แชร์ข้อความนี้

มะเร็งต่อมลูกหมาก

มะเร็งต่อมลูกหมากเป็นสาเหตุการตายอันดับที่ 2 ของ บรรดาโรคมะเร็งทั้งหมดในชายอเมริกัน และมีโอกาสเป็นสูงถึง1 ใน 6 คน ในชายอเมริกัน และเป็นมะเร็งที่พบได้เป็นอันดับ3ของชายไทย

ต่อมลูกหมากคืออะไร?

ต่อม ลูกหมากมี1ลูก อยู่กึ่งกลางระหว่างกระเพาะปัสสาวะกับอวัยวะเพศชาย อยู่ในท้องน้อยส่วนล่างสุดโดยอยู่ตรงกลางตัว มีขนาดเท่าประมาณลูกมะนาว โดยมีท่อปัสสาวะเสียบทะลุอยู่ตรงกลางลูกหมาก เพื่อระบายปัสสาวะออกจากกระเพาะปัสสาวะออกสู่ท่อปัสสาวะของอวัยวะเพศชาย และมีท่ออสุจิ 2 ท่อ ซึ่งนำอสุจิมาจากอัณฑะแต่ละข้าง เปิดเข้าในท่อปัสสาวะบริเวณตรงกลางลูกหมาก

ต่อมลูกหมากมีหน้าที่ ผลิตน้ำเลี้ยงอสุจิ ให้อสุจิอยู่รอดและมีพลัง

ต่อมลูกหมากเป็นมะเร็งได้อย่างไร และป้องกันอย่างไร?

ปัจจัยเสี่ยงหลัก

  1. การรับประทานที่มีไขมันสูง พลังงานสูง รับประทานผักและผลไม้ลดลง และขาดการออกกำลังกาย
  2. มีคนในครอบครัวเป็นมะเร็งต่อมลูกหมาก โดยเฉพาะ พ่อ หรือ พี่น้อง
  3. อายุที่มากขึ้น
  4. เชื้อชาติ อัฟริกัน-อเมริกัน
  5. สูบบุหรี่ บางรายงานว่าเพิ่มความเสี่ยงเป็น 2 เท่า

สิ่งที่อาจป้องกันมะเร็งต่อมลูกหมาก แต่ผลการศึกษายังไม่ยืนยันแน่ชัด

  1. Lycopene เป็นสารที่มาจากมะเขือเทศสุกแล้ว เช่น ซอสมะเขือเทศ
  2. Fish Oil น้ำมันปลา ซึ่งมี omega-3 fatty acid อาจลดการอักเสบของลูกหมาก
  3. ผลิตภัณฑ์ จากถั่วเหลือง เช่น น้ำเต้าหู้ เต้าหู้
  4. การได้รับแดดบ้าง ช่วยให้ร่างกายได้ vitamin D

สำหรับ Selenium และ/หรือ vitamin E มีการทำวิจัยชัดเจนแล้วว่า ไม่มีส่วนช่วยป้องกันมะเร็งต่อมลูกหมาก

**สรุปว่า การป้องกันมะเร็งต่อมลูกหมากที่การวิจัยยืนยันชัดเจนสุด จะเหมือนกับการทำให้สุขภาพหัวใจฟิต คือ ลดอาหารโคเสเตอรอล รับประทานผักและผลไม้สด ออกกำลังกายสม่ำเสมอ

อาการของมะเร็งต่อมลูกหมาก

  • ระยะเริ่มต้น อาจไม่มีอาการเลย หรือ มีอาการเหมือนต่อมลูกหมากโตธรรมดาเท่านั้น เช่นปัสสาวะไหลช้า ต้องเบ่ง ปัสสาวะบ่อย กลั้นไม่ค่อยได้ ปัสสาวะกลางคืน
  • ระยะต่อมา ปัสสาวะขัด ปวดท้องน้อย ปัสสาวะมีเลือดปน
  • ระยะเข้ากระดูก ปวดกระดูกเอว ปวดขา ซีดเพลีย หรือแม้แต่ ขา2ข้างอ่อนแรงฉับพลันจากกระดูกทรุดทับเส้นประสาท

วิธีการตรวจค้นหามะเร็งต่อมลูกหมาก

  1. DRE(Digital Rectal Examination) การใช้นิ้วตรวจทางรูทวารโดยแพทย์ ถ้าผู้ป่วยมีมะเร็งก็อาจคลำได้เป็นก้อนไม่เรียบที่ลูกหมากได้
  2. PSA(Prostatic Specific Antigen) เป็นการเจาะเลือดวิเคราะห์ค่ามะเร็งต่อมลูกหมาก หากมีค่าสูงอาจมีมะเร็งซ่อนอยู่ได้
  3. TRUS Biopsy( Transrectal ultrasound guided biopsy of prostate) เป็นการตรวจโดยหัวตรวจอัลตราซาวนด์ สอดเข้าทางรูทวารเพื่อเห็นภาพลูกหมาก แล้วใช้เข็มเจาะตัดสุ่มชิ้นเนื้อลูกหมากไปตรวจหามะเร็ง

วิธีการรักษา

มะเร็งต่อมลูกหมากระยะเริ่มต้น การรักษาที่ได้ผลเท่ากัน มี 2 ทางเลือกหลัก คือ การผ่าตัด และการฉายแสง

1. การผ่าตัด

  • การผ่าตัดเปิด ซึ่งเป็นมาตรฐานพื้นฐาน ใช้มีดเปิดตัดต่อมลูกหมากออก แล้วเย็บกระเพาะปัสสาวะต่อกับท่อ ปัสสาวะ
  • การผ่าตัดโดยใช้กล้องเจาะรูเข้าหน้าท้อง แผลเล็กลง ระยะเวลานอนโรงพยาบาลสั้นลง
  • การผ่าตัดโดยใช้กล้องเจาะรูเข้าหน้าท้อง โดยมีการใช้หุ่นยนต์ช่วย เพิ่มความชัดเจนในการผ่าตัดด้วยมุมมองของกล้องจากหุ่นยนต์

2. การฉายแสง

  • IMRT(Intensity modulated radiation therapy) การฉายแสงที่ทันสมัย โดยเครื่องจะเล็งไปที่ลูกหมากได้ชัดเจน ลดการฉายแสงที่กระจายไปอวัยวะข้างเคียงที่ไม่จำเป็น เช่น กระเพาะปัสสาวะ ลำไส้ใหญ่
  • Brachytherapy การฝังเม็ดรังสีขนาดเล็ก ประมาณ 70-90 เมล็ด เข้าฝังในเนื้อต่อมลูกหมาก โดยคำนวณรังสีและ ตำแหน่งที่จะฝังด้วยคอมพิวเตอร์

มะเร็งต่อมลูกหมากระยะแพร่กระจายแล้ว

ขั้นตอนที่ 1 ต้านความเป็นชาย หรือต้านฮอร์โมนเพศชาย เพราะมะเร็งต่อมลูกหมากโตกระจายได้จากความเป็นชาย โดยวิธีต่างๆ

  1. ตัดอัณฑะ ทั้ง 2 ข้าง
  2. ใช้ยาต้านฮอร์โมนเพศชาย โดยมีทั้งรูปแบบกินและฉีด

ขั้นตอนที่ 2 เมื่อเวลาผ่านไปอีกสักระยะ การต้านฮอร์โมนก็ควบคุมไม่อยู่ ก็ต้องรักษาด้วย “เคมีบำบัด”

References

  1. American Urological Association, Guideline for the management of clinically localized prostate cancer(2007):2011 update.
  2. American Urological Association, Early Detection of Prostate cancer: AUA guideline:2013 update
  3. National Comprehensive Cancer Network(NCCN), Clinical Practice guideline in oncology Prostate Cancer-V.4.2013
  4. WILLIAM J. CATALONA, MISOP HAN , Definitive therapy for localized prostate cancer , In Alan J. Wein, Louis R. Kavoussi, Campbell-Walsh Urology 10th ed, Philadephia :Saunders Elsevier,2011:2771-2788
  5. Anthony V. D’Amico, Radiation Therapy for Prostate Cancer, In Alan J. Wein, Louis R. Kavoussi, Campbell-Walsh Urology 10 thed, Philadephia :Saunders Elsevier,2011: 2850-2872
  6. Stacey Loeb, H. Ballentine Carter, Diagnosis and staging of Prostate cancer , In Alan J. Wein, Louis R. Kavoussi, Campbell-Walsh Urology 10 thed, Philadephia :Saunders Elsevier,2011:2763-2770
    7. Epstein et al., 1998. Epstein JI, Chan DW, Sokoll LJ, et al: Nonpalpable stage T1c prostate cancer: Prediction of insignificant disease using free/total prostate specific antigen levels and needle biopsy findings. J Urol 1998; 160(pt 2):2407-2411

ให้คะแนนบทความนี้

คะแนน: 3 จาก 5 จำนวนโหวต 2 โหวด

ผู้เขียน

นพ. ยศศักดิ์ สกุลไชยกร สรุป: สาขาศัลยศาสตร์ สาขาศัลยศาสตร์ยูโรวิทยา