แชร์ข้อความนี้

ประโยชน์ของการตรวจคัดกรองสุขภาพ

Stethoscope with reflection

การตรวจคัดกรองสุขภาพนั้นเป็นบริการทางสาธารณสุขเชิงป้องกันเพื่อพยายาม ค้นหาโรคหรือภาวะผิดปกติในประชากรทั่วไป ซึ่งอาจพบตั้งแต่ระยะก่อนเกิดอาการ ระยะมีอาการแล้วแต่ยังไม่ทราบว่าเป็นโรค หรือมีปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดโรคอยู่แต่ยังไม่เป็นโรค โดยการตรวจคัดกรองสุขภาพนี้เป็นการต่อสู้กับโรคร้ายที่ดีที่สุด เพราะว่าจะทำให้รู้ว่าเป็นโรคและรักษาได้ตั้งแต่เนิ่นๆ หรือหลีกเลี่ยงปัจจัยเสี่ยงก่อนที่จะเป็นโรคร้ายแรง ช่วยลดอัตราการป่วย และอัตราการเสียชีวิตได้เป็นอย่างดี

ฉะนั้นการตรวจคัดกรองสุขภาพ จึงเป็นบริการทางการแพทย์ที่น่าจะคุ้มกว่าเมื่อเทียบกับบริการทางการแพทย์ เชิงรับ ซึ่งเป็นการรักษาคนที่ป่วยเป็นโรคและมีอาการมากแล้ว และยิ่งหากเป็นการตรวจคัดกรองเพื่อค้นหาโรคที่สามารถติดต่อได้ที่แฝงอยู่ใน คนทั่วไป ก็จะสามารถลดการแพร่กระจายของโรคไปยังผู้อื่นได้อีกด้วย โดยการตรวจคัดกรองสุขภาพนี้มีการดำเนินอย่างกว้างขวางในประเทศที่พัฒนาแล้ว

องค์การอนามัยโลกได้วางหลักเกณฑ์การตรวจคัดกรองด้านสุขภาพไว้ว่าควรเป็น โรคหรือภาวะที่เป็นปัญหาสุขภาพที่สำคัญของประเทศ เป็นโรคหรือภาวะที่มีทางรักษา และต้องมีความพร้อมด้านเครื่องมือที่ใช้วินิจฉัย เป็นการตรวจคัดกรองโรคหรือภาวะที่อยู่ในระยะที่ยังไม่แสดงอาการชัดเจน ผู้คัดกรองต้องมีความเข้าใจเกี่ยวกับการดำเนินโรคหรือภาวะนั้นเป็นอย่างดี และควรเป็นกระบวนการที่ทำอย่างต่อเนื่องcheckup oimage

ในปัจจุบันสาเหตุหลักของการเสียชีวิตในคนไทย ได้แก่ โรคมะเร็ง โรคเส้นเลือดหัวใจตีบ หรือกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด และโรคเส้นเลือดในสมองตีบหรือแตก ฉะนั้นแล้วการตรวจคัดกรองควรประกอบด้วยการซักประวัติเรื่องโรคประจำตัว ยาที่ใช้อยู่ โรคประจำตัวของบุคคลในครอบครัว ประวัติการดื่มแอลกอฮอล์และสูบบุหรี่

การชั่งน้ำหนักวัดส่วนสูงและเส้นรอบเอว เพื่อประเมินภาวะโภชนาการ การวัดความดันโลหิต การตรวจชีพจร รวมไปถึงการตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจ การตรวจคัดกรองภาวะโลหิตจาง การตรวจหาระดับน้ำตาลและไขมันในกระแสเลือด การตรวจหาเชื้อไวรัสตับอักเสบบีและเชื้อ HIV การตรวจเอกซเรย์คัดกรองวัณโรคปอด การตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูก มะเร็งเต้านม มะเร็งตับ การตรวจคัดกรองมะเร็งลำไส้และต่อมลูกหมากด้วยนิ้วมือ การตรวจอุจจาระและปัสสาวะ การตรวจวัดสายตา การตรวจสุขภาพช่องปาก และการตรวจคัดกรองภาวะซึมเศร้า เป็นต้น

นอกจากการตรวจคัดกรองโรคแล้ว การตรวจสุขภาพประจำปียังจะสามารถทำให้ทีมบุคลากรทางการแพทย์สามารถประเมินปัจจัยเสี่ยงต่อสุขภาพของท่าน เพื่อที่จะสามารถแนะนำท่านให้หลีกเลี่ยงปัจจัยเสี่ยงเหล่านั้นอย่างถูกวิธีได้ นอกจากนั้นยังมีการให้ข้อมูลท่านในเรื่องการฉีดวัคซีนเพื่อสร้างเสริมภูมิคุ้มกันที่สมควรได้รับในแต่ละคน รับคำแนะนำเรื่องยาหรือสารอาหารเสริมเพื่อเสริมสร้างสุขภาพและป้องกันโรคที่เหมาะสมในแต่ละคน อีกทั้งได้รับคำแนะนำด้านอื่นๆ เช่น เรื่องการกินอาหารและการออกกำลังกายที่ช่วยทำให้สุขภาพท่านดีขึ้นได้อีกด้วย

สุดท้ายนี้การที่ท่านได้มาตรวจคัดกรองสุขภาพนั้น ก็เพื่อเป็นการคงสภาพร่างกายของท่านให้ยังแข็งแรงดีเหมือนเดิม และยังได้รับข้อมูลในการส่งเสริมสุขภาพให้แข็งแรงยิ่งขึ้น รู้จักวิธีการหลีกเลี่ยงปัจจัยเสี่ยงทางสุขภาพและอาจได้รับการวินิจฉัยโรคและการรักษาอย่างทันท่วงทีตั้งแต่เริ่มมีปัญหาสุขภาพ โดยที่ไม่ต้องรอให้มีอาการผิดปกติ เพื่อที่จะทำให้เกิดภาวะแทรกซ้อนของโรคนั้นๆให้น้อยที่สุด โดยควรตรวจกับแพทย์ผู้ซึ่งมีความเข้าใจทั้งตัวโรค เข้าใจถึงความรู้สึกนึกคิดของท่าน เข้าใจบริบททั้งด้านครอบครัว อาชีพ ชุมชน วัฒนธรรม และศาสนาของท่าน เพื่อการดูแลที่เป็นเอกลักษณ์เฉพาะที่ดีที่สุดสำหรับท่าน

ให้คะแนนบทความนี้

คะแนน: 2.86 จาก 5 จำนวนโหวต 43 โหวด

ผู้เขียน

นพ. ชัยอนันต์ ยุวพัฒนวงศ์ สรุป: สาขาเวชศาสตร์ครอบครัว สาขาเวชศาสตร์ครอบครัว