แชร์ข้อความนี้

คุณภาพการนอนสำคัญไฉน ตอนที่ 1

หนึ่งเรื่องที่สำคัญของชีวิตที่เราไม่อาจปฏิเสธได้ก็คือเรื่องของการ “นอน” เพราะนี่คือช่วงเวลาพักผ่อนของร่างกายและยังเป็นช่วงเวลาที่ร่างกายทำการซ่อมแซมตัวเองอีกด้วย แต่ด้วยไลฟ์สไตล์รวมถึงภาระหน้าที่ของคนในยุคปัจจุบันยากเหลือเกินที่จะนอนได้อย่างมีคุณภาพจริงๆ บ่อยครั้งที่เราต้องนอนดึก ไม่ว่าจะด้วยภาระหน้าที่การงานหรือ กิจกรรมบางอย่างที่เราทำเป็นกิจวัตรก็ตามที เรื่องการนอนดึกนับเป็นเรื่องที่ใหญ่มากในวงการแพทย์ มีงานวิจัยและบทความทางการแพทย์ในเรื่องนี้ออกมาอย่างต่อเนื่อง ปัญหาการนอนนั้นมีหลากหลายทั้งการมีคุณภาพการนอนที่ไม่ดี การนอนหลับผิดปกติ เช่น นอนไม่หลับ หยุดหายใจขณะหลับ นอนหลับไม่ลึก หลายคนคงเคยเป็น ซึ่งการนอนดึกก็จัดเป็นหนึ่งในปัญหาการนอนด้วยเช่นกัน ซึ่งทุกอย่างเราจะรวมเรียกว่า การขาดชั่วโมงการนอน Sleep Deprivation แล้วเราควรจะทำอย่างไรดีหากเรามีปัญหาเรื่องการนอน ครั้งนี้เราจึงจะมาไขปัญหาเรื่องการนอนและคุณภาพการนอนกัน

Q: การนอนดึกส่งผลเสียต่อสุขภาพอย่างไร?

A: มีงานวิจัยออกมามากมายว่า ถ้าคนเรามีการนอนที่ไม่เพียงพอ ส่งผลให้มีความเสี่ยงต่อปัญหาสุขภาพมากกว่าหรือเท่ากับคนที่สูบบุหรี่ คนที่เป็นโรคความดันโลหิตสูงและคนที่เป็นโรคหัวใจเลยทีเดียว เรามาดูผลกระทบในแต่ละด้านกัน

  • ผู้ใหญ่
    ผลกระทบในด้านสุขภาพ – คนนอนดึกจะเสี่ยงต่อการมีโรคหลายโรค ทั้งโรคความดันโลหิตสูง โรคหัวใจ ภาวะหัวใจล้มเหลว โรคหลอดเลือดสมอง ความอ้วน และยังมีปัญหาเกี่ยวกับสุขภาพจิต ความผิดปกติทางอารมณ์ โรคซึมเศร้าต่าง ๆด้วย แม้กระทั่งเรื่องใหญ่กว่านั้นที่เรามักจะมองข้ามไปคือเรื่องของการประสบอุบัติเหตุ ซึ่งเป็นสาเหตุการเสียชีวิตที่เราพบเห็นได้ในปัจจุบัน
    ผลกระทบด้านหน้าที่การงานและสังคม – ไม่มีสมาธิในการทำสิ่งใดๆ ประสิทธิภาพการทำงานแย่ลง คิดได้ช้าลง ตัดสินใจได้ช้า และยังกระทบถึงความสัมพันธ์ในชีวิตคู่อีกด้วย
  • เด็ก
    ผลกระทบในด้านสุขภาพ – หากถ้าเป็นเด็กที่ไม่ได้รับการนอนหรือพักผ่อนที่เพียงพอก็จะส่งผลกระทบต่อการเจริญเติบโต อาจมีสมาธิสั้น ทำให้ทักษะการเรียนรู้ที่แย่ลง
    ผลกระทบด้านหน้าที่การงานและสังคม – จะเห็นได้ว่าการนอนดึกส่งผลต่อคุณภาพชีวิตในหลายๆ ด้าน ทั้งสุขภาพกายและสุขภาพจิต รวมไปถึงการส่งผลให้อายุสั้นลงได้ด้วย ทั้งหมดนี้ล้วนเป็นเหตุผลให้เรามีคุณภาพชีวิตที่แย่ลงทั้งสิ้น

Q: การนอนที่เหมาะสมควรอยู่ที่กี่ชั่วโมง?

A: แต่ละคนจะต้องการเวลานอนไม่เท่ากัน แต่โดยเฉลี่ยแล้วการนอนที่เหมาะสมควรจะอยู่ที่ 6 – 7 ชั่วโมง ถ้าน้อยกว่า 6 ชั่วโมง ถือว่าไม่เหมาะสมนัก ยิ่งถ้าเป็นเด็ก ยิ่งจะต้องนอนให้นานกว่านั้น ซึ่งจุดแบ่งก็คือ คนที่นอนน้อยกว่า 6 – 7 ชั่วโมง/วัน บ่อยๆ อันนี้เราถือว่าเป็นกลุ่มเสี่ยงที่อาจมีปัญหาสุขภาพได้

Q: ปัญหาการนอนนั้นพบได้ในผู้ใหญ่อย่างเดียวหรือไม่ เด็กๆ มีโอกาสเกิดปัญหาเรื่องการนอนด้วยหรือเปล่า?

A: แน่นอนว่าโดยส่วนใหญ่แล้ว เราจะเข้าใจว่าปัญหาเรื่องการนอนจะพบได้ในผู้ใหญ่ เพราะผู้ใหญ่ต้องทำงาน ต้องทำกิจกรรมมากมายในแต่ละวันซึ่งทำให้เครียดได้ง่าย จึงน่าจะมีปัญหาการนอนมากกว่าเด็กๆ ที่ไม่ค่อยเครียด แต่จริงๆ แล้วปัญหาการนอน ณ ปัจจุบันสามารถพบได้ทุกช่วงวัย แม้แต่เด็กๆ ในวัยอนุบาลก็ตาม จนทำให้ทุกวันนี้กุมารแพทย์ต้องหันมาสนใจในเรื่องของคุณภาพการนอนของเด็กๆ มากขึ้น ซึ่งการนอนที่มีปัญหานี้สำหรับเด็กแล้วส่งผลโดยตรงกับการเรียนรู้และการเจริญเติบโตของเด็ก ซึ่งส่วนหนึ่งเราพบว่าเด็กๆ หลายคน มีปัญหาเรื่องของการอุดกั้นทางเดินหายใจขณะหลับ มีโรคต่อมอะดีนอยด์โต (Adenoid) และภาวะนอนกรนในเด็ก อย่างการนอนกรนของเด็กนั้นผู้ใหญ่หลายๆ คนอาจจะคิดว่าเป็นเรื่องปกติ แต่จริงๆ แล้วการที่เด็กๆ นอนกรนนั้นไม่ใช่สัญญาณที่ดีนักเพราะอาจจะมีการอุดกั้นทางเดินหายใจขณะหลับได้

Q: ปัญหาการนอนนั้น แพทย์สามารถรักษาได้หรือไม่?

A: ปัญหาการนอนนั้นนับเป็นเรื่องที่ใหญ่และมีความซับซ้อนมาก เป็นปัญหาที่จะต้องอาศัยผู้เชี่ยวชาญในศาสตร์สาขาต่างๆ เข้ามาช่วยจัดการแก้ไขปัญหา เนื่องจากว่ากลไกการนอนของคนเรานั้น เป็นสิ่งที่ยังไม่สามารถอธิบายได้ด้วยหลักวิทยาศาสตร์ทั้งหมดว่าทำไมจึงเกิดปัญหา และถ้าเกิดปัญหาแล้วจะแก้ได้อย่างไร ในทางการแพทย์เราก็จะมีเพียงการสันนิษฐานและการตั้งสมมุติฐานขึ้นมาอธิบายสิ่งที่เกิดขึ้นเท่านั้น ซึ่งเป็นสิ่งที่ช่วยให้เราวิเคราะห์ปัญหาได้ในเบื้องต้นยังไม่มีความชัดเจนที่เฉพาะแน่นอน นอกจากจะมีความซับซ้อนแล้วยังมีหลายประเภทอีกด้วย ทั้งนอนหลับยาก การตื่นขึ้นกลางดึก พฤติกรรมการนอนหรือชั่วโมงการนอนที่ไม่สมดุล ซึ่งแต่ละประเภทก็จะมีวิธีการดูแลแตกต่างกันไป สาเหตุก็มีได้หลากหลายทั้งสภาพทางจิตใจ ปัญหาทางอารมณ์ ความเครียด หรือแม้แต่โรคทางกายอย่างภาวะหยุดหายใจขณะหลับ ทั้งหมดนี้ก็ล้วนแล้วแต่ทำให้คุณภาพการนอนแย่ลง บางครั้งก็หาสาเหตุไม่พบก็มี จึงต้องตอบว่าปัญหาการนอน ในทางการแพทย์สามารถรักษาและแก้ไขปัญหาได้ในระดับหนึ่งเท่านั้น ยังไม่สามารถที่จะแก้ปัญหาได้ตอบโจทย์ครอบคลุมทั้งหมด ซึ่งก็ยังเป็นเรื่องที่วงการแพทย์จะต้องมีการศึกษาวิจัยกันต่อไป

Q: การรับประทานอาหารเสริมหรือวิตามินเสริมมีส่วนช่วยแก้ปัญหาในการนอนหรือไม่?

A: จริงๆ แล้ว ถ้ามีปัญหาเรื่องการนอน ถ้าจะแก้ก็ต้องแก้ที่การนอนเป็นหลัก ใครนอนดึกก็ต้องฝึกตนเองให้นอนเร็ว ถ้าใครจำเป็นที่จะต้องนอนดึกจริงๆ แล้วจะต้องตื่นเช้าด้วย ก็แนะนำว่าอาจจะต้องมีการใช้วิธีการพักระหว่างวันบ่อยๆ อย่างในช่วงบ่ายสักครึ่งชั่วโมงหรือ 1 ชั่วโมงถ้าเป็นไปได้ เพราะช่วงนั้นจะเป็นช่วงที่ฮอร์โมนคอร์ติซอลเริ่มลดลง ซึ่งถ้าทำได้ ร่างกายก็จะปรับระดับฮอร์โมนต่างๆ ให้สมดุลขึ้น ซึ่งช่วยให้ร่างกายกลับมารู้สึกสดชื่นอีกครั้ง หลังจากนั้นก็พยายามกลับมานอนให้ตรงเวลาอีกครั้งอย่านอนดึกอีก ส่วนวิตามินที่จะเข้ามาช่วยในเรื่องนี้ก็สามารถช่วยได้เหมือนกัน ทั้งประเภทวิตามิน B รวมต่างๆ หรือสารสกัดจากธรรมชาติอย่างพืชสมุนไพรบางอย่างในกลุ่ม Adaptogenic Herb ซึ่งเป็นพืชสมุนไพรที่ช่วยปรับให้ร่างกายรับมือกับความเครียดได้ ที่นิยมกันในปัจจุบันก็คือ Ashwagandha หรือโสมอินเดีย ซึ่งช่วยให้ร่างกายรู้สึกสดชื่นมากขึ้น กรณีถ้ามีความเครียดสูงบางทีเราก็มีการใช้แมกนีเซียมเข้ามาช่วยในส่วนนี้ด้วย หรืออาจจะใช้สารสกัดอื่น ๆ อย่างพวก GABA เหล่านี้เป็นต้น พวกนี้จะช่วยให้เรานอนหลับดีขึ้นและลดความเครียดลงได้ ช่วยปรับสมดุลร่างกาย

เรื่องของการนอนยังไม่หมดเพียงแค่นี้ เรามาพบกันอีกครั้งได้กับเรื่องราวน่ารู้เกี่ยวกับการนอนในตอนหน้ากับ คุณภาพการนอนสำคัญไฉน ตอนที่ 2

ให้คะแนนบทความนี้

คะแนน: 3.82 จาก 5 จำนวนโหวต 28 โหวด

ผู้เขียน

นพ. สมิทธิ์ อารยะสกุล สรุป: สาขาตจวิทยา สาขาตจวิทยา