แชร์ข้อความนี้

เทโลเมียร์ อายุขัยและความลับของธรรมชาติ

HIGHLIGHTS:

  • นักวิทยาศาสตร์พบว่า มียีนหรือรหัสพันธุกรรมหลายตัว มีความเกี่ยวข้องกับการส่งสัญญาณให้เซลล์ร่างกายค่อยๆหยุดทำงาน และเทโลเมียร์ก็เป็นหนึ่งในกุญแจสำคัญดอกนั้น
  • สายดีเอ็นเอเปรียบเสมือนเชือกรองเท้า เทโลเมียร์เปรียบเสมือนปลอกพลาสติกหุ้มปลายเชือกรองเท้า ปกป้องไม่ให้เชือกรองเท้าหลุดรุ่ยและพังก่อนเวลาอันควร
  • เทโลเมียร์ที่หดสั้นลงผิดปกติ จะทำให้เราเข้าสู่ภาวะเจ็บป่วยได้ง่ายและไวกว่าคนปกติ นอกจากนั้นยังโยงไปสู่โรคที่เกิดจากความเสื่อมได้ไว เช่น มะเร็ง หลอดเลือดหัวใจ อัลไซเมอร์ เบาหวาน

 

เหตุใดหนู​มี​ชีวิต​อยู่​ได้​แค่ 3 ปี ​ค้างคาว​มี​ชีวิต​อยู่​ได้​ 20 ปี ช้าง​มี​ชีวิต​อยู่​ได้​ 70 ปี ​เต่า​ยักษ์​​มี​ชีวิต​อยู่​ได้ถึง 150 ปี ปะการังแดงสามารถมีชีวิตได้นานถึง 500 ปี ส่วนมนุษย์เราอยู่ได้มากสุดไม่เกิน 120 ปี

นักวิทยาศาสตร์พยายามหาคำตอบว่าอะไรคือสิ่งที่ทำให้ชีวิตบางสายพันธุ์มีอายุที่ยืนยาว ปัจจัย​ต่าง ๆ เช่น อาหาร น้ำหนัก​ตัว หรือ​รูป​แบบ​การ​ใช้​ชีวิต ยังไม่ตอบข้อสงสัย ว่า​เหตุ​ใด​สัตว์​ต่าง ๆ และมนุษย์เอง จึง​มี​อายุ​ขัย​ที่​ต่าง​กัน​ขนาด​นี้ แต่หลังจากนั้นไม่นาน เราก็ได้ค้นพบว่า ธรรมชาติได้ใส่บางอย่างไว้ใน​รหัส​พันธุกรรมของสิ่งมีชีวิตเสมือนสัญญาณ​ลึกลับหรือ​​คำ​สั่ง​ที่​กำหนด​อายุขัยที่แท้จริงในตัวเรา และเมื่อเริ่ม​ใกล้​ถึง​ช่วง​ปลาย​ของ​ชีวิต ​ร่าง​กาย​เริ่ม​ค่อยๆ หยุด​การ​ทำ​งาน มีโรคต่างๆ ตามมา และหมดอายุขัยไปในที่สุด

นักวิทยาศาสตร์พบว่า มียีนหรือรหัสพันธุกรรมหลายตัว ที่มีความเกี่ยวข้องกับการส่งสัญญาณให้เซลล์ร่างกายค่อยๆ หยุดทำงาน และเทโลเมียร์ก็เป็นหนึ่งในกุญแจสำคัญดอกนั้น

เทโลเมียร์คืออะไร

เทโลเมียร์ คือ ปลายของสายดีเอ็นเอ ซึ่งดีเอ็นเอคือ รหัสพันธุกรรมของเรา เทโลเมียร์ช่วยปกป้องสายดีเอ็นเอไม่ให้ถูกทำลายมากไปก่อนเวลาอันควร พูดง่ายๆคือ  เทโลเมียร์เปรียบเสมือน ปลอกพลาสติกหุ้มปลายเชือกรองเท้าไม่ให้เชือกรองเท้าหลุดรุ่ยและพังก่อนเวลาอันควรนั่นเอง

ความสำคัญของเทโลเมียร์กับมนุษย์

ดร.อลิซาเบท แบล็กเบิร์น เจ้าของรางวัลโนเบล ผู้ค้นพบความสำคัญของเทโลเมียร์นี้ บอกเราว่า เทโลเมียร์จะหดสั้นลงปกติตามอายุที่เพิ่มขึ้น หรือพูดง่ายๆ ว่ายิ่งแก่ เทโลเมียร์ยิ่งสั้น แต่ เทโลเมียร์ของเราต่างหดสั้น เร็ว ช้า ไม่เท่ากัน ขึ้นอยู่กับการเลือกใช้ชีวิตของเราเอง อาหารที่ทาน การออกกำลังกาย ความเครียด สูบบุหรี่ ดื่มสุรา การนอน สารพิษ รังสีต่างๆ ที่เราได้รับ เหล่านี้ล้วนทำให้เทโลเมียร์หดสั้นเร็วผิดปกติ

หากเทโลเมียร์เราสั้นลงมากกว่าคนปกติจะเกิดอะไรขึ้น

เทโลเมียร์ที่หดสั้นลงผิดปกติ จะทำให้เราเข้าสู่ภาวะเจ็บป่วยได้ง่ายและไวกว่าคนปกติ นอกจากนั้นยังโยงไปสู่โรคที่เกิดจากความเสื่อม เช่น โรคมะเร็ง หลอดเลือดหัวใจ อัลไซเมอร์ เบาหวาน และอื่นๆ

จะมีวิธีการป้องกันไม่ให้เทโลเมียร์สั้นเร็วกว่าคนทั่วไปหรือไม่

ในปัจจุบันเราสามารถตรวจเลือดโดยไม่ต้องงดน้ำและอาหาร เพื่อให้รู้ว่า เทโลเมียร์ของเราเสื่อมไปมากแค่ไหน สามารถทราบผลได้ภายใน 10 วัน ตรวจมาแล้วเราจะรู้ว่าการใช้ชีวิตแบบเดิมของเรานั้น มันมีความเหมาะสมแค่ไหน ถ้าเทโลเมียร์สั้นมากๆ โรคต่างๆ ก็เกิดกับเราได้เร็ว  ตัวเราเองมีสิทธิ์เลือกว่าเราจะแก่แบบคนสุขภาพแข็งแรงหรือแบบเจ็บป่วยง่าย

กลไกการหดสั้นของเทโลเมียร์นั้น ทำให้ความชราเป็นสิ่งที่ถูกต้องและมีอยู่จริงตามกฏธรรมชาติหรือความไม่เที่ยงของสังขาร

กลไกธรรมชาตินี้ยังช่วยให้เซลล์ปกติทำงานไปได้เรื่อยๆ ไม่แบ่งตัวไวเกินไปจนกลายเป็นเซลล์มะเร็ง และการที่คนหนึ่งจะแก่ช้าหรือเร็วนั้น  ครึ่งหนึ่งมาจากกรรมพันธุ์  ส่วนอีกครึ่งมาจากการใช้ชีวิตของเราเอง เราจึงสามารถใช้อำนาจครึ่งหนึ่งที่ธรรมชาติมอบให้ ดูแลตัวเองได้จากการมีไลฟ์สไตล์ที่ดีและถูกต้อง


บทความที่เกี่ยวข้อง

ติดต่อสมิติเวช

สอบถามเพิ่มเติม

กรุณากรอกแบบฟอร์มด้านล่างและเราจะตอบกลับมาหาคุณภายใน 48 ชั่วโมง

อ้างอิง

  • Nersisyan, A. Arakelyan,. “Computel: Computation of Mean Telomere Length from Whole-Genome NextGeneration Sequencing Data,” journal.pone, 10(4), 1-14, 2015.
  • M. Houben et al., “Telomere length and mortality in elderly men: the Zutphen Elderly Study,” J Gerontol A Biol Sci Med Sci, 66:38-44, 2011.
  • https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3370421/
  • https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4761710/

ให้คะแนนบทความนี้

คะแนน: 5 จาก 5 จำนวนโหวต 23 โหวด

ผู้เขียน

นพ. ไพศิษฐ์ ตระกูลก้องสมุท สรุป: