โรคพิษสุนัขบ้า( Rabies )

           โรคพิษสุนัขบ้าหรือโรคกลัวน้ำ เกิดจากเชื้อไวรัสชื่อ Rabies virus ซึ่งเป็นRNA virusสายเดี่ยว จัดอยู่ในจำพวก Rhabdovirus  เป็นได้ในสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม ที่เป็นปัญหาในประเทศไทยมากที่สุดคือสุนัข ทั้งสุนัขจรจัดและสุนัขเลี้ยง แต่ในสัตว์อื่นก็สามารถเป็นได้เช่น แมว หนู ค้างคาว ลิง กระรอกหรือสัตว์ป่าอื่นๆ

           เชื้อพิษสุนัขบ้าจะอยู่ในเนื้อเยื่อประสาทและในต่อมน้ำลายของสัตว์ที่เป็นโรค เมื่อคนถูกกัดหรือข่วน เชื้อจะอยู่ในแผลระยะเวลาหนึ่ง ต่อมาเชื้อจะแพร่กระจายไปตามเส้นประสาทในอัตราประมาณ 3 มม.ต่อชั่วโมง จนไปถึงสมองและไขสันหลังเชื้อไวรัสจะเพิ่มตัวในเซลล์ประสาท  ฟักตัวของโรคประมาณ3-6สัปดาห์ แต่บางรายอาจนานถึง2ปี 

ลักษณะอาการของโรคแบ่งได้เป็น 3ระยะ
1. Prodomal phase หรือระยะเริ่มต้น2-3วันแรก ผู้ป่วยจะมีอาการมีไข้ ปวดศีรษะ ปวดเมื่อยตามตัว เบื่ออาหาร  คันและเจ็บบริเวณแผลที่ถูกกัดแม้ว่าแผลจะหายเป็นปกติแล้ว
2. Excitement phase หรือระยะกระวนกระวาย ผู้ป่วยจะมีอาการกระวนกระวาย กระสับกระส่าย หงุดหงิด นอนไม่หลับ ตื่นเต้นและตกใจง่าย ไวต่อสิ่งเร้ารอบกาย ไม่ชอบแสง ลม มีน้ำลายไหล กล้ามเนื้อคอกระตุก เกร็งขณะพยายามกลืนอาหารหรือน้ำ ทำให้เกิดอาการ "กลัวน้ำ" ต่อมาจะเริ่ม เพ้อคลั่ง สลับกับอาการสงบ และอาจชักได้ ส่วนใหญ่จะเสียชีวิตภายใน5วัน
3. Paralytic phase หรือระยะอัมพาต ผู้ป่วยจะเป็นอัมพาตแขนขาอ่อนแรง จากการที่เซลล์ประสาทถูกทำลาย ต่อมาจะเกิดภาวะขาดอากาศหายใจ หัวใจเต้นผิดปกติ หมดสติและเสียชีวิตในที่สุด เนื่องจากส่วนที่สำคัญของสมองถูกทำลายไปหมด
สุนัขที่มีเชื้อพิษสุนัขบ้าหลังจากแสดงอาการส่วนใหญ่จะเสียชีวิตภายใน10-14วัน การป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าที่ดีที่สุดคือ ระวังอย่าให้ถูกสุนัข, แมวหรือสัตว์อื่นกัดหรือข่วน  เพราะการติดเชื้อ ส่วนใหญ่จะมาจากน้ำลายสัตว์ที่เป็นโรคอยู่แล้ว ที่สำคัญที่สุด คือ การเสริมภูมิคุ้มกันในสุนัข ซึ่งเป็นสัตว์นำโรคหลัก สุนัขที่ได้รับการฉีดวัคซีนป้องกันพิษสุนัขบ้าไม่สามารถยืนยันได้แน่นอนว่าไม่มีเชื้อพิษสุนัขบ้าอยู่ ขึ้นอยู่กับหลายปัจจัยเช่น ความสม่ำเสมอในการฉีด(ถ้าฉีดต่อเนื่องมามากกว่า3ปีก็สามารถลดความเสี่ยงในการมีเชื้อได้มาก) , การเลี้ยงดู(ถ้าเลี้ยงอยู่แต่ในบ้าน ไม่ได้ไปเล่นกับสุนัขอื่นนอกบ้านเลย ก็มีความเสี่ยงน้อย) , วัคซีนที่ได้รับ(หมดอายุหรือด้อยคุณภาพหรือไม่)

การป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าหลังจากถูกสุนัขหรือสัตว์อื่นกัดคือ
1.การดูแลรักษาแผล  - แผลที่ถูกกัดควรได้รับการทำความสะอาดอย่างเต็มที่ โดยอาจใช้สบู่อ่อนๆฟอกแผลให้สะอาดถึงก้นแผลแล้วล้างออก ควรทำซ้ำหลายๆครั้งเป็นเวลาอย่างน้อย15นาที การล้างแผลให้สะอาดจะช่วยลดจำนวนของเชื้อไวรัสในแผลได้ หลังจากนั้นควรใช้ยาฆ่าเชื้อทาแผล และไปพบแพทย์
2.การฉีดวัคซีน หรือเซรุ่ม (Post-exposure Immunization)

อีกทางเลือกหนึ่งของการป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าคือ
การฉีดวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าแบบป้องกันล่วงหน้า(Pre-exposure Immunization)  สามารถฉีดวัคซีนป้องกันล่วงหน้า เป็นการเตรียมร่างกายให้พร้อมเพื่อต่อต้านโรคพิษสุนัขบ้า โดยการฉีดเพียง 3 เข็ม ภายในระยะเวลา 1 เดือน ในวันที่0, 7, 30  ซึ่งวัคซีนนี้สามารถฉีดได้ไม่จำกัดอายุ โดยเฉพาะเด็กที่มักเล่นกับสัตว์และมีโอกาสถูกสัตว์กัด มักมีบาดแผลที่รุนแรง บริเวณใบหน้า ศีรษะ หรือถูกเลียมือที่มีแผลหรือที่ปาก โดยไม่บอกให้ผู้ปกครองทราบ หรือควรฉีดป้องกันในบุคคลทั่วไปที่เลี้ยงสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม เช่น สุนัข แมว เป็นต้น

ประโยชน์ของการฉีดวัคซีนป้องกันล่วงหน้า
1. เมื่อถูกสัตว์กัด การฉีดวัคซีนกระตุ้นเพียง 1-2 เข็ม ร่างกายก็จะได้ภูมิต้านทานที่สูงพอจะป้องกันโรคอย่างได้ผล
2. ไม่เสี่ยงต่อการแพ้เซรุ่ม หรือเจ็บปวดจากการฉีดเซรุ่มรอบ ๆ แผล

                   ในประเทศไทยผู้เสียชีวิตมีแนวโน้มลดลงตามลำดับจาก 370 คนในปี พ.ศ. 2523 เป็น 30 คน ในปี พ.ศ. 2545   พบมากในภาคกลาง แต่จากปี พ.ศ. 2551 เป็นต้นมาแนวโน้มกลับเพิ่มขึ้นจาก 9 คน เป็น 25 คนในปี พ.ศ. 2552  และในต้นปี พ.ศ. 2553 มีผู้เสียชีวิตจากโรคนี้เป็นผู้หญิงวัยกลางคนที่มีอาชีพขายสุนัขที่ตลาดนัดสวนจตุจักร จนเป็นข่าวปรากฏอย่างครึกโครม

Rabies

              Rabies is a viral disease that causes acute encephalitis (inflammation of the brain) in warm-blooded animals. It is transmitted by both wild and domestic animals, most commonly by a bite or any scratch from an infected animal but occasionally by other forms of contact. Dogs are major cause of this disease in Thailand and there are possibilities that other animals such as cats, rats, bats, monkeys, and wild animals will be carriers.
 Rabies infection is in Salivary Gland and Nervous Tissue of infected animal. When people are bitten or scratched, this virus will be in the wound and will spread to the nerve at a rate of approximately 3 mm per hour until it reaches the brain and spinal cord, the virus will increase in nerve cells. The incubation of the disease is about 3-6 weeks but in some cases will take 2 years before the symptom begin to show.

Characteristic of the disease is divided into 3 phase.
1.Prodomal Phase or Early Stage (first 2-3 days): patient will have fever and headache, body pained and fatigued, loss of appetites, feel itching and pain around the wound even it is already healed.
2.Excitement Phase: the patient will have an anxiety symptom, nervous, Insomnia, uncontrolled excitement, highly sensitive to touch and other kinds of stimulation, large quantities of saliva and tears coupled with an inability to speak or swallow, this can result in hydrophobia, and then the patient will become aggressive and probably have seizures. Most of patient will die within 5 days.
3.Paralytic Phase: the patient’ body will be slowly paralyzed from nerve cells damage and then suffered by respiratory insufficiency, irregular heart beating, unconscious and eventually death due to major parts of brain are destroyed.
Infected animals, after the symptoms are shown, will mostly die within 10-14 days. The best ways to prevent the disease is to beware of being bitten and scratched by dogs, cats and other animals, have your pet rabies prevention vaccinated.

The steps of Rabies prevention when you are bitten by rabid animals are as follows;
-Immediately clean the animal bite wound - use soap and water, or just water if no soap.
-Seek immediate medical attention - after a bite or exposure.
-Rabies vaccine shots - taken as a safeguard or as a preventive treatment after a bite or exposure.
Another alternative of Rabies prevention is;
 
Pre-Exposure Immunization: provide an advance prevention to prepare our body to resist Rabies virus by only 3 injections within one month on 1st, 7th,and 30th of the month for every ages especially children or people who have contact with pets or other animals and have chance of being bitten. 
 
The Advantages of having Pre-Exposure Immunization are as follows;
1.When patient is bitten, the immunity will be stimulated by only 1-2 injections and generates high effective level of disease prevention.
2.Low risk of serum allergy or a pain caused by serum injection around the wound

             In Thailand, the death caused by Rabies disease tended to decrease respectively from year 1980 to 2002 which were mostly found in Central part of Thailand. In contrast, since year 2008, no. of infected patients tends to increase from 9 persons to 25 persons in 2009.
In the beginning of this year, middle-aged woman who has pet shop at Jatujak Market, died because of Rabies infected and have been a talk of the town at that time.