แชร์ข้อความนี้

ผ่าตัดรักษานิ่วในถุงน้ำดีในเด็ก

ผ่าตัดนิ่วถุงน้ำดีให้เด็กๆ ไม่ยุ่งยากอีกต่อไป
เทคโนโลยีการผ่าตัดผ่านกล้อง (Laparoscopic Cholecystectomy)
ทดแทนการผ่าตัดใหญ่ได้ 100% ..แผลเล็ก เจ็บน้อย กลับบ้านไว

เด็กๆ ก็เป็นนิ่วได้ ผ่าตัดรักษานิ่วในถุงน้ำดี ผ่านกล้อง

ถุงน้ำดีเป็นถุงเล็กๆ อยู่ใต้ตับ เป็นอวัยวะที่ทำหน้าที่เก็บสะสมน้ำดีที่ผลิตโดยตับ และส่งมาทางท่อน้ำดี เวลาเรากินอาหารโดยเฉพาะอาหารที่มีไขมันหรือเนื้อสัตว์ ถุงน้ำดีจะบีบตัวส่งน้ำดีเข้าสู่ลำไส้เล็กส่วนต้นที่เรียกว่า ดูโอดีนัม (Duodenum) เพื่อไปผสมกับอาหาร และทำการย่อยไขมัน นอกจากนี้น้ำดียังทำหน้าที่กำจัดของเสียที่ออกมาจากตับ และกำจัดคอเลสเตอรอลออกจากร่างกาย นิ่วในถุงน้ำดีเป็นโรคที่พบได้บ่อยในผู้ใหญ่ ส่วนในเด็กเองก็สามารถพบได้เช่นกัน แต่อย่างไรก็ตามอุบัติการณ์เกิดนิ่วในเด็กถึงจะไม่ได้มีอัตราเยอะ แต่ ณ วันนี้มีตัวเลขน่าสนใจ เพิ่มขึ้นสูงกว่าเมื่อก่อนมาก ซึ่งตัวเลขอยู่ประมาณ 1.46-1.9% ในเด็ก โดยมีปัจจัยหลายอย่างที่ทำให้เกิดนิ่ว บางปัจจัยไม่รู้แน่ชัด

สาเหตุการเกิดนิ่วก็แตกต่างจากผู้ใหญ่ (ผู้ใหญ่จะพบนิ่ว Cholesteral มากที่สุด) ส่วนในเด็กส่วนมากมักเป็นนิ่ว Black pigment ที่เกิดจากการแตกตัวของเม็ดเลือด ในผู้ป่วยโรคเลือด นิ่ว Calcium carbonate และนิ่ว Cholesteral เป็นสาเหตุรองลงมาตามลำดับ

ปัจจัยที่ทำให้เกิด นิ่วในเด็ก

  1. Hematologic disease โรคที่มีการแตกตัวของเม็ดเลือด เช่น โรคเลือดธาลัสซีเมีย Thalassemia
  2. Hepatobiliary disease เช่นโรคที่มีความผิดปกติของทางเดินน้ำดี
  3. Obesity ภาวะอ้วนหรือน้ำหนักเกิน
  4. สาเหตุอื่นๆ ได้แก่ ได้รับสารอาหารทางเส้นเลือด , การได้รับยาบางชนิด , ผู้ป่วยหลังผ่าตัด หรือมาจากพันธุกรรม เป็นต้น

อาการ นิ่วในเด็ก

อาการของนิ่วในถุงน้ำดี นิ่วส่วนมากมักจะนอนนิ่งอยู่ในส่วนต่ำของถุงน้ำดี และไม่ทำให้เกิดอาการ จึงไม่ต้องทำการรักษาใดๆ แต่อย่างไรก็ตาม เมื่อถุงน้ำดีบีบตัวเพื่อขับน้ำดีเข้าสู่ลำไส้เล็ก นิ่วจะถูกขับเคลื่อนไปกับนํ้าดีไปสู่ปากทางออกของถุงน้ำดี ซึ่งนิ่วอาจจะไปอุดกั้นปากทางออก ทำให้เกิดอาการปวดท้องด้านบนขวาขึ้นมาทันทีทันใด ความปวดนี้บางคนเป็นน้อย แค่รู้สึกเหมือนท้องอืดจากอาหารไม่ย่อย แต่บางคนเป็นมากจนตัวโก่ง หน้านิ่วคิ้วขมวด ปวดร้าวไปที่สะบักหรือใต้ไหล่ข้างเดียวกัน บางกรณีนิ่วที่อุดกั้นที่ทางออกถุงน้ำดีดังกล่าวอาจจะตกลงมาในถุงน้ำดีใหม่ ทำให้หายอุดตัน หายปวดห้อง แต่ในบางกรณีนิ่วอาจจะเคลื่อนตัวไปมากกว่านั้น และไปอุดตันท่อของถุงน้ำดี หรือท่อน้ำดีร่วมจากตับ ทำให้เกิดการอักเสบของถุงน้ำดีและตับอ่อนอักเสบ ทำให้น้ำดีจากตับถูกอุดกั้น เป็นผลให้เกิดอาการแสดงมากขึ้น ดังนี้

  • ไข้สูงและหนาวสั่น
  • ตัวเหลือง ตาเหลือง และคันตามตัว
  • ปัสสาวะมีสีเหลืองเข้ม
  • อุจจาระสีซีด

การวินิจฉัย

การตรวจหาหรือวินิจฉัยนิ่วในถุงน้ำดีทำได้หลายวิธี กรณีที่ไม่ฉุกเฉินเร่งด่วน แพทย์จะนัดเด็กมาทำอัลตราซาวด์ ซึ่งเป็นการตรวจค้นหายืนยันนิ่วในถุงน้ำดีที่มีความน่าเชื่อถือมาก แต่ไม่ค่อยดีสำหรับการตรวจหาหรือยืนยันนิ่วในท่อน้ำดี ..ดังนั้นถ้าสงสัยว่าเป็นนิ่วในท่อน้ำดีต้องทำการตรวจเลือดดูการทำงานของตับเพิ่มเติม เพื่อดูว่ามีการติดเชื้อหรือไม่ หรือดูว่าตับอ่อนอักเสบด้วยหรือไม่

การตรวจ

ทำโดยการส่องกล้องเข้าทางปากผู้ป่วยเด็กลงไปในดูโอดีนัม แล้วลอดสายสวนเข้าไปในท่อน้ำดีร่วม ฉีดสารทึบรังสีเข้าไปในท่อน้ำดี เพื่อถ่ายเอกซเรย์ดู(ใช้ในผู้ป่วยที่เป็นผู้ใหญ่หรือเด็กโต) ภาพเอกซเรย์นี้จะทำให้เราเห็นได้ว่ามีนิ่วในท่อนํ้าดีหรือไม่ ถ้ามีก็สามารถทำหัตถการเพิ่มเติมคือตัดและขยายปากทางออกของท่อน้ำดีให้กว้างขึ้น แล้วสอดสายสวนคล้องนิ่วออกจากท่อน้ำดีร่วม

นอกจากการส่องกล้องดังกล่าวแล้ว นิ่วในท่อน้ำดี ยังสามารถตรวจเห็นได้โดยการทำเอ็มอาร์ซีพี (MRCP: Magnetic Resonance Cholangio Pancreatography) แม้ว่าจะเป็นการตรวจที่ไม่ต้องโดนรังสีเอกซ์ ไม่เจ็บไม่ปวด แต่มีข้อเสียคือเห็นภาพอย่างเดียวไม่สามารถทำหัตถการคล้องนิ่วออกมาได้

การรักษาด้วยการผ่าตัด แม้ว่าการผ่าตัดรักษานิ่วในถุงน้ำดีจะมีความเสี่ยงมากกว่าการปล่อยนิ่วไว้เฉยๆ แต่เนื่องจาก 70% ของเด็กที่เคยปวดท้องจากนิ่วจะมีอาการเกิดขึ้นอีกภายใน 2 ปี หากไม่ได้รับการผ่าตัดเอานิ่วออก และในบางกรณีอาจจะเกิดอาการเลวร้ายจากภาวะแทรกซ้อนขึ้นมา เช่น ถุงน้ำดีอักเสบรุนแรง นิ่วเลื่อนไปอุดตันท่อน้ำดีจนเกิดการติดเชื้อในท่อน้ำดี ซึ่งอาจเป็นอันตรายถึงชีวิตได้หากรักษาไม่ทันการณ์

การผ่าตัดถุงน้ำดีส่วนมากไม่ยุ่งยาก และทำได้ 2 วิธีคือ การผ่าตัดโดยวิธีเปิด (Open Cholecystectomy) แต่วันนี้นับเป็นเรื่องที่น่ายินดี โรงพยาบาลเด็กสมิติเวช ได้นำเทคโนโลยี การผ่าตัดผ่านการส่องกล้อง (Laparoscopic Cholecystectomy) มาใช้รักษาผ่าตัดนิ่วให้กับเด็กๆ ได้ 100% โดยเจาะรู 3 – 4 รู เพื่อใส่กล้องเส้นผ่าศูนย์กลางขนาดเล็ก ซึ่งเริ่มจากขนาดเล็กสุดตั้งแต่ 2 – 5 มม. จากนั้นจะมีเครื่องมือในการผ่าตัดขนาดเล็กเข้าไปทำหัตถการ แล้วเอาถุงน้ำดีพร้อมนิ่วออกมาทางรูที่เจาะไว้

การผ่าตัดด้วยวิธีนี้จะทำให้แผลผ่าตัดเล็กลงกว่าแผลผ่าตัดใหญ่ทั่วไปอย่างมาก เด็กๆก็มีอาการเจ็บแผลที่น้อยลง ส่งผลให้การพักฟื้น

ใช้ระยะเวลาสั้นลงตามไปด้วย สามารถกลับบ้านหรือกลับไปโรงเรียนได้เร็วขึ้น อัตราที่จะติดเชื้อจากแผลผ่าตัดที่เปลี่ยนมา
เป็นการเจาะก็ลดลงเท่าตัว เป็นประโยชน์กับผู้ป่วยเด็กอย่างมาก

รายละเอียดศูนย์เพิ่มเติม

ศูนย์ศัลยกรรมเด็กและทารกครบวงจร

สอบถามข้อมูลเพิ่มเติม

กรุณากรอกแบบฟอร์มด้านล่างและเราจะตอบกลับมาหาคุณภายใน 48 ชั่วโมง

ให้คะแนนบทความนี้

คะแนน: 1.92 จาก 5 จำนวนโหวต 12 โหวด

ผู้เขียน

พญ. สุพัตรา ทีฆะธาดา สรุป: สาขากุมารศัลยศาสตร์ สาขากุมารศัลยศาสตร์