แชร์ข้อความนี้

มะเร็งลำไส้ใหญ่ ตัดตอนก่อนจะเกิด

HIGHLIGHTS:

  • ผู้ที่มีโรคประจำตัว เช่น โรคเบาหวาน โรคไขมันสะสมในตับ เสี่ยงต่อการเกิดมะเร็งลำไส้ใหญ่มากกว่ากลุ่มคนปกติ
  • ปัจจุบันเราสามารถตรวจหาความเสี่ยงของยีนก่อมะเร็งลำไส้ใหญ่ ที่ถ่ายทอดมาจากบรรพบุรุษได้ แม้บรรพบุรุษจะไม่เคยมีปรากฎอาการของโรคก็ตาม

 

ปัจจุบันมะเร็งลำไส้ใหญ่เป็นสาเหตุของการเสียชีวิตที่พบได้บ่อยมากขึ้นในคนทั่วโลก สำหรับประเทศไทยเองพบผู้ป่วยมะเร็งลำไส้ใหญ่เพิ่มขึ้นเรื่อยๆ เช่นกัน มะเร็งลำไส้ใหญ่ถือเป็นภัยเงียบที่ไม่เลือกเพศและวัย สาเหตุที่ทำให้เกิดโรคยังไม่มีความแน่ชัด

อย่างไรก็ตามในความโชคร้ายก็ยังมีความโชคดีที่มากกว่าร้อยละ 90 ของมะเร็งลำไส้ใหญ่ เริ่มต้นจากติ่งเนื้อ (Polyp) ที่ลำไส้ใหญ่ชนิดอะดีโนมา (Adenoma) ซึ่งถ้าตรวจพบก่อนก็สามารถตัดติ่งเนื้อนั้นทิ้ง ก่อนที่จะกลายเป็นมะเร็ง

ดังนั้นการส่องกล้องลำไส้ใหญ่ นับเป็นการป้องกันมะเร็งลำไส้ใหญ่ได้ดีวิธีหนึ่ง หากตรวจพบติ่งเนื้อ แพทย์สามารถตัดทิ้งได้ทันที จากนั้นจึงนำชิ้นเนื้อมาตรวจทางพยาธิวิทยา ถ้าเป็นมะเร็งในระยะต้นๆ ยังสามารถรักษาได้หายขาด

ต้องรอให้ 50 ก่อนส่องกล้องลำไส้ใหญ่จริงหรือ

สำหรับคนทั่วไปที่ไม่มีปัจจัยเสี่ยงอย่างอื่น ปัจจุบันแนะนำให้ส่องกล้องเพื่อตรวจหาติ่งเนื้อก่อนเป็นมะเร็งลำไส้ใหญ่ตั้งแต่อายุ 50 ปีขึ้นไป แต่ด้วยมะเร็งลำไส้ใหญ่เป็นโรคร้ายที่มีปัจจัยทางพันธุกรรมเข้ามาเกี่ยวข้อง หากพบคนในครอบครัวมีประวัติเป็นมะเร็งลำไส้ใหญ่ ก็จะมีความเสี่ยงที่จะเป็นมากขึ้นกว่าคนปกติ รวมทั้งยังมีโรคพันธุกรรมบางอย่างที่เพิ่มความเสี่ยงต่อมะเร็งลำไส้ใหญ่อย่างมาก เช่น familial adenomatous polyposis syndrome นอกจากนี้ยังพบกลุ่มเสี่ยงมะเร็งลำไส้ใหญ่ในผู้เป็นโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ที่มีภาวะร่างกายดื้อต่ออินซูลิน คือ ในร่างกายมีอินซูลินสูงกว่าคนทั่วไป ซึ่งอินซูลินถือเป็นตัวกระตุ้นให้เกิดการโตของเนื้อเยื่อและเซลล์ ส่งผลเร่งให้ติ่งเนื้อโตเร็วและมีการพัฒนาไปเป็นมะเร็งได้เร็วขึ้น ดังนั้นคนที่เป็นเบาหวานชนิดที่ 2 จึงมีโอกาสเกิดมะเร็งลำไส้ใหญ่ได้มากและเร็วกว่าคนที่ไม่เป็น

อีกกลุ่มหนึ่งคือ กลุ่มคนที่มีไขมันคั่งสะสมในตับ โดยไม่ได้เกิดจากการดื่มสุราเรียกว่า Non-alcoholic fatty liver disease (NAFLD) ในคนกลุ่มนี้จะอายุสั้นกว่าคนทั่วไป 1.6-1.8 เท่า และมีโอกาสพัฒนาไปเป็นโรคตับเรื้อรัง ตับแข็ง  มะเร็งตับ และที่ไม่น่าเชื่อคือเป็นมะเร็งลำไส้ใหญ่ ในต่างประเทศมีการทำวิจัย โดยนำคนไข้ 1,200 กว่าคน มาทำการเฝ้าระวังการเกิดมะเร็งลำไส้ใหญ่ด้วยการส่องกล้อง โดยแบ่งเป็นกลุ่มคนไข้ที่มีไขมันคั่งสะสมในตับและไม่มี  ผลปรากฏว่าทั้งชายและหญิง ที่มีไขมันคั่งสะสมในตับมีโอกาสเกิดติ่งเนื้อในลำไส้ใหญ่ชนิดอะดีโนมา ซึ่งจัดว่าจะกลายเป็นมะเร็งได้มากกว่าคนที่ไม่มีไขมันคั่งสะสมในตับ จึงยืนยันได้ว่ากลไกเหล่านี้เพิ่มโอกาสในการเป็นมะเร็งลำไส้ใหญ่

รู้ก่อนย่อมดีกว่า

ปัจจุบันการส่องกล้องเป็นการป้องกันมะเร็งลำไส้ใหญ่ที่ดีที่สุด แต่ยังมีการตรวจคัดกรองมะเร็งลำไส้ใหญ่ ก่อนส่องกล้อง ด้วยนวัตกรรมสแกนมะเร็งลึกระดับยีน (Oncogenetic Screening) ผ่านการประมวลผลร่วมกับแผนที่พันธุกรรมของครอบครัว ญาติสายตรง ญาติสายเลือดเดียวกัน เพราะหากมีคนหนึ่งในบ้านเป็น เรายังสามารถป้องกันให้หลายๆ คนไม่เป็นโรคซ้ำจากคนก่อนหน้าได้

การแพทย์สมัยใหม่ที่ยึดหลักการแพทย์เฉพาะเจาะจง (Precision Medicine) ซึ่งไม่ได้มุ่งเน้นแค่การตามรักษาโรค เพียงอย่างเดียว แต่บทบาทของแพทย์เฉพาะเจาะจง  ยังต้องป้องกันไม่ให้เกิดซ้ำด้วย เพราะบางภาวะเราอาจไม่รู้ว่าเป็นโรคทางพันธุกรรม เช่น คนทั่วไปอาจยังไม่ทราบว่าโรคมะเร็งสามารถถ่ายทอดทางพันธุกรรมได้ ทำไมบางครอบครัวจึงมีคนในบ้านเป็นโรคมะเร็งซ้ำ ๆ  แล้วเราจะรอให้เกิดกับตัวเราหรือตัดไฟแต่ต้นลมเสียก่อนที่มันจะเกิด

วงการแพทย์ไทยได้พัฒนาไปมาก สามารถตรวจคัดกรองยีนมะเร็งได้เอง  ไม่ต้องส่งไปตรวจถึงต่างประเทศอีกต่อไป  เราสามารถตรวจยีนก่อมะเร็งสำคัญๆ ที่พบบ่อยประมาณ 50 ยีน ซึ่งครอบคลุมโรคมะเร็งมากกว่า 30 ชนิด  หากพบว่ามีความเสี่ยง แพทย์จะสามารถช่วยวางแผนการใช้ชีวิตและการรักษาในอนาคตได้


บทความที่เกี่ยวข้อง

ติดต่อสมิติเวช

สอบถามเพิ่มเติม

กรุณากรอกแบบฟอร์มด้านล่างและเราจะตอบกลับมาหาคุณภายใน 48 ชั่วโมง

ให้คะแนนบทความนี้

คะแนน: 5 จาก 5 จำนวนโหวต 15 โหวด

ผู้เขียน

รศ.นพ. ธีระ พิรัชวิสุทธิ์ สรุป: สาขาอายุรศาสตร์ อนุสาขาอายุรศาสตร์โรคระบบทางเดินอาหาร