แชร์ข้อความนี้

ไวรัสตับอักเสบบี ตัวการสำคัญการเกิดตับแข็งมะเร็งตับ

ไวรัสตับอักเสบบีเรื้อรังเป็นสาเหตุมะเร็งตับที่สำคัญที่สุดในคนไทย ร้อยละ 70-75 ของมะเร็งตับในคนไทยเกิดจากไวรัสตับอักเสบบีเรื้อรัง

ไวรัสตับอักเสบบีจัดเป็นเชื้อไวรัสที่มีการติดเชื้อในคนมากที่สุด ประชากรโลก 2,000 พันล้านคน เคยติดเชื้อไวรัสตับอักเสบบีช่วงใดช่วงหนึ่งของชีวิต นั่นหมายถึงประชากรโลกทุก 1 คนใน 3 คน เคยติดเชื้อไวรัสบี ที่สำคัญประชากรประมาณ 350 ถึง 400 ล้านคนติดเชื้อไวรัสตับอักเสบบีเรื้อรัง

สำหรับคนไทย ร้อยละ 6-12 ในคนอายุมากกว่า 40 ปี ติดเชื้อเรื้อรัง แต่ปัจจุบันหลังจากมีการฉีดวัคซีนป้องกันไวรัสตับอักเสบบีให้เด็กแรกเกิดตั้งแต่ ปี พ.ศ. 2535 ทำให้การติดเชื้อไวรัสตับอักเสบบีเรื้อรังในคนไทยเฉลี่ยลดลงเป็นประมาณร้อยละ 4-6 ซึ่งประมาณได้ว่าคนไทยเกือบ 4 ล้านคนไทยติดเชื้อไวรัสตับอักเสบบีเรื้อรัง

เราติดเชื้อไวรัสตับอักเสบบีได้อย่างไร

  1. จากมารดาสู่ทารก เป็นการติดเชื้อไวรัสตับอักเสบบีที่สำคัญและบ่อยที่สุดในคนไทย ทารกที่เกิดจากแม่ที่มีเชื้อไวรัสตับอักเสบบีสูง จะมีโอกาสติดเชื้อจากแม่ได้สูงมากกว่าร้อยละ 90
  2. จากเพศสัมพันธ์ ไวรัสบีสามารถติดต่อทางเพศสัมพันธ์ได้ ดังนั้นคู่สามีภรรยาที่มีคนหนึ่งเป็นไวรัสบีเรื้อรัง ควรตรวจในอีกคนหนึ่ง ถ้ายังไม่เคยติดเชื้อไวรัสบี ควรรับการฉีดวัคซีนป้องกันไวรัสบีให้ครบ 3 เข็ม
  3. จากการใช้เข็มฉีดยาร่วมกัน เช่น การฉีดยาเสพย์ติด, การสัก, ฝังเข็ม รวมถึงการใช้อุปกรณ์ที่อาจปนเปื้อนเลือดร่วมกัน เช่น แปรงสีฟัน, ใบมีดโกนหนวด เป็นต้น ก็เป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้ติดเชื้อไวรัสบีได้
  4. การได้รับเชื้อไวรัสบีจากเลือดหรือน้ำเหลืองผู้ป่วยผ่านทางผิวหนังที่เป็นแผล หรือทางเยื่อบุตา, ปาก

เมื่อเชื้อไวรัสตับอักเสบบีเข้าสู่ร่างกายแล้วมักจะไปอยู่ในเซลล์ตับ มีการแบ่งตัวทำให้เกิดโรคตับอักเสบฉับพลัน ผู้ป่วยมักเริ่มด้วยมีอาการไข้ต่ำๆ เพลีย เบื่ออาหารเจ็บแน่นใต้ชายโครงขวา หลังมีอาการดังกล่าวประมาณ 5-7 วัน ผู้ป่วยจะมีอาการปัสสาวะสีชาเข้ม ตัวเหลืองตาเหลือง (ดีซ่าน) ในช่วงที่มีอาการดีซ่านไข้จะไม่มีแล้ว อาการดีซ่านและตับอักเสบจะดีชึ้น ภายใน 1-3 เดือน แล้วสามารถหายจากไวรัสตับอักเสบฉับพลัน

ในกรณีที่ไวรัสตับอักเสบบีติดเชื้อในร่างกายนานเกิน 6 เดือน จะกลายเป็นไวรัสตับอักเสบบีเรื้อรัง โอกาสติดเชื้อไวรัสตับอักเสบบีเรื้อรังเกิดประมาณร้อยละ 3.5 ในผู้ใหญ่ที่เป็นไวรัสตับอักเสบฉับพลัน ในขณะที่มากกว่าร้อยละ 90 ของเด็กทารกจะเกิดติดเชื้อไวรัสตับอักเสบบีเรื้อรังหลังติดเชื้อ ที่สำคัญอีกประการผู้ป่วยทารกมักไม่มีอาการตับอักเสบฉับพลันหลังติดเชื้อไวรัสตับอักเสบบี แต่ไม่หายจะกลายเป็นไวรัสตับอักเสบบีเรื้อรังได้มากกว่าร้อยละ 90 ในผู้ป่วยที่ติดเชื้อไวรัสตับอักเสบบีเรื้อรังอาจเกิดตับอักเสบเรื้อรัง มีการทำลายเซลล์ตับ เกิดผังผืดมากขึ้น จนอาจเกิดตับแข็ง ได้ร้อยละ 20-25 ภายในเวลา 8-10 ปี หลังจากเกิดตับแข็งจะมีการดำเนินโรคจนเกิดตับวายได้ร้อยละ 3.5 ต่อปี และเกิดมะเร็งตับได้ร้อยละ 3.8 ต่อปี ไวรัสตับอักเสบบีเรื้อรังเป็นสาเหตุมะเร็งตับที่สำคัญที่สุดในคนไทย ร้อยละ 70-75 ของมะเร็งตับในคนไทยเกิดจากไวรัสตับอักเสบบีเรื้อรัง ที่สำคัญตัวไวรัสบีเองสามารถก่อให้เกิดมะเร็งตับโดยไม่ต้องมีตับแข็ง แต่โอกาสจะน้อยกว่าผู้ป่วยที่มีตับแข็งแล้ว

ให้คะแนนบทความนี้

คะแนน: 0 จาก 5 จำนวนโหวต 0 โหวด

ผู้เขียน

รศ.นพ. ธีระ พิรัชวิสุทธิ์ สรุป: สาขาอายุรศาสตร์ อนุสาขาอายุรศาสตร์โรคระบบทางเดินอาหาร