดระวัง หากเกิดอุบัติเหตุขึ้นและส่งผลให้เกิดการบาดเจ็บที่เอ็นเข่าไขว้หน้าหรือเอ็นเข่าฉีกนี้ อย่าได้รั้งรอที่จะมาโรงพยาบาลเพื่อทำการรักษา เพราะจะได้ไม่เสี่ยงต่อภาวะเข่าเสื่อมในอนาคตนั่นเอง

สอบถามข้อมูลเพิ่มเติม

กรุณากรอกแบบฟอร์มด้านล่างและเราจะตอบกลับมาหาคุณภายใน 48 ชั่วโมง

ให้คะแนนบทความนี้

คะแนน: 3.27 จาก 5 จำนวนโหวต 15 โหวด

ผู้เขียน

นพ. วีรยุทธ ชยาภินันท์ สรุป: สาขาออร์โธปิดิกส์ สาขาออร์โธปิดิกส์